33 shlokas
- 1
कृप उवाच
दिष्ट्या ते प्रतिकर्तव्ये मतिर्जातेयम् अच्युत
न त्वा वारयितुं शक्तो वज्रपाणिर् अपि स्वयम्
kṛpa uvāca
diṣṭyā te pratikartavye matirjāteyam acyuta
na tvā vārayituṃ śakto vajrapāṇir api svayam
- 2
अनुयास्यावहे त्वां तु प्रभाते सहितावुभौ
अद्य रात्रौ विश्रमस्व विमुक्तकवचध्वजः
anuyāsyāvahe tvāṃ tu prabhāte sahitāvubhau
adya rātrau viśramasva vimuktakavacadhvajaḥ
- 3
अहं त्वाम् अनुयास्यामि कृतवर्मा च सात्वतः
परान् अभिमुखं यान्तं रथावास्थाय दंशितौ
ahaṃ tvām anuyāsyāmi kṛtavarmā ca sātvataḥ
parān abhimukhaṃ yāntaṃ rathāvāsthāya daṃśitau
- 4
आवाभ्यां सहितः शत्रूञ्श्वो ऽसि हन्ता समागमे
विक्रम्य रथिनां श्रेष्ठ पाञ्चालान्सपदानुगान्
āvābhyāṃ sahitaḥ śatrūñśvo 'si hantā samāgame
vikramya rathināṃ śreṣṭha pāñcālānsapadānugān
- 5
शक्तस्त्वम् असि विक्रान्तुं विश्रमस्व निशाम् इमाम्
चिरं ते जाग्रतस्तात स्वप तावन्निशाम् इमाम्
śaktastvam asi vikrāntuṃ viśramasva niśām imām
ciraṃ te jāgratastāta svapa tāvanniśām imām
- 6
विश्रान्तश्च विनिद्रश्च स्वस्थचित्तश्च मानद
समेत्य समरे शत्रून्वधिष्यसि न संशयः
viśrāntaśca vinidraśca svasthacittaśca mānada
sametya samare śatrūnvadhiṣyasi na saṃśayaḥ
- 7
न हि त्वा रथिनां श्रेष्ठ प्रगृहीतवरायुधम्
जेतुम् उत्सहते कश्चिद् अपि देवेषु पावकिः
na hi tvā rathināṃ śreṣṭha pragṛhītavarāyudham
jetum utsahate kaścid api deveṣu pāvakiḥ
- 8
कृपेण सहितं यान्तं युक्तं च कृतवर्मणा
को द्रौणिं युधि संरब्धं योधयेद् अपि देवराट्
kṛpeṇa sahitaṃ yāntaṃ yuktaṃ ca kṛtavarmaṇā
ko drauṇiṃ yudhi saṃrabdhaṃ yodhayed api devarāṭ
- 9
ते वयं परिविश्रान्ता विनिद्रा विगतज्वराः
प्रभातायां रजन्यां वै निहनिष्याम शात्रवान्
te vayaṃ pariviśrāntā vinidrā vigatajvarāḥ
prabhātāyāṃ rajanyāṃ vai nihaniṣyāma śātravān
- 10
तव ह्यस्त्राणि दिव्यानि मम चैव न संशयः
सात्वतो ऽपि महेष्वासो नित्यं युद्धेषु कोविदः
tava hyastrāṇi divyāni mama caiva na saṃśayaḥ
sātvato 'pi maheṣvāso nityaṃ yuddheṣu kovidaḥ
- 11
ते वयं सहितास्तात सर्वाञ्शत्रून्समागतान्
प्रसह्य समरे हत्वा प्रीतिं प्राप्स्याम पुष्कलाम्
विश्रमस्व त्वम् अव्यग्रः स्वप चेमां निशां सुखम्
te vayaṃ sahitāstāta sarvāñśatrūnsamāgatān
prasahya samare hatvā prītiṃ prāpsyāma puṣkalām
viśramasva tvam avyagraḥ svapa cemāṃ niśāṃ sukham
- 12
अहं च कृतवर्मा च प्रयान्तं त्वां नरोत्तम
अनुयास्याव सहितौ धन्विनौ परतापिनौ
रथिनं त्वरया यान्तं रथावास्थाय दंशितौ
ahaṃ ca kṛtavarmā ca prayāntaṃ tvāṃ narottama
anuyāsyāva sahitau dhanvinau paratāpinau
rathinaṃ tvarayā yāntaṃ rathāvāsthāya daṃśitau
- 13
स गत्वा शिबिरं तेषां नाम विश्राव्य चाहवे
ततः कर्तासि शत्रूणां युध्यतां कदनं महत्
sa gatvā śibiraṃ teṣāṃ nāma viśrāvya cāhave
tataḥ kartāsi śatrūṇāṃ yudhyatāṃ kadanaṃ mahat
- 14
कृत्वा च कदनं तेषां प्रभाते विमले ऽहनि
विहरस्व यथा शक्रः सूदयित्वा महासुरान्
kṛtvā ca kadanaṃ teṣāṃ prabhāte vimale 'hani
viharasva yathā śakraḥ sūdayitvā mahāsurān
- 15
त्वं हि शक्तो रणे जेतुं पाञ्चालानां वरूथिनीम्
दैत्यसेनाम् इव क्रुद्धः सर्वदानवसूदनः
tvaṃ hi śakto raṇe jetuṃ pāñcālānāṃ varūthinīm
