30 શ્લોક
- 1
मय्यासक्तमनाः पार्थ योगं युञ्जन्मदाश्रयः ।
असंशयं समग्रं मां यथा ज्ञास्यसि तच्छृणु ॥
મશીન મુસદ્દોmayyāsaktamanāḥ pārtha yogaṃ yuñjanmadāśrayaḥ |
asaṃśayaṃ samagraṃ māṃ yathā jñāsyasi tacchṛṇu ||
મશીન મુસદ્દોશ્રીભગવાને કહ્યું: હે પાર્થ, મારામાં આસક્ત મનવાળો, યોગનો અભ્યાસ કરતો અને મારે શરણે રહેલો તું મને સંપૂર્ણપણે અને સંશય વિના કેવી રીતે જાણીશ તે સાંભળ.
- 2
ज्ञानं तेऽहं सविज्ञानमिदं वक्ष्याम्यशेषतः ।
यज्ज्ञात्वा नेह भूयोऽन्यज्ज्ञातव्यमवशिष्यते ॥
મશીન મુસદ્દોjñānaṃ te'haṃ savijñānamidaṃ vakṣyāmyaśeṣataḥ |
yajjñātvā neha bhūyo'nyajjñātavyamavaśiṣyate ||
મશીન મુસદ્દોહું તને વિજ્ઞાન સહિત આ જ્ઞાન સંપૂર્ણપણે કહીશ, જેને જાણ્યા પછી અહીં બીજું કશું જાણવાનું બાકી રહેતું નથી.
- 3
मनुष्याणां सहस्रेषु कश्चिद्यतति सिद्धये ।
यततामपि सिद्धानां कश्चिन्मां वेत्ति तत्त्वतः ॥
મશીન મુસદ્દોmanuṣyāṇāṃ sahasreṣu kaścidyatati siddhaye |
yatatāmapi siddhānāṃ kaścinmāṃ vetti tattvataḥ ||
મશીન મુસદ્દોહજારો મનુષ્યોમાં કોઈ એક જ સિદ્ધિ માટે પ્રયત્ન કરે છે; અને પ્રયત્ન કરનારા સિદ્ધોમાં પણ કોઈ એક જ મને તત્ત્વથી જાણે છે.
- 4
भूमिरापोऽनलो वायुः खं मनो बुद्धिरेव च ।
अहङ्कार इतीयं मे भिन्ना प्रकृतिरष्टधा ॥
મશીન મુસદ્દોbhūmirāpo'nalo vāyuḥ khaṃ mano buddhireva ca |
ahaṅkāra itīyaṃ me bhinnā prakṛtiraṣṭadhā ||
મશીન મુસદ્દોપૃથ્વી, જળ, અગ્નિ, વાયુ, આકાશ, મન, બુદ્ધિ અને અહંકાર, આ આઠ પ્રકારે વિભાજિત મારી પ્રકૃતિ છે.
- 5
अपरेयमितस्त्वन्यां प्रकृतिं विद्धि मे पराम् ।
जीवभूतां महाबाहो ययेदं धार्यते जगत् ॥
મશીન મુસદ્દોapareyamitastvanyāṃ prakṛtiṃ viddhi me parām |
jīvabhūtāṃ mahābāho yayedaṃ dhāryate jagat ||
મશીન મુસદ્દોઆ અપરા પ્રકૃતિ છે. પણ હે મહાબાહુ, એનાથી ભિન્ન મારી પરા પ્રકૃતિને જાણ, જે જીવરૂપ બની છે અને જેના વડે આ જગત ધારણ કરાયું છે.
- 6
एतद्योनीनि भूतानि सर्वाणीत्युपधारय ।
अहं कृत्स्नस्य जगतः प्रभवः प्रलयस्तथा ॥
મશીન મુસદ્દોetadyonīni bhūtāni sarvāṇītyupadhāraya |
ahaṃ kṛtsnasya jagataḥ prabhavaḥ pralayastathā ||
મશીન મુસદ્દોસર્વ પ્રાણીઓ આ બે પ્રકૃતિઓમાંથી ઉત્પન્ન થયાં છે એમ સમજ. હું આખા જગતનો ઉદ્ભવ છું અને તેનો પ્રલય પણ.
