36 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
तद् आज्ञाय हृषीकेशो विसृष्टं पापकर्मणा
हृष्यमाण इदं वाक्यं द्रौणिं प्रत्यब्रवीत्तदा
vaiśaṃpāyana uvāca
tad ājñāya hṛṣīkeśo visṛṣṭaṃ pāpakarmaṇā
hṛṣyamāṇa idaṃ vākyaṃ drauṇiṃ pratyabravīttadā
- 2
विराटस्य सुतां पूर्वं स्नुषां गाण्डीवधन्वनः
उपप्लव्यगतां दृष्ट्वा व्रतवान्ब्राह्मणो ऽब्रवीत्
virāṭasya sutāṃ pūrvaṃ snuṣāṃ gāṇḍīvadhanvanaḥ
upaplavyagatāṃ dṛṣṭvā vratavānbrāhmaṇo 'bravīt
- 3
परिक्षीणेषु कुरुषु पुत्रस्तव जनिष्यति
एतद् अस्य परिक्षित्त्वं गर्भस्थस्य भविष्यति
parikṣīṇeṣu kuruṣu putrastava janiṣyati
etad asya parikṣittvaṃ garbhasthasya bhaviṣyati
- 4
तस्य तद्वचनं साधोः सत्यम् एव भविष्यति
परिक्षिद्भविता ह्येषां पुनर्वंशकरः सुतः
tasya tadvacanaṃ sādhoḥ satyam eva bhaviṣyati
parikṣidbhavitā hyeṣāṃ punarvaṃśakaraḥ sutaḥ
- 5
एवं ब्रुवाणं गोविन्दं सात्वतप्रवरं तदा
द्रौणिः परमसंरब्धः प्रत्युवाचेदम् उत्तरम्
evaṃ bruvāṇaṃ govindaṃ sātvatapravaraṃ tadā
drauṇiḥ paramasaṃrabdhaḥ pratyuvācedam uttaram
- 6
नैतद् एवं यथात्थ त्वं पक्षपातेन केशव
वचनं पुण्डरीकाक्ष न च मद्वाक्यम् अन्यथा
naitad evaṃ yathāttha tvaṃ pakṣapātena keśava
vacanaṃ puṇḍarīkākṣa na ca madvākyam anyathā
- 7
पतिष्यत्येतद् अस्त्रं हि गर्भे तस्या मयोद्यतम्
विराटदुहितुः कृष्ण यां त्वं रक्षितुम् इच्छसि
patiṣyatyetad astraṃ hi garbhe tasyā mayodyatam
virāṭaduhituḥ kṛṣṇa yāṃ tvaṃ rakṣitum icchasi
- 8
वासुदेव उवाच
अमोघः परमास्त्रस्य पातस्तस्य भविष्यति
स तु गर्भो मृतो जातो दीर्घम् आयुर् अवाप्स्यति
vāsudeva uvāca
amoghaḥ paramāstrasya pātastasya bhaviṣyati
sa tu garbho mṛto jāto dīrgham āyur avāpsyati
- 9
त्वां तु कापुरुषं पापं विदुः सर्वे मनीषिणः
असकृत्पापकर्माणं बालजीवितघातकम्
tvāṃ tu kāpuruṣaṃ pāpaṃ viduḥ sarve manīṣiṇaḥ
asakṛtpāpakarmāṇaṃ bālajīvitaghātakam
- 10
तस्मात्त्वम् अस्य पापस्य कर्मणः फलम् आप्नुहि
त्रीणि वर्षसहस्राणि चरिष्यसि महीम् इमाम्
अप्राप्नुवन्क्वचित्कांचित्संविदं जातु केनचित्
tasmāttvam asya pāpasya karmaṇaḥ phalam āpnuhi
trīṇi varṣasahasrāṇi cariṣyasi mahīm imām
aprāpnuvankvacitkāṃcitsaṃvidaṃ jātu kenacit
- 11
निर्जनान् असहायस्त्वं देशान्प्रविचरिष्यसि
भवित्री न हि ते क्षुद्र जनमध्येषु संस्थितिः
nirjanān asahāyastvaṃ deśānpravicariṣyasi
bhavitrī na hi te kṣudra janamadhyeṣu saṃsthitiḥ
- 12
पूयशोणितगन्धी च दुर्गकान्तारसंश्रयः
विचरिष्यसि पापात्मन्सर्वव्याधिसमन्वितः
pūyaśoṇitagandhī ca durgakāntārasaṃśrayaḥ
vicariṣyasi pāpātmansarvavyādhisamanvitaḥ
- 13
वयः प्राप्य परिक्षित्तु वेदव्रतम् अवाप्य च
कृपाच्छारद्वताद्वीरः सर्वास्त्राण्युपलप्स्यते
vayaḥ prāpya parikṣittu vedavratam avāpya ca
kṛpācchāradvatādvīraḥ sarvāstrāṇyupalapsyate
- 14
विदित्वा परमास्त्राणि क्षत्रधर्मव्रते स्थितः
षष्टिं वर्षाणि धर्मात्मा वसुधां पालयिष्यति
viditvā paramāstrāṇi kṣatradharmavrate sthitaḥ
ṣaṣṭiṃ varṣāṇi dharmātmā vasudhāṃ pālayiṣyati
- 15
इतश्चोर्ध्वं महाबाहुः कुरुराजो भविष्यति
परिक्षिन्नाम नृपतिर्मिषतस्ते सुदुर्मते
पश्य मे तपसो वीर्यं सत्यस्य च नराधम
itaścordhvaṃ mahābāhuḥ kururājo bhaviṣyati
