34 શ્લોક
- 1
इदं तु ते गुह्यतमं प्रवक्ष्याम्यनसूयवे ।
ज्ञानं विज्ञानसहितं यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात् ॥
મશીન મુસદ્દોidaṃ tu te guhyatamaṃ pravakṣyāmyanasūyave |
jñānaṃ vijñānasahitaṃ yajjñātvā mokṣyase'śubhāt ||
મશીન મુસદ્દોશ્રીભગવાને કહ્યું: દોષદૃષ્ટિ ન રાખનાર તને હવે હું વિજ્ઞાન સહિત આ અત્યંત ગુહ્ય જ્ઞાન કહીશ, જેને જાણીને તું અશુભમાંથી મુક્ત થઈશ.
- 2
राजविद्या राजगुह्यं पवित्रमिदमुत्तमम् ।
प्रत्यक्षावगमं धर्म्यं सुसुखं कर्तुमव्ययम् ॥
મશીન મુસદ્દોrājavidyā rājaguhyaṃ pavitramidamuttamam |
pratyakṣāvagamaṃ dharmyaṃ susukhaṃ kartumavyayam ||
મશીન મુસદ્દોઆ રાજવિદ્યા અને રાજગુહ્ય છે, ઉત્તમ પવિત્ર કરનારું છે. તે પ્રત્યક્ષ અનુભવથી જાણી શકાય તેવું, ધર્મયુક્ત, આચરવામાં અત્યંત સરળ અને અવિનાશી છે.
- 3
अश्रद्दधानाः पुरुषा धर्मस्यास्य परन्तप ।
अप्राप्य मां निवर्तन्ते मृत्युसंसारवर्त्मनि ॥
મશીન મુસદ્દોaśraddadhānāḥ puruṣā dharmasyāsya parantapa |
aprāpya māṃ nivartante mṛtyusaṃsāravartmani ||
મશીન મુસદ્દોહે પરંતપ, આ ધર્મમાં શ્રદ્ધા ન રાખનારા લોકો મને પામ્યા વિના મૃત્યુરૂપ સંસારના માર્ગમાં પાછા ફરે છે.
- 4
मया ततमिदं सर्वं जगदव्यक्तमूर्तिना ।
मत्स्थानि सर्वभूतानि न चाहं तेष्ववस्थितः ॥
મશીન મુસદ્દોmayā tatamidaṃ sarvaṃ jagadavyaktamūrtinā |
matsthāni sarvabhūtāni na cāhaṃ teṣvavasthitaḥ ||
મશીન મુસદ્દોમારા અવ્યક્ત સ્વરૂપથી આ આખું જગત વ્યાપ્ત છે. સર્વ પ્રાણીઓ મારામાં સ્થિત છે, પણ હું તેમનામાં સ્થિત નથી.
- 5
न च मत्स्थानि भूतानि पश्य मे योगमैश्वरम् ।
भूतभृन्न च भूतस्थो ममात्मा भूतभावनः ॥
મશીન મુસદ્દોna ca matsthāni bhūtāni paśya me yogamaiśvaram |
bhūtabhṛnna ca bhūtastho mamātmā bhūtabhāvanaḥ ||
મશીન મુસદ્દોઅને છતાં પ્રાણીઓ મારામાં સ્થિત નથી: મારો ઐશ્વર્યમય યોગ જો. મારો આત્મા પ્રાણીઓનો ધારક અને ઉત્પન્ન કરનાર છે, છતાં તેમનામાં સ્થિત નથી.
- 6
यथाकाशस्थितो नित्यं वायुः सर्वत्रगो महान् ।
तथा सर्वाणि भूतानि मत्स्थानीत्युपधारय ॥
મશીન મુસદ્દોyathākāśasthito nityaṃ vāyuḥ sarvatrago mahān |
tathā sarvāṇi bhūtāni matsthānītyupadhāraya ||
મશીન મુસદ્દોજેમ સર્વત્ર ફરતો મહાન વાયુ સદા આકાશમાં સ્થિત રહે છે, તેમ સર્વ પ્રાણીઓ મારામાં સ્થિત છે એમ સમજ.