- 7
मत्तः परतरं नान्यत्किञ्चिदस्ति धनञ्जय ।
मयि सर्वमिदं प्रोतं सूत्रे मणिगणा इव ॥
મશીન મુસદ્દોmattaḥ parataraṃ nānyatkiñcidasti dhanañjaya |
mayi sarvamidaṃ protaṃ sūtre maṇigaṇā iva ||
મશીન મુસદ્દોહે ધનંજય, મારાથી પર બીજું કશું જ નથી. દોરામાં પરોવાયેલા મણિઓના સમૂહની જેમ આ સર્વ મારામાં પરોવાયેલું છે.
- 8
रसोऽहमप्सु कौन्तेय प्रभास्मि शशिसूर्ययोः ।
प्रणवः सर्ववेदेषु शब्दः खे पौरुषं नृषु ॥
મશીન મુસદ્દોraso'hamapsu kaunteya prabhāsmi śaśisūryayoḥ |
praṇavaḥ sarvavedeṣu śabdaḥ khe pauruṣaṃ nṛṣu ||
મશીન મુસદ્દોહે કૌંતેય, હું જળમાં રસ છું, ચંદ્ર અને સૂર્યમાં પ્રકાશ છું, સર્વ વેદોમાં ૐકાર છું, આકાશમાં શબ્દ છું અને પુરુષોમાં પુરુષત્વ છું.
- 9
पुण्यो गन्धः पृथिव्यां च तेजश्चास्मि विभावसौ ।
जीवनं सर्वभूतेषु तपश्चास्मि तपस्विषु ॥
મશીન મુસદ્દોpuṇyo gandhaḥ pṛthivyāṃ ca tejaścāsmi vibhāvasau |
jīvanaṃ sarvabhūteṣu tapaścāsmi tapasviṣu ||
મશીન મુસદ્દોહું પૃથ્વીમાં પવિત્ર ગંધ છું અને અગ્નિમાં તેજ છું; હું સર્વ પ્રાણીઓમાં જીવન છું અને તપસ્વીઓમાં તપ છું.
- 10
बीजं मां सर्वभूतानां विद्धि पार्थ सनातनम् ।
बुद्धिर्बुद्धिमतामस्मि तेजस्तेजस्विनामहम् ॥
મશીન મુસદ્દોbījaṃ māṃ sarvabhūtānāṃ viddhi pārtha sanātanam |
buddhirbuddhimatāmasmi tejastejasvināmaham ||
મશીન મુસદ્દોહે પાર્થ, મને સર્વ પ્રાણીઓનું સનાતન બીજ જાણ. હું બુદ્ધિમાનોની બુદ્ધિ છું અને તેજસ્વીઓનું તેજ છું.
- 11
बलं बलवतां चाहं कामरागविवर्जितम् ।
धर्माविरुद्धो भूतेषु कामोऽस्मि भरतर्षभ ॥
મશીન મુસદ્દોbalaṃ balavatāṃ cāhaṃ kāmarāgavivarjitam |
dharmāviruddho bhūteṣu kāmo'smi bharatarṣabha ||
મશીન મુસદ્દોહે ભરતશ્રેષ્ઠ, બળવાનોમાં હું કામ અને રાગથી રહિત બળ છું; પ્રાણીઓમાં હું ધર્મથી વિરુદ્ધ ન હોય એવો કામ છું.
- 12
ये चैव सात्त्विका भावा राजसास्तामसाश्च ये ।
मत्त एवेति तान्विद्धि न त्वहं तेषु ते मयि ॥
મશીન મુસદ્દોye caiva sāttvikā bhāvā rājasāstāmasāśca ye |
matta eveti tānviddhi na tvahaṃ teṣu te mayi ||
મશીન મુસદ્દોજે કોઈ સાત્ત્વિક, રાજસ અને તામસ ભાવો છે, તે મારાથી જ ઉત્પન્ન થયેલા જાણ. છતાં હું તેમનામાં નથી, તેઓ મારામાં છે.