parikṣinnāma nṛpatirmiṣataste sudurmate
paśya me tapaso vīryaṃ satyasya ca narādhama
- 16
व्यास उवाच
यस्माद् अनादृत्य कृतं त्वयास्मान्कर्म दारुणम्
ब्राह्मणस्य सतश्चैव यस्मात्ते वृत्तम् ईदृशम्
vyāsa uvāca
yasmād anādṛtya kṛtaṃ tvayāsmānkarma dāruṇam
brāhmaṇasya sataścaiva yasmātte vṛttam īdṛśam
- 17
तस्माद्यद्देवकीपुत्र उक्तवान् उत्तमं वचः
असंशयं ते तद्भावि क्षुद्रकर्मन्व्रजाश्वितः
tasmādyaddevakīputra uktavān uttamaṃ vacaḥ
asaṃśayaṃ te tadbhāvi kṣudrakarmanvrajāśvitaḥ
- 18
अश्वत्थामोवाच
सहैव भवता ब्रह्मन्स्थास्यामि पुरुषेष्वहम्
सत्यवाग् अस्तु भगवान् अयं च पुरुषोत्तमः
aśvatthāmovāca
sahaiva bhavatā brahmansthāsyāmi puruṣeṣvaham
satyavāg astu bhagavān ayaṃ ca puruṣottamaḥ
- 19
वैशंपायन उवाच
प्रदायाथ मणिं द्रौणिः पाण्डवानां महात्मनाम्
जगाम विमनास्तेषां सर्वेषां पश्यतां वनम्
vaiśaṃpāyana uvāca
pradāyātha maṇiṃ drauṇiḥ pāṇḍavānāṃ mahātmanām
jagāma vimanāsteṣāṃ sarveṣāṃ paśyatāṃ vanam
- 20
पाण्डवाश्चापि गोविन्दं पुरस्कृत्य हतद्विषः
कृष्णद्वैपायनं चैव नारदं च महामुनिम्
pāṇḍavāścāpi govindaṃ puraskṛtya hatadviṣaḥ
kṛṣṇadvaipāyanaṃ caiva nāradaṃ ca mahāmunim
- 21
द्रोणपुत्रस्य सहजं मणिम् आदाय सत्वराः
द्रौपदीम् अभ्यधावन्त प्रायोपेतां मनस्विनीम्
droṇaputrasya sahajaṃ maṇim ādāya satvarāḥ
draupadīm abhyadhāvanta prāyopetāṃ manasvinīm
- 22
ततस्ते पुरुषव्याघ्राः सदश्वैर् अनिलोपमैः
अभ्ययुः सहदाशार्हाः शिबिरं पुनर् एव ह
tataste puruṣavyāghrāḥ sadaśvair anilopamaiḥ
abhyayuḥ sahadāśārhāḥ śibiraṃ punar eva ha
- 23
अवतीर्य रथाभ्यां तु त्वरमाणा महारथाः
ददृशुर्द्रौपदीं कृष्णाम् आर्ताम् आर्ततराः स्वयम्
avatīrya rathābhyāṃ tu tvaramāṇā mahārathāḥ
dadṛśurdraupadīṃ kṛṣṇām ārtām ārtatarāḥ svayam
- 24
ताम् उपेत्य निरानन्दां दुःखशोकसमन्विताम्
परिवार्य व्यतिष्ठन्त पाण्डवाः सहकेशवाः
tām upetya nirānandāṃ duḥkhaśokasamanvitām
parivārya vyatiṣṭhanta pāṇḍavāḥ sahakeśavāḥ
- 25
ततो राज्ञाभ्यनुज्ञातो भीमसेनो महाबलः
प्रददौ तु मणिं दिव्यं वचनं चेदम् अब्रवीत्
tato rājñābhyanujñāto bhīmaseno mahābalaḥ
pradadau tu maṇiṃ divyaṃ vacanaṃ cedam abravīt
- 26
अयं भद्रे तव मणिः पुत्रहन्ता जितः स ते
उत्तिष्ठ शोकम् उत्सृज्य क्षत्रधर्मम् अनुस्मर
ayaṃ bhadre tava maṇiḥ putrahantā jitaḥ sa te
uttiṣṭha śokam utsṛjya kṣatradharmam anusmara
- 27
प्रयाणे वासुदेवस्य शमार्थम् असितेक्षणे
यान्युक्तानि त्वया भीरु वाक्यानि मधुघातिनः
prayāṇe vāsudevasya śamārtham asitekṣaṇe
yānyuktāni tvayā bhīru vākyāni madhughātinaḥ
- 28
नैव मे पतयः सन्ति न पुत्रा भ्रातरो न च
नैव त्वम् अपि गोविन्द शमम् इच्छति राजनि
naiva me patayaḥ santi na putrā bhrātaro na ca
naiva tvam api govinda śamam icchati rājani
- 29
उक्तवत्यसि धीराणि वाक्यानि पुरुषोत्तमम्
क्षत्रधर्मानुरूपाणि तानि संस्मर्तुम् अर्हसि
uktavatyasi dhīrāṇi vākyāni puruṣottamam
kṣatradharmānurūpāṇi tāni saṃsmartum arhasi
- 30
हतो दुर्योधनः पापो राज्यस्य परिपन्थकः
दुःशासनस्य रुधिरं पीतं विस्फुरतो मया
hato duryodhanaḥ pāpo rājyasya paripanthakaḥ
duḥśāsanasya rudhiraṃ pītaṃ visphurato mayā

