73 shlokas
- 1
मैत्रेय उवाच
भगवन्यन्नरैः कार्यं साधुकर्मण्यवस्थितैः
तन्मह्यं गुरुणाख्यातं नित्यनैमित्तिकात्मकम्
maitreya uvāca
bhagavanyannaraiḥ kāryaṃ sādhukarmaṇyavasthitaiḥ
tanmahyaṃ guruṇākhyātaṃ nityanaimittikātmakam
- 2
वर्णधर्मास्तथाख्याता धर्मा ये चाश्रमेषु वै
श्रोतुम् इच्छाम्यहं वंशांस्तांस्त्वं प्रब्रूहि मे गुरो
varṇadharmāstathākhyātā dharmā ye cāśrameṣu vai
śrotum icchāmyahaṃ vaṃśāṃstāṃstvaṃ prabrūhi me guro
- 3
पराशर उवाच
मैत्रेय श्रूयतामयम् अनेकयज्विवीरशूरभूपालालंकृतो ब्रह्मादिर्मानवो वंशः
parāśara uvāca
maitreya śrūyatāmayam anekayajvivīraśūrabhūpālālaṃkṛto brahmādirmānavo vaṃśaḥ
- 4
तथा चोक्तम्
ब्रह्माद्यं यो मनोर्वंशम् अहन्यहनि संस्मरेत्
तस्य वंशसमुच्छेदो न कदाचिद्भविष्यति
tathā coktam
brahmādyaṃ yo manorvaṃśam ahanyahani saṃsmaret
tasya vaṃśasamucchedo na kadācidbhaviṣyati
- 5
तद् अस्य वंशस्यानुपूर्वीम् अशेषपापप्रक्षालनाय मैत्रेय तां शृणु
tad asya vaṃśasyānupūrvīm aśeṣapāpaprakṣālanāya maitreya tāṃ śṛṇu
- 6
तद्यथा सकलजगतामनादिर् आदिभूतऋग्यजुःसामादिमयो भगवद्विष्णुमयस्य ब्रह्मणो मूर्तं रूपं हिरण्यगर्भो ब्रह्माण्डतो भगवान्प्राग्बभूव
tadyathā sakalajagatāmanādir ādibhūtaṛgyajuḥsāmādimayo bhagavadviṣṇumayasya brahmaṇo mūrtaṃ rūpaṃ hiraṇyagarbho brahmāṇḍato bhagavānprāgbabhūva
- 7
ब्रह्मणश्च दक्षिणाङ्गुष्ठजन्मा दक्षः प्रजापतिः दक्षस्यादितिरदितेर्विवस्वान्विवस्वतो मनुः
brahmaṇaśca dakṣiṇāṅguṣṭhajanmā dakṣaḥ prajāpatiḥ dakṣasyāditiraditervivasvānvivasvato manuḥ
- 8
मनोर् इक्ष्वाकुनृगधृष्टशर्यातिनरिष्यन्तप्रांशुनाभागनेदिष्टकरूषपृषध्राख्या दश पुत्रा बभूवुः
manor ikṣvākunṛgadhṛṣṭaśaryātinariṣyantaprāṃśunābhāganediṣṭakarūṣapṛṣadhrākhyā daśa putrā babhūvuḥ
- 9
इष्टिं च मित्रावरुणयोर्मनुः पुत्रकामश्चकार
iṣṭiṃ ca mitrāvaruṇayormanuḥ putrakāmaścakāra
- 10
तत्रापहुते होतुरपचारादिला नाम कन्या बभूव
tatrāpahute hoturapacārādilā nāma kanyā babhūva
- 11
सैव च मित्रावरुणयोः प्रसादात्सुद्युम्नो नाम मनोः पुत्रो मैत्रेयासीत्
saiva ca mitrāvaruṇayoḥ prasādātsudyumno nāma manoḥ putro maitreyāsīt
- 12
पुनश्चेश्वरकोपात्स्त्री सती सोमसूनोर्बुधस्याश्रमसमीपे बभ्राम
punaśceśvarakopātstrī satī somasūnorbudhasyāśramasamīpe babhrāma
- 13
सानुरागश्च तस्यां बुधः पुरूरवसम् आत्मजमुत्पादयामास
sānurāgaśca tasyāṃ budhaḥ purūravasam ātmajamutpādayāmāsa
- 14
जाते च तस्मिन् अमिततेजोभिः परमर्षिभिरृङ्मयो यजुर्मयः साममयो ऽथर्वमयः सर्वमयो मनोमयो ज्ञानमयो नकिंचिन्मयो भगवान्यज्ञपुरुषस्वरूपी सुद्युम्नस्य पुंस्त्वमभिलषद्भिर्यथावदिष्टस्तत्प्रसादाच्चासाविला पुनरपि सुद्युम्नो ऽभवत्