- 13
त्रिभिर्गुणमयैर्भावैरेभिः सर्वमिदं जगत् ।
मोहितं नाभिजानाति मामेभ्यः परमव्ययम् ॥
મશીન મુસદ્દોtribhirguṇamayairbhāvairebhiḥ sarvamidaṃ jagat |
mohitaṃ nābhijānāti māmebhyaḥ paramavyayam ||
મશીન મુસદ્દોઆ ત્રણ ગુણમય ભાવોથી મોહિત થયેલું આખું જગત તેમનાથી પર અને અવિનાશી એવા મને જાણતું નથી.
- 14
दैवी ह्येषा गुणमयी मम माया दुरत्यया ।
मामेव ये प्रपद्यन्ते मायामेतां तरन्ति ते ॥
મશીન મુસદ્દોdaivī hyeṣā guṇamayī mama māyā duratyayā |
māmeva ye prapadyante māyāmetāṃ taranti te ||
મશીન મુસદ્દોકારણ કે મારી આ ગુણમયી દૈવી માયા દુસ્તર છે. જેઓ મારે જ શરણે આવે છે, તેઓ આ માયાને તરી જાય છે.
- 15
न मां दुष्कृतिनो मूढाः प्रपद्यन्ते नराधमाः ।
माययापहृतज्ञाना आसुरं भावमाश्रिताः ॥
મશીન મુસદ્દોna māṃ duṣkṛtino mūḍhāḥ prapadyante narādhamāḥ |
māyayāpahṛtajñānā āsuraṃ bhāvamāśritāḥ ||
મશીન મુસદ્દોદુષ્કર્મીઓ, મૂઢો અને અધમ મનુષ્યો મારે શરણે આવતા નથી; માયાએ જેમનું જ્ઞાન હરી લીધું છે, તેઓ આસુરી ભાવનો આશ્રય લે છે.
- 16
चतुर्विधा भजन्ते मां जनाः सुकृतिनोऽर्जुन ।
आर्तो जिज्ञासुरर्थार्थी ज्ञानी च भरतर्षभ ॥
મશીન મુસદ્દોcaturvidhā bhajante māṃ janāḥ sukṛtino'rjuna |
ārto jijñāsurarthārthī jñānī ca bharatarṣabha ||
મશીન મુસદ્દોહે ભરતશ્રેષ્ઠ અર્જુન, ચાર પ્રકારના પુણ્યશાળી લોકો મને ભજે છે: દુઃખી, જિજ્ઞાસુ, અર્થાર્થી અને જ્ઞાની.
- 17
तेषां ज्ञानी नित्ययुक्त एकभक्तिर्विशिष्यते ।
प्रियो हि ज्ञानिनोऽत्यर्थमहं स च मम प्रियः ॥
મશીન મુસદ્દોteṣāṃ jñānī nityayukta ekabhaktirviśiṣyate |
priyo hi jñānino'tyarthamahaṃ sa ca mama priyaḥ ||
મશીન મુસદ્દોતેમાં સદા યોગયુક્ત અને એકમાં જ ભક્તિવાળો જ્ઞાની શ્રેષ્ઠ છે. કારણ કે જ્ઞાનીને હું અત્યંત પ્રિય છું, અને તે મને પ્રિય છે.
- 18
उदाराः सर्व एवैते ज्ञानी त्वात्मैव मे मतम् ।
आस्थितः स हि युक्तात्मा मामेवानुत्तमां गतिम् ॥
મશીન મુસદ્દોudārāḥ sarva evaite jñānī tvātmaiva me matam |
āsthitaḥ sa hi yuktātmā māmevānuttamāṃ gatim ||
મશીન મુસદ્દોઆ સર્વ ઉદાર છે, પણ જ્ઞાનીને હું મારો આત્મા જ માનું છું. કારણ કે યોગયુક્ત આત્માવાળો તે સર્વોત્તમ ગતિરૂપ મારામાં જ સ્થિત છે.