- 7
सर्वभूतानि कौन्तेय प्रकृतिं यान्ति मामिकाम् ।
कल्पक्षये पुनस्तानि कल्पादौ विसृजाम्यहम् ॥
મશીન મુસદ્દોsarvabhūtāni kaunteya prakṛtiṃ yānti māmikām |
kalpakṣaye punastāni kalpādau visṛjāmyaham ||
મશીન મુસદ્દોહે કૌંતેય, કલ્પના અંતે સર્વ પ્રાણીઓ મારી પ્રકૃતિમાં લીન થાય છે; કલ્પના આરંભે હું તેમને ફરી ઉત્પન્ન કરું છું.
- 8
प्रकृतिं स्वामवष्टभ्य विसृजामि पुनः पुनः ।
भूतग्राममिमं कृत्स्नमवशं प्रकृतेर्वशात् ॥
મશીન મુસદ્દોprakṛtiṃ svāmavaṣṭabhya visṛjāmi punaḥ punaḥ |
bhūtagrāmamimaṃ kṛtsnamavaśaṃ prakṛtervaśāt ||
મશીન મુસદ્દોપોતાની પ્રકૃતિનો આશ્રય લઈને પ્રકૃતિને વશ હોવાથી પરવશ એવા આ સર્વ પ્રાણીસમૂહને હું વારંવાર ઉત્પન્ન કરું છું.
- 9
न च मां तानि कर्माणि निबध्नन्ति धनञ्जय ।
उदासीनवदासीनमसक्तं तेषु कर्मसु ॥
મશીન મુસદ્દોna ca māṃ tāni karmāṇi nibadhnanti dhanañjaya |
udāsīnavadāsīnamasaktaṃ teṣu karmasu ||
મશીન મુસદ્દોહે ધનંજય, ઉદાસીનની જેમ રહેલા અને તે કર્મોમાં આસક્તિ વિનાના મને તે કર્મો બાંધતાં નથી.
- 10
मयाध्यक्षेण प्रकृतिः सूयते सचराचरम् ।
हेतुनानेन कौन्तेय जगद्विपरिवर्तते ॥
મશીન મુસદ્દોmayādhyakṣeṇa prakṛtiḥ sūyate sacarācaram |
hetunānena kaunteya jagadviparivartate ||
મશીન મુસદ્દોહે કૌંતેય, મારી અધ્યક્ષતામાં પ્રકૃતિ ચર અને અચર સહિત જગતને ઉત્પન્ન કરે છે; આ કારણે જગત ફરતું રહે છે.
- 11
अवजानन्ति मां मूढा मानुषीं तनुमाश्रितम् ।
परं भावमजानन्तो मम भूतमहेश्वरम् ॥
મશીન મુસદ્દોavajānanti māṃ mūḍhā mānuṣīṃ tanumāśritam |
paraṃ bhāvamajānanto mama bhūtamaheśvaram ||
મશીન મુસદ્દોમૂઢ લોકો મનુષ્યદેહ ધારણ કરેલા મારી અવજ્ઞા કરે છે, કારણ કે તેઓ સર્વ પ્રાણીઓના મહેશ્વર તરીકેના મારા પરમ ભાવને જાણતા નથી.
- 12
मोघाशा मोघकर्माणो मोघज्ञाना विचेतसः ।
राक्षसीमासुरीं चैव प्रकृतिं मोहिनीं श्रिताः ॥
મશીન મુસદ્દોmoghāśā moghakarmāṇo moghajñānā vicetasaḥ |
rākṣasīmāsurīṃ caiva prakṛtiṃ mohinīṃ śritāḥ ||
મશીન મુસદ્દોવ્યર્થ આશાવાળા, વ્યર્થ કર્મવાળા, વ્યર્થ જ્ઞાનવાળા અને વિવેકહીન એવા તેઓ મોહમાં નાખનારી રાક્ષસી અને આસુરી પ્રકૃતિનો આશ્રય લે છે.
