24 શ્લોક
- 1
अभयं सत्त्वसंशुद्धिर्ज्ञानयोगव्यवस्थितिः ।
दानं दमश्च यज्ञश्च स्वाध्यायस्तप आर्जवम् ॥
મશીન મુસદ્દોabhayaṃ sattvasaṃśuddhirjñānayogavyavasthitiḥ |
dānaṃ damaśca yajñaśca svādhyāyastapa ārjavam ||
મશીન મુસદ્દોશ્રીભગવાને કહ્યું: નિર્ભયતા, અંતઃકરણની શુદ્ધિ, જ્ઞાન અને યોગમાં સ્થિરતા, દાન, ઇન્દ્રિયસંયમ, યજ્ઞ, શાસ્ત્રનું અધ્યયન, તપ અને સરળતા,
- 2
अहिंसा सत्यमक्रोधस्त्यागः शान्तिरपैशुनम् ।
दया भूतेष्वलोलुप्त्वं मार्दवं ह्रीरचापलम् ॥
મશીન મુસદ્દોahiṃsā satyamakrodhastyāgaḥ śāntirapaiśunam |
dayā bhūteṣvaloluptvaṃ mārdavaṃ hrīracāpalam ||
મશીન મુસદ્દોઅહિંસા, સત્ય, ક્રોધનો અભાવ, ત્યાગ, શાંતિ, નિંદા ન કરવી, જીવો પ્રત્યે દયા, લોભનો અભાવ, કોમળતા, લજ્જા અને ચંચળતાનો અભાવ,
- 3
तेजः क्षमा धृतिः शौचमद्रोहो नातिमानिता ।
भवन्ति सम्पदं दैवीमभिजातस्य भारत ॥
મશીન મુસદ્દોtejaḥ kṣamā dhṛtiḥ śaucamadroho nātimānitā |
bhavanti sampadaṃ daivīmabhijātasya bhārata ||
મશીન મુસદ્દોતેજ, ક્ષમા, ધૃતિ, શુદ્ધતા, દ્રોહનો અભાવ અને અતિ અભિમાનનો અભાવ: હે ભારત, આ ગુણો દૈવી સંપત્તિ સાથે જન્મેલાના છે.
- 4
दम्भो दर्पोऽभिमानश्च क्रोधः पारुष्यमेव च ।
अज्ञानं चाभिजातस्य पार्थ सम्पदमासुरीम् ॥
મશીન મુસદ્દોdambho darpo'bhimānaśca krodhaḥ pāruṣyameva ca |
ajñānaṃ cābhijātasya pārtha sampadamāsurīm ||
મશીન મુસદ્દોહે પાર્થ, દંભ, ઘમંડ, અભિમાન, ક્રોધ, કઠોરતા અને અજ્ઞાન, આ આસુરી સંપત્તિ સાથે જન્મેલાના છે.
- 5
दैवी सम्पद्विमोक्षाय निबन्धायासुरी मता ।
मा शुचः सम्पदं दैवीमभिजातोऽसि पाण्डव ॥
મશીન મુસદ્દોdaivī sampadvimokṣāya nibandhāyāsurī matā |
mā śucaḥ sampadaṃ daivīmabhijāto'si pāṇḍava ||
મશીન મુસદ્દોદૈવી સંપત્તિ મોક્ષ માટે અને આસુરી સંપત્તિ બંધન માટે મનાય છે. હે પાંડવ, શોક ન કર; તું દૈવી સંપત્તિ સાથે જન્મ્યો છે.
- 6
द्वौ भूतसर्गौ लोकेऽस्मिन्दैव आसुर एव च ।
दैवो विस्तरशः प्रोक्त आसुरं पार्थ मे शृणु ॥
મશીન મુસદ્દોdvau bhūtasargau loke'smindaiva āsura eva ca |
daivo vistaraśaḥ prokta āsuraṃ pārtha me śaṛṇu ||
મશીન મુસદ્દોઆ લોકમાં બે પ્રકારના જીવોની સૃષ્ટિ છે, દૈવી અને આસુરી. દૈવીનું વિસ્તારથી વર્ણન કર્યું; હવે હે પાર્થ, મારી પાસેથી આસુરીનું સાંભળ.