- 19
बहूनां जन्मनामन्ते ज्ञानवान्मां प्रपद्यते ।
वासुदेवः सर्वमिति स महात्मा सुदुर्लभः ॥
મશીન મુસદ્દોbahūnāṃ janmanāmante jñānavānmāṃ prapadyate |
vāsudevaḥ sarvamiti sa mahātmā sudurlabhaḥ ||
મશીન મુસદ્દોઅનેક જન્મોના અંતે જ્ઞાનવાન પુરુષ વાસુદેવ જ સર્વ છે એમ જાણીને મારે શરણે આવે છે. એવો મહાત્મા અત્યંત દુર્લભ છે.
- 20
कामैस्तैस्तैर्हृतज्ञानाः प्रपद्यन्तेऽन्यदेवताः ।
तं तं नियममास्थाय प्रकृत्या नियताः स्वया ॥
મશીન મુસદ્દોkāmaistaistairhṛtajñānāḥ prapadyante'nyadevatāḥ |
taṃ taṃ niyamamāsthāya prakṛtyā niyatāḥ svayā ||
મશીન મુસદ્દોઆ કે તે કામનાઓથી જેમનું જ્ઞાન હરાઈ ગયું છે, તેઓ પોતાની પ્રકૃતિથી બંધાઈને આ કે તે નિયમનું પાલન કરતાં બીજા દેવતાઓને શરણે જાય છે.
- 21
यो यो यां यां तनुं भक्तः श्रद्धयार्चितुमिच्छति ।
तस्य तस्याचलां श्रद्धां तामेव विदधाम्यहम् ॥
મશીન મુસદ્દોyo yo yāṃ yāṃ tanuṃ bhaktaḥ śraddhayārcitumicchati |
tasya tasyācalāṃ śraddhāṃ tāmeva vidadhāmyaham ||
મશીન મુસદ્દોજે જે ભક્ત જે જે સ્વરૂપને શ્રદ્ધાથી પૂજવા ઇચ્છે છે, તે તે ભક્તની તે જ શ્રદ્ધાને હું અચળ કરું છું.
- 22
स तया श्रद्धया युक्तस्तस्याराधनमीहते ।
लभते च ततः कामान्मयैव विहितान्हि तान् ॥
મશીન મુસદ્દોsa tayā śraddhayā yuktastasyārādhanamīhate |
labhate ca tataḥ kāmānmayaiva vihitānhi tān ||
મશીન મુસદ્દોતે શ્રદ્ધાથી યુક્ત થઈને તે તેની આરાધના કરે છે, અને તેનાથી પોતાની કામનાઓ પામે છે, જે ખરેખર મારા વડે જ નિર્ધારિત થયેલી હોય છે.
- 23
अन्तवत्तु फलं तेषां तद्भवत्यल्पमेधसाम् ।
देवान्देवयजो यान्ति मद्भक्ता यान्ति मामपि ॥
મશીન મુસદ્દોantavattu phalaṃ teṣāṃ tadbhavatyalpamedhasām |
devāndevayajo yānti madbhaktā yānti māmapi ||
મશીન મુસદ્દોપણ એ અલ્પબુદ્ધિવાળાઓને મળતું ફળ નાશવંત હોય છે. દેવોને પૂજનારા દેવોને પામે છે; મારા ભક્તો મને પામે છે.
- 24
अव्यक्तं व्यक्तिमापन्नं मन्यन्ते मामबुद्धयः ।
परं भावमजानन्तो ममाव्ययमनुत्तमम् ॥
મશીન મુસદ્દોavyaktaṃ vyaktimāpannaṃ manyante māmabuddhayaḥ |
paraṃ bhāvamajānanto mamāvyayamanuttamam ||
મશીન મુસદ્દોમારા અવિનાશી અને સર્વોત્તમ પરમ ભાવને ન જાણનારા અબુદ્ધિ લોકો મને, જે અવ્યક્ત છું, વ્યક્તિભાવ પામેલો માને છે.