- 13
महात्मानस्तु मां पार्थ दैवीं प्रकृतिमाश्रिताः ।
भजन्त्यनन्यमनसो ज्ञात्वा भूतादिमव्ययम् ॥
મશીન મુસદ્દોmahātmānastu māṃ pārtha daivīṃ prakṛtimāśritāḥ |
bhajantyananyamanaso jñātvā bhūtādimavyayam ||
મશીન મુસદ્દોપણ હે પાર્થ, દૈવી પ્રકૃતિનો આશ્રય લેનારા મહાત્માઓ મને પ્રાણીઓનો અવિનાશી આદિ જાણીને અનન્ય મનથી ભજે છે.
- 14
सततं कीर्तयन्तो मां यतन्तश्च दृढव्रताः ।
नमस्यन्तश्च मां भक्त्या नित्ययुक्ता उपासते ॥
મશીન મુસદ્દોsatataṃ kīrtayanto māṃ yatantaśca dṛḍhavratāḥ |
namasyantaśca māṃ bhaktyā nityayuktā upāsate ||
મશીન મુસદ્દોસદા મારું કીર્તન કરતા, દૃઢ વ્રતથી પ્રયત્ન કરતા, ભક્તિથી મને નમસ્કાર કરતા અને નિત્યયુક્ત થઈને તેઓ મારી ઉપાસના કરે છે.
- 15
ज्ञानयज्ञेन चाप्यन्ये यजन्तो मामुपासते ।
एकत्वेन पृथक्त्वेन बहुधा विश्वतोमुखम् ॥
મશીન મુસદ્દોjñānayajñena cāpyanye yajanto māmupāsate |
ekatvena pṛthaktvena bahudhā viśvatomukham ||
મશીન મુસદ્દોબીજાઓ જ્ઞાનયજ્ઞથી મને એકત્વભાવે, પૃથક્ભાવે અને અનેક રીતે, સર્વ દિશામાં મુખવાળા તરીકે ઉપાસે છે.
- 16
अहं क्रतुरहं यज्ञः स्वधाहमहमौषधम् ।
मन्त्रोऽहमहमेवाज्यमहमग्निरहं हुतम् ॥
મશીન મુસદ્દોahaṃ kraturahaṃ yajñaḥ svadhāhamahamauṣadham |
mantro'hamahamevājyamahamagnirahaṃ hutam ||
મશીન મુસદ્દોહું ક્રતુ છું, હું યજ્ઞ છું, હું સ્વધા છું, હું ઔષધ છું; હું મંત્ર છું, હું ઘી છું, હું અગ્નિ છું અને હું જ આહુતિ છું.
- 17
पिताहमस्य जगतो माता धाता पितामहः ।
वेद्यं पवित्रमोङ्कार ऋक्साम यजुरेव च ॥
મશીન મુસદ્દોpitāhamasya jagato mātā dhātā pitāmahaḥ |
vedyaṃ pavitramoṅkāra ṛksāma yajureva ca ||
મશીન મુસદ્દોહું આ જગતનો પિતા, માતા, ધાતા અને પિતામહ છું; જાણવા યોગ્ય, પવિત્ર કરનાર, ૐકાર, તેમજ ઋગ્વેદ, સામવેદ અને યજુર્વેદ પણ હું જ છું.
- 18
गतिर्भर्ता प्रभुः साक्षी निवासः शरणं सुहृत् ।
प्रभवः प्रलयः स्थानं निधानं बीजमव्ययम् ॥
મશીન મુસદ્દોgatirbhartā prabhuḥ sākṣī nivāsaḥ śaraṇaṃ suhṛt |
prabhavaḥ pralayaḥ sthānaṃ nidhānaṃ bījamavyayam ||
મશીન મુસદ્દોહું ગતિ, ભર્તા, પ્રભુ, સાક્ષી, નિવાસ, શરણ અને સુહૃદ છું; ઉત્પત્તિ, પ્રલય, આધાર, નિધાન અને અવિનાશી બીજ પણ હું છું.