jāte ca tasmin amitatejobhiḥ paramarṣibhirṛṅmayo yajurmayaḥ sāmamayo 'tharvamayaḥ sarvamayo manomayo jñānamayo nakiṃcinmayo bhagavānyajñapuruṣasvarūpī sudyumnasya puṃstvamabhilaṣadbhiryathāvadiṣṭastatprasādāccāsāvilā punarapi sudyumno 'bhavat
- 15
तस्याप्युत्कलगयविनतसंज्ञास्त्रयः पुत्रा बभूवुः
tasyāpyutkalagayavinatasaṃjñāstrayaḥ putrā babhūvuḥ
- 16
सुद्युम्नस्तु स्त्रीपूर्वकत्वाद्राज्यभागं न लेभे
sudyumnastu strīpūrvakatvādrājyabhāgaṃ na lebhe
- 17
तत्पित्रा तु वसिष्ठवचनात्प्रतिष्ठानं नाम नगरं सुद्युम्नाय दत्तं तच्चासौ पुरूरवसे प्रादात्
tatpitrā tu vasiṣṭhavacanātpratiṣṭhānaṃ nāma nagaraṃ sudyumnāya dattaṃ taccāsau purūravase prādāt
- 18
पृषध्रस्तु मनोः पुत्रो गुरुगोवधाच्छूद्रत्वमगमत्
pṛṣadhrastu manoḥ putro gurugovadhācchūdratvamagamat
- 19
करूषात्कारूषाः क्षत्रिया महाबलपराक्रमा बभूवुः
karūṣātkārūṣāḥ kṣatriyā mahābalaparākramā babhūvuḥ
- 20
नाभागो नेदिष्टपुत्रस्तु वैश्यतामगमत्तस्माद्भलन्दनः पुत्रो ऽभवत्
nābhāgo nediṣṭaputrastu vaiśyatāmagamattasmādbhalandanaḥ putro 'bhavat
- 21
भलन्दनाद्वत्सप्रिर् उदारकीर्तिः
bhalandanādvatsaprir udārakīrtiḥ
- 22
वत्सप्रेः प्रांशुर् अभवत्
vatsapreḥ prāṃśur abhavat
- 23
प्रजानिश्च प्रांशोर् एको ऽभवत्
prajāniśca prāṃśor eko 'bhavat
- 24
ततश्च खनित्रस्तस्माच्चक्षुषः चक्षुषाच्चातिबलपराक्रमो विंशो ऽभवत्
tataśca khanitrastasmāccakṣuṣaḥ cakṣuṣāccātibalaparākramo viṃśo 'bhavat
- 25
ततो विविंशस्तस्माच्च खनिनेत्रस्ततश्चातिविभूतिः
tato viviṃśastasmācca khaninetrastataścātivibhūtiḥ
- 26
अतिविभूतेर्भूरिबलपराक्रमः करंधमः पुत्रो ऽभवत्तस्माद् अप्यविक्षिर् अविक्षेर् अप्यविक्षितो ऽप्यतिबलः पुत्रो मरुत्तो ऽभवद्यस्येमावद्यापि श्लोकौ गीयेते
ativibhūterbhūribalaparākramaḥ karaṃdhamaḥ putro 'bhavattasmād apyavikṣir avikṣer apyavikṣito 'pyatibalaḥ putro marutto 'bhavadyasyemāvadyāpi ślokau gīyete
- 27
मरुत्तस्य यथा यज्ञस्तथा कस्याभवद्भुवि
सर्वं हिरण्मयं यस्य यज्ञवस्त्व् अतिशोभनम्
maruttasya yathā yajñastathā kasyābhavadbhuvi
sarvaṃ hiraṇmayaṃ yasya yajñavastv atiśobhanam
- 28
अमाद्यद् इन्द्रः सोमेन दक्षिणाभिर्द्विजातयः
मरुतः परिवेष्टारः सदस्याश्च दिवौकसः
amādyad indraḥ somena dakṣiṇābhirdvijātayaḥ
marutaḥ pariveṣṭāraḥ sadasyāśca divaukasaḥ
- 29
मरुत्तश्चक्रवर्ती नरिष्यन्तनामानं पुत्रम् अवाप
maruttaścakravartī nariṣyantanāmānaṃ putram avāpa
- 30
तस्माच्च दमः दमस्य पुत्रो राज्यवर्धनो जज्ञे
tasmācca damaḥ damasya putro rājyavardhano jajñe