- 25
नाहं प्रकाशः सर्वस्य योगमायासमावृतः ।
मूढोऽयं नाभिजानाति लोको मामजमव्ययम् ॥
મશીન મુસદ્દોnāhaṃ prakāśaḥ sarvasya yogamāyāsamāvṛtaḥ |
mūḍho'yaṃ nābhijānāti loko māmajamavyayam ||
મશીન મુસદ્દોયોગમાયાથી ઢંકાયેલો હું સૌને પ્રગટ થતો નથી. આ મૂઢ જગત મને અજન્મા અને અવિનાશી તરીકે ઓળખતું નથી.
- 26
वेदाहं समतीतानि वर्तमानानि चार्जुन ।
भविष्याणि च भूतानि मां तु वेद न कश्चन ॥
મશીન મુસદ્દોvedāhaṃ samatītāni vartamānāni cārjuna |
bhaviṣyāṇi ca bhūtāni māṃ tu veda na kaścana ||
મશીન મુસદ્દોહે અર્જુન, વીતી ગયેલાં, વર્તમાન અને ભવિષ્યમાં થનારાં પ્રાણીઓને હું જાણું છું; પણ મને કોઈ જાણતું નથી.
- 27
इच्छाद्वेषसमुत्थेन द्वन्द्वमोहेन भारत ।
सर्वभूतानि सम्मोहं सर्गे यान्ति परन्तप ॥
મશીન મુસદ્દોicchādveṣasamutthena dvandvamohena bhārata |
sarvabhūtāni sammohaṃ sarge yānti parantapa ||
મશીન મુસદ્દોહે ભારત, હે પરંતપ, ઇચ્છા અને દ્વેષથી ઉત્પન્ન થતા દ્વંદ્વના મોહથી સર્વ પ્રાણીઓ જન્મ સમયે જ મોહ પામે છે.
- 28
येषां त्वन्तगतं पापं जनानां पुण्यकर्मणाम् ।
ते द्वन्द्वमोहनिर्मुक्ता भजन्ते मां दृढव्रताः ॥
મશીન મુસદ્દોyeṣāṃ tvantagataṃ pāpaṃ janānāṃ puṇyakarmaṇām |
te dvandvamohanirmuktā bhajante māṃ dṛḍhavratāḥ ||
મશીન મુસદ્દોપણ જે પુણ્યકર્મી લોકોનું પાપ નાશ પામ્યું છે, તેઓ દ્વંદ્વના મોહથી મુક્ત થઈને દૃઢ વ્રતથી મને ભજે છે.
- 29
जरामरणमोक्षाय मामाश्रित्य यतन्ति ये ।
ते ब्रह्म तद्विदुः कृत्स्नमध्यात्मं कर्म चाखिलम् ॥
મશીન મુસદ્દોjarāmaraṇamokṣāya māmāśritya yatanti ye |
te brahma tadviduḥ kṛtsnamadhyātmaṃ karma cākhilam ||
મશીન મુસદ્દોજરા અને મરણમાંથી મુક્તિ માટે મારો આશ્રય લઈને જેઓ પ્રયત્ન કરે છે, તેઓ તે બ્રહ્મને, સંપૂર્ણ અધ્યાત્મને અને સમગ્ર કર્મને જાણે છે.
- 30
साधिभूताधिदैवं मां साधियज्ञं च ये विदुः ।
प्रयाणकालेऽपि च मां ते विदुर्युक्तचेतसः ॥
મશીન મુસદ્દોsādhibhūtādhidaivaṃ māṃ sādhiyajñaṃ ca ye viduḥ |
prayāṇakāle'pi ca māṃ te viduryuktacetasaḥ ||
મશીન મુસદ્દોજેઓ મને અધિભૂત, અધિદૈવ અને અધિયજ્ઞ સહિત જાણે છે, તે યોગયુક્ત ચિત્તવાળા પ્રયાણકાળે પણ મને જાણે છે.