daityasenām iva kruddhaḥ sarvadānavasūdanaḥ
- 16
मया त्वां सहितं संख्ये गुप्तं च कृतवर्मणा
न सहेत विभुः साक्षाद्वज्रपाणिर् अपि स्वयम्
mayā tvāṃ sahitaṃ saṃkhye guptaṃ ca kṛtavarmaṇā
na saheta vibhuḥ sākṣādvajrapāṇir api svayam
- 17
न चाहं समरे तात कृतवर्मा तथैव च
अनिर्जित्य रणे पाण्डून्व्यपयास्याव कर्हिचित्
na cāhaṃ samare tāta kṛtavarmā tathaiva ca
anirjitya raṇe pāṇḍūnvyapayāsyāva karhicit
- 18
हत्वा च समरे क्षुद्रान्पाञ्चालान्पाण्डुभिः सह
निवर्तिष्यामहे सर्वे हता वा स्वर्गगा वयम्
hatvā ca samare kṣudrānpāñcālānpāṇḍubhiḥ saha
nivartiṣyāmahe sarve hatā vā svargagā vayam
- 19
सर्वोपायैः सहायास्ते प्रभाते वयम् एव हि
सत्यम् एतन्महाबाहो प्रब्रवीमि तवानघ
sarvopāyaiḥ sahāyāste prabhāte vayam eva hi
satyam etanmahābāho prabravīmi tavānagha
- 20
एवम् उक्तस्ततो द्रौणिर्मातुलेन हितं वचः
अब्रवीन्मातुलं राजन्क्रोधाद् उद्वृत्य लोचने
evam uktastato drauṇirmātulena hitaṃ vacaḥ
abravīnmātulaṃ rājankrodhād udvṛtya locane
- 21
आतुरस्य कुतो निद्रा नरस्यामर्षितस्य च
अर्थांश्चिन्तयतश्चापि कामयानस्य वा पुनः
āturasya kuto nidrā narasyāmarṣitasya ca
arthāṃścintayataścāpi kāmayānasya vā punaḥ
- 22
तद् इदं समनुप्राप्तं पश्य मे ऽद्य चतुष्टयम्
यस्य भागश्चतुर्थो मे स्वप्नम् अह्नाय नाशयेत्
tad idaṃ samanuprāptaṃ paśya me 'dya catuṣṭayam
yasya bhāgaścaturtho me svapnam ahnāya nāśayet
- 23
किं नाम दुःखं लोके ऽस्मिन्पितुर्वधम् अनुस्मरन्
हृदयं निर्दहन्मे ऽद्य रात्र्यहानि न शाम्यति
kiṃ nāma duḥkhaṃ loke 'sminpiturvadham anusmaran
hṛdayaṃ nirdahanme 'dya rātryahāni na śāmyati
- 24
यथा च निहतः पापैः पिता मम विशेषतः
प्रत्यक्षम् अपि ते सर्वं तन्मे मर्माणि कृन्तति
yathā ca nihataḥ pāpaiḥ pitā mama viśeṣataḥ
pratyakṣam api te sarvaṃ tanme marmāṇi kṛntati
- 25
कथं हि मादृशो लोके मुहूर्तम् अपि जीवति
द्रोणो हतेति यद्वाचः पाञ्चालानां शृणोम्यहम्
kathaṃ hi mādṛśo loke muhūrtam api jīvati
droṇo hateti yadvācaḥ pāñcālānāṃ śṛṇomyaham
- 26
दृष्टद्युम्नम् अहत्वाजौ नाहं जीवितुम् उत्सहे
स मे पितृवधाद्वध्यः पाञ्चाला ये च संगताः
dṛṣṭadyumnam ahatvājau nāhaṃ jīvitum utsahe
sa me pitṛvadhādvadhyaḥ pāñcālā ye ca saṃgatāḥ
- 27
विलापो भग्नसक्थस्य यस्तु राज्ञो मया श्रुतः
स पुनर्हृदयं कस्य क्रूरस्यापि न निर्दहेत्
vilāpo bhagnasakthasya yastu rājño mayā śrutaḥ
sa punarhṛdayaṃ kasya krūrasyāpi na nirdahet
- 28
कस्य ह्यकरुणस्यापि नेत्राभ्याम् अश्रु नाव्रजेत्
नृपतेर्भग्नसक्थस्य श्रुत्वा तादृग्वचः पुनः
kasya hyakaruṇasyāpi netrābhyām aśru nāvrajet
nṛpaterbhagnasakthasya śrutvā tādṛgvacaḥ punaḥ
- 29
यश्चायं मित्रपक्षो मे मयि जीवति निर्जितः
शोकं मे वर्धयत्येष वारिवेग इवार्णवम्
एकाग्रमनसो मे ऽद्य कुतो निद्रा कुतः सुखम्
yaścāyaṃ mitrapakṣo me mayi jīvati nirjitaḥ
śokaṃ me vardhayatyeṣa vārivega ivārṇavam
ekāgramanaso me 'dya kuto nidrā kutaḥ sukham
- 30
वासुदेवार्जुनाभ्यां हि तान् अहं परिरक्षितान्
अविषह्यतमान्मन्ये महेन्द्रेणापि मातुल
vāsudevārjunābhyāṃ hi tān ahaṃ parirakṣitān
aviṣahyatamānmanye mahendreṇāpi mātula