- 19
तपाम्यहमहं वर्षं निगृह्णाम्युत्सृजामि च ।
अमृतं चैव मृत्युश्च सदसच्चाहमर्जुन ॥
મશીન મુસદ્દોtapāmyahamahaṃ varṣaṃ nigṛhṇāmyutsṛjāmi ca |
amṛtaṃ caiva mṛtyuśca sadasaccāhamarjuna ||
મશીન મુસદ્દોહે અર્જુન, હું તપું છું; હું વરસાદને રોકું છું અને વરસાવું છું. હું અમૃત છું અને મૃત્યુ પણ, સત્ અને અસત્ પણ હું છું.
- 20
त्रैविद्या मां सोमपाः पूतपापा
यज्ञैरिष्ट्वा स्वर्गतिं प्रार्थयन्ते ।
ते पुण्यमासाद्य सुरेन्द्रलोक-
मश्नन्ति दिव्यान्दिवि देवभोगान् ॥
મશીન મુસદ્દોtraividyā māṃ somapāḥ pūtapāpā
yajñairiṣṭvā svargatiṃ prārthayante |
te puṇyamāsādya surendraloka-
maśnanti divyāndivi devabhogān ||
મશીન મુસદ્દોત્રણ વેદોના જાણકારો, સોમપાન કરનારા અને પાપથી શુદ્ધ થયેલા લોકો યજ્ઞો દ્વારા મને પૂજીને સ્વર્ગની પ્રાપ્તિ માગે છે. તેઓ ઇન્દ્રના પુણ્યલોકને પામીને સ્વર્ગમાં દેવોના દિવ્ય ભોગો ભોગવે છે.
- 21
ते तं भुक्त्वा स्वर्गलोकं विशालं
क्षीणे पुण्ये मर्त्यलोकं विशन्ति ।
एवं त्रयीधर्ममनुप्रपन्ना
गतागतं कामकामा लभन्ते ॥
મશીન મુસદ્દોte taṃ bhuktvā svargalokaṃ viśālaṃ
kṣīṇe puṇye martyalokaṃ viśanti |
evaṃ trayīdharmamanuprapannā
gatāgataṃ kāmakāmā labhante ||
મશીન મુસદ્દોતેઓ એ વિશાળ સ્વર્ગલોક ભોગવીને પુણ્ય ક્ષીણ થતાં મૃત્યુલોકમાં પ્રવેશે છે. આ રીતે ત્રણ વેદોના ધર્મને અનુસરતા અને કામનાઓની કામના કરતા તેઓ આવાગમન પામે છે.
- 22
अनन्याश्चिन्तयन्तो मां ये जनाः पर्युपासते ।
तेषां नित्याभियुक्तानां योगक्षेमं वहाम्यहम् ॥
મશીન મુસદ્દોananyāścintayanto māṃ ye janāḥ paryupāsate |
teṣāṃ nityābhiyuktānāṃ yogakṣemaṃ vahāmyaham ||
મશીન મુસદ્દોજે લોકો અનન્ય ભાવે મારું ચિંતન કરતા મને ઉપાસે છે, તે નિત્ય મારામાં જોડાયેલા લોકોનો યોગક્ષેમ હું વહન કરું છું.
- 23
येऽप्यन्यदेवता भक्ता यजन्ते श्रद्धयान्विताः ।
तेऽपि मामेव कौन्तेय यजन्त्यविधिपूर्वकम् ॥
મશીન મુસદ્દોye'pyanyadevatā bhaktā yajante śraddhayānvitāḥ |
te'pi māmeva kaunteya yajantyavidhipūrvakam ||
મશીન મુસદ્દોહે કૌંતેય, જે ભક્તો બીજા દેવતાઓને શ્રદ્ધાથી યુક્ત થઈને પૂજે છે, તેઓ પણ મને જ પૂજે છે, પણ વિધિપૂર્વક નહીં.
- 24
अहं हि सर्वयज्ञानां भोक्ता च प्रभुरेव च ।
न तु मामभिजानन्ति तत्त्वेनातश्च्यवन्ति ते ॥
મશીન મુસદ્દોahaṃ hi sarvayajñānāṃ bhoktā ca prabhureva ca |
na tu māmabhijānanti tattvenātaścyavanti te ||
મશીન મુસદ્દોકારણ કે સર્વ યજ્ઞોનો ભોક્તા અને સ્વામી હું જ છું. પણ તેઓ મને તત્ત્વથી જાણતા નથી, તેથી તેઓ પતન પામે છે.