- 7
प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च जना न विदुरासुराः ।
न शौचं नापि चाचारो न सत्यं तेषु विद्यते ॥
મશીન મુસદ્દોpravṛttiṃ ca nivṛttiṃ ca janā na vidurāsurāḥ |
na śaucaṃ nāpi cācāro na satyaṃ teṣu vidyate ||
મશીન મુસદ્દોઆસુરી સ્વભાવવાળા લોકો પ્રવૃત્તિ અને નિવૃત્તિને જાણતા નથી. તેમનામાં ન શુદ્ધતા જોવા મળે છે, ન સદાચાર, ન સત્ય.
- 8
असत्यमप्रतिष्ठं ते जगदाहुरनीश्वरम् ।
अपरस्परसम्भूतं किमन्यत्कामहैतुकम् ॥
મશીન મુસદ્દોasatyamapratiṣṭhaṃ te jagadāhuranīśvaram |
aparasparasambhūtaṃ kimanyatkāmahaitukam ||
મશીન મુસદ્દોતેઓ કહે છે કે જગત અસત્ય છે, આધાર વિનાનું છે, ઈશ્વર વિનાનું છે, કોઈ ક્રમબદ્ધ કારણથી ઉત્પન્ન થયું નથી; કામના સિવાય તેનું બીજું શું કારણ છે?
- 9
एतां दृष्टिमवष्टभ्य नष्टात्मानोऽल्पबुद्धयः ।
प्रभवन्त्युग्रकर्माणः क्षयाय जगतोऽहिताः ॥
મશીન મુસદ્દોetāṃ dṛṣṭimavaṣṭabhya naṣṭātmāno'lpabuddhayaḥ |
prabhavantyugrakarmāṇaḥ kṣayāya jagato'hitāḥ ||
મશીન મુસદ્દોઆ દૃષ્ટિને પકડીને, નષ્ટ આત્માવાળા, અલ્પ બુદ્ધિવાળા, ક્રૂર કર્મ કરનારા તેઓ જગતના શત્રુ બનીને તેના વિનાશ માટે ઊભા થાય છે.
- 10
काममाश्रित्य दुष्पूरं दम्भमानमदान्विताः ।
मोहाद्गृहीत्वासद्ग्राहान्प्रवर्तन्तेऽशुचिव्रताः ॥
મશીન મુસદ્દોkāmamāśritya duṣpūraṃ dambhamānamadānvitāḥ |
mohādgṛhītvāsadgrāhānpravartante'śucivratāḥ ||
મશીન મુસદ્દોકદી ન પૂરી થતી કામનાનો આશ્રય લઈને, દંભ, માન અને મદથી ભરેલા, મોહથી ખોટા આગ્રહો પકડીને, તેઓ અશુદ્ધ સંકલ્પો સાથે પ્રવૃત્ત થાય છે.
- 11
चिन्तामपरिमेयां च प्रलयान्तामुपाश्रिताः ।
कामोपभोगपरमा एतावदिति निश्चिताः ॥
મશીન મુસદ્દોcintāmaparimeyāṃ ca pralayāntāmupāśritāḥ |
kāmopabhogaparamā etāvaditi niścitāḥ ||
મશીન મુસદ્દોમૃત્યુ સુધી ચાલતી અગણિત ચિંતાઓથી ઘેરાયેલા, કામનાઓના ભોગને જ પરમ લક્ષ્ય માનનારા, તેઓ માને છે કે આટલું જ બધું છે.
- 12
आशापाशशतैर्बद्धाः कामक्रोधपरायणाः ।
ईहन्ते कामभोगार्थमन्यायेनार्थसञ्चयान् ॥
મશીન મુસદ્દોāśāpāśaśatairbaddhāḥ kāmakrodhaparāyaṇāḥ |
īhante kāmabhogārthamanyāyenārthasañcayān ||
મશીન મુસદ્દોઆશાનાં સેંકડો પાશોથી બંધાયેલા, કામ અને ક્રોધમાં પરાયણ, તેઓ કામભોગ માટે અન્યાયથી ધનનો સંચય કરવા પ્રયત્ન કરે છે.