- 25
यान्ति देवव्रता देवान्पितॄन्यान्ति पितृव्रताः ।
भूतानि यान्ति भूतेज्या यान्ति मद्याजिनोऽपि माम् ॥
મશીન મુસદ્દોyānti devavratā devānpitṝnyānti pitṛvratāḥ |
bhūtāni yānti bhūtejyā yānti madyājino'pi mām ||
મશીન મુસદ્દોદેવોનું વ્રત રાખનારા દેવોને પામે છે, પિતૃઓનું વ્રત રાખનારા પિતૃઓને પામે છે, ભૂતોને પૂજનારા ભૂતોને પામે છે, અને મને પૂજનારા મને જ પામે છે.
- 26
पत्रं पुष्पं फलं तोयं यो मे भक्त्या प्रयच्छति ।
तदहं भक्त्युपहृतमश्नामि प्रयतात्मनः ॥
મશીન મુસદ્દોpatraṃ puṣpaṃ phalaṃ toyaṃ yo me bhaktyā prayacchati |
tadahaṃ bhaktyupahṛtamaśnāmi prayatātmanaḥ ||
મશીન મુસદ્દોજે મને ભક્તિથી પાન, ફૂલ, ફળ કે જળ અર્પણ કરે છે, તે શુદ્ધ અંતઃકરણવાળાએ ભક્તિથી અર્પણ કરેલું હું સ્વીકારું છું.
- 27
यत्करोषि यदश्नासि यज्जुहोषि ददासि यत् ।
यत्तपस्यसि कौन्तेय तत्कुरुष्व मदर्पणम् ॥
મશીન મુસદ્દોyatkaroṣi yadaśnāsi yajjuhoṣi dadāsi yat |
yattapasyasi kaunteya tatkuruṣva madarpaṇam ||
મશીન મુસદ્દોહે કૌંતેય, તું જે કરે છે, જે ખાય છે, જે હોમે છે, જે દાન આપે છે અને જે તપ કરે છે, તે સર્વ મને અર્પણ કર.
- 28
शुभाशुभफलैरेवं मोक्ष्यसे कर्मबन्धनैः ।
संन्यासयोगयुक्तात्मा विमुक्तो मामुपैष्यसि ॥
મશીન મુસદ્દોśubhāśubhaphalairevaṃ mokṣyase karmabandhanaiḥ |
saṃnyāsayogayuktātmā vimukto māmupaiṣyasi ||
મશીન મુસદ્દોઆ રીતે તું શુભ અને અશુભ ફળવાળાં કર્મબંધનોમાંથી મુક્ત થઈશ. સંન્યાસયોગથી યુક્ત આત્માવાળો તું મુક્ત થઈને મને પામીશ.
- 29
समोऽहं सर्वभूतेषु न मे द्वेष्योऽस्ति न प्रियः ।
ये भजन्ति तु मां भक्त्या मयि ते तेषु चाप्यहम् ॥
મશીન મુસદ્દોsamo'haṃ sarvabhūteṣu na me dveṣyo'sti na priyaḥ |
ye bhajanti tu māṃ bhaktyā mayi te teṣu cāpyaham ||
મશીન મુસદ્દોહું સર્વ પ્રાણીઓમાં સમાન છું; મારો કોઈ દ્વેષપાત્ર નથી અને કોઈ પ્રિય નથી. પણ જેઓ મને ભક્તિથી ભજે છે, તેઓ મારામાં છે અને હું પણ તેમનામાં છું.
- 30
अपि चेत्सुदुराचारो भजते मामनन्यभाक् ।
साधुरेव स मन्तव्यः सम्यग्व्यवसितो हि सः ॥
મશીન મુસદ્દોapi cetsudurācāro bhajate māmananyabhāk |
sādhureva sa mantavyaḥ samyagvyavasito hi saḥ ||
મશીન મુસદ્દોઅતિશય દુરાચારી પણ જો અનન્ય ભાવે મને ભજે, તો તેને સાધુ જ માનવો, કારણ કે તેણે યોગ્ય નિશ્ચય કર્યો છે.