- 13
इदमद्य मया लब्धमिमं प्राप्स्ये मनोरथम् ।
इदमस्तीदमपि मे भविष्यति पुनर्धनम् ॥
મશીન મુસદ્દોidamadya mayā labdhamimaṃ prāpsye manoratham |
idamastīdamapi me bhaviṣyati punardhanam ||
મશીન મુસદ્દોતેઓ વિચારે છે: આજે મેં આ મેળવ્યું છે, અને આ મનોરથ હું પૂરો કરીશ. આ ધન મારું છે, અને આ બીજું પણ મારું થશે.
- 14
असौ मया हतः शत्रुर्हनिष्ये चापरानपि ।
ईश्वरोऽहमहं भोगी सिद्धोऽहं बलवान्सुखी ॥
મશીન મુસદ્દોasau mayā hataḥ śatrurhaniṣye cāparānapi |
īśvaro'hamahaṃ bhogī siddho'haṃ balavānsukhī ||
મશીન મુસદ્દોપેલા શત્રુને મેં માર્યો છે, અને બીજાઓને પણ હું મારીશ. હું ઈશ્વર છું, હું ભોગી છું, હું સિદ્ધ, બળવાન અને સુખી છું.
- 15
आढ्योऽभिजनवानस्मि कोऽन्योऽस्ति सदृशो मया ।
यक्ष्ये दास्यामि मोदिष्य इत्यज्ञानविमोहिताः ॥
મશીન મુસદ્દોāḍhyo'bhijanavānasmi ko'nyo'sti sadṛśo mayā |
yakṣye dāsyāmi modiṣya ityajñānavimohitāḥ ||
મશીન મુસદ્દોહું ધનવાન અને કુલીન છું; મારા જેવો બીજો કોણ છે? હું યજ્ઞ કરીશ, દાન આપીશ, આનંદ કરીશ. અજ્ઞાનથી મોહિત થયેલા તેઓ આમ કહે છે.
- 16
अनेकचित्तविभ्रान्ता मोहजालसमावृताः ।
प्रसक्ताः कामभोगेषु पतन्ति नरकेऽशुचौ ॥
મશીન મુસદ્દોanekacittavibhrāntā mohajālasamāvṛtāḥ |
prasaktāḥ kāmabhogeṣu patanti narake'śucau ||
મશીન મુસદ્દોઅનેક વિચારોથી ભ્રમિત, મોહની જાળમાં ફસાયેલા, કામભોગમાં આસક્ત તેઓ અપવિત્ર નરકમાં પડે છે.
- 17
आत्मसम्भाविताः स्तब्धा धनमानमदान्विताः ।
यजन्ते नामयज्ञैस्ते दम्भेनाविधिपूर्वकम् ॥
મશીન મુસદ્દોātmasambhāvitāḥ stabdhā dhanamānamadānvitāḥ |
yajante nāmayajñaiste dambhenāvidhipūrvakam ||
મશીન મુસદ્દોપોતાને જ મોટા માનનારા, અક્કડ, ધનના માન અને મદથી ભરેલા તેઓ દંભથી, વિધિની પરવા કર્યા વિના, માત્ર નામના યજ્ઞો કરે છે.
- 18
अहङ्कारं बलं दर्पं कामं क्रोधं च संश्रिताः ।
मामात्मपरदेहेषु प्रद्विषन्तोऽभ्यसूयकाः ॥
મશીન મુસદ્દોahaṅkāraṃ balaṃ darpaṃ kāmaṃ krodhaṃ ca saṃśritāḥ |
māmātmaparadeheṣu pradviṣanto'bhyasūyakāḥ ||
મશીન મુસદ્દોઅહંકાર, બળ, ઘમંડ, કામ અને ક્રોધનો આશ્રય લેનારા આ ઈર્ષાળુ લોકો પોતાના અને બીજાઓના શરીરમાં રહેલા મારો દ્વેષ કરે છે.
- 19
तानहं द्विषतः क्रूरान्संसारेषु नराधमान् ।
क्षिपाम्यजस्रमशुभानासुरीष्वेव योनिषु ॥
મશીન મુસદ્દોtānahaṃ dviṣataḥ krūrānsaṃsāreṣu narādhamān |
kṣipāmyajasramaśubhānāsurīṣveva yoniṣu ||
મશીન મુસદ્દોઆ દ્વેષ કરનારા, ક્રૂર, નરાધમ અને અશુભ આચરણવાળાઓને હું સંસારમાં વારંવાર આસુરી યોનિઓમાં જ નાખું છું.
- 20
आसुरीं योनिमापन्ना मूढा जन्मनि जन्मनि ।
मामप्राप्यैव कौन्तेय ततो यान्त्यधमां गतिम् ॥
મશીન મુસદ્દોāsurīṃ yonimāpannā mūḍhā janmani janmani |
māmaprāpyaiva kaunteya tato yāntyadhamāṃ gatim ||
મશીન મુસદ્દોહે કૌંતેય, જન્મોજન્મ આસુરી યોનિઓમાં પડેલા તે મૂઢ લોકો મને પામ્યા વિના ત્યાંથી પણ વધુ નીચી ગતિએ જાય છે.
- 21
त्रिविधं नरकस्येदं द्वारं नाशनमात्मनः ।
कामः क्रोधस्तथा लोभस्तस्मादेतत्त्रयं त्यजेत् ॥
મશીન મુસદ્દોtrividhaṃ narakasyedaṃ dvāraṃ nāśanamātmanaḥ |
kāmaḥ krodhastathā lobhastasmādetattrayaṃ tyajet ||
મશીન મુસદ્દોકામ, ક્રોધ અને લોભ, આ ત્રણ પ્રકારનું નરકનું દ્વાર આત્માનો નાશ કરનારું છે. તેથી આ ત્રણેનો ત્યાગ કરવો જોઈએ.
- 22
एतैर्विमुक्तः कौन्तेय तमोद्वारैस्त्रिभिर्नरः ।
आचरत्यात्मनः श्रेयस्ततो याति परां गतिम् ॥
મશીન મુસદ્દોetairvimuktaḥ kaunteya tamodvāraistribhirnaraḥ |
ācaratyātmanaḥ śreyastato yāti parāṃ gatim ||
મશીન મુસદ્દોહે કૌંતેય, અંધકારનાં આ ત્રણ દ્વારોમાંથી મુક્ત થયેલો મનુષ્ય પોતાનું કલ્યાણ આચરે છે, અને પછી પરમ ગતિને પામે છે.
- 23
यः शास्त्रविधिमुत्सृज्य वर्तते कामकारतः ।
न स सिद्धिमवाप्नोति न सुखं न परां गतिम् ॥
મશીન મુસદ્દોyaḥ śāstravidhimutsṛjya vartate kāmakārataḥ |
na sa siddhimavāpnoti na sukhaṃ na parāṃ gatim ||
મશીન મુસદ્દોજે શાસ્ત્રના વિધાનને છોડીને કામનાની પ્રેરણાથી વર્તે છે, તે ન સિદ્ધિ પામે છે, ન સુખ, ન પરમ ગતિ.
- 24
तस्माच्छास्त्रं प्रमाणं ते कार्याकार्यव्यवस्थितौ ।
ज्ञात्वा शास्त्रविधानोक्तं कर्म कर्तुमिहार्हसि ॥
મશીન મુસદ્દોtasmācchāstraṃ pramāṇaṃ te kāryākāryavyavasthitau |
jñātvā śāstravidhānoktaṃ karma kartumihārhasi ||
મશીન મુસદ્દોતેથી શું કરવું અને શું ન કરવું તે નક્કી કરવામાં શાસ્ત્ર તારું પ્રમાણ બનો. શાસ્ત્રવિધાનમાં જે કહ્યું છે તે જાણીને તારે અહીં કર્મ કરવું જોઈએ.