23 shlokas
- 1
पराशर उवाच
अशीतिमण्डलशतं काष्ठयोरन्तरं द्वयोः
आरोहणावरोहाभ्यां भानोरब्देन या गतिः
parāśara uvāca
aśītimaṇḍalaśataṃ kāṣṭhayorantaraṃ dvayoḥ
ārohaṇāvarohābhyāṃ bhānorabdena yā gatiḥ
- 2
स रथो ऽधिष्ठितो देवैर् आदित्यै ऋषिभिस्तथा
गन्धर्वैरप्सरोभिश्च ग्रामणीसर्पराक्षसैः
sa ratho 'dhiṣṭhito devair ādityai ṛṣibhistathā
gandharvairapsarobhiśca grāmaṇīsarparākṣasaiḥ
- 3
धाता कृतस्थला चैव पुलस्त्यो वासुकिस्तथा
रथकृद्ग्रामणीर्हेतिस्तुम्बुरुश्चैव सप्तमः
dhātā kṛtasthalā caiva pulastyo vāsukistathā
rathakṛdgrāmaṇīrhetistumburuścaiva saptamaḥ
- 4
एते वसन्ति वै चैत्रे मधुमासे सदैव हि
मैत्रेय स्यन्दने भानोः सप्त मासाधिकारिणः
ete vasanti vai caitre madhumāse sadaiva hi
maitreya syandane bhānoḥ sapta māsādhikāriṇaḥ
- 5
अर्यमा पुलहश्चैव रथौजाः पुञ्जिकस्थला
प्रहेतिः कच्छनीरश्च नारदश्च रथे रवेः
aryamā pulahaścaiva rathaujāḥ puñjikasthalā
prahetiḥ kacchanīraśca nāradaśca rathe raveḥ
- 6
माधवे निवसन्त्येते शुचिसंज्ञे निबोध मे
mādhave nivasantyete śucisaṃjñe nibodha me
- 7
मित्रो ऽत्रिस्तक्षको रक्षः पौरुषेयो ऽथ मेनका
हाहा रथस्वनश्चैव मैत्रेयैते वसन्ति वै
mitro 'tristakṣako rakṣaḥ pauruṣeyo 'tha menakā
hāhā rathasvanaścaiva maitreyaite vasanti vai
- 8
वरुणो वसिष्ठो रम्भा सहजन्या हुहू रथः
रथचित्रस्तथा शुक्रे वसन्त्याषाढसंज्ञिते
varuṇo vasiṣṭho rambhā sahajanyā huhū rathaḥ
rathacitrastathā śukre vasantyāṣāḍhasaṃjñite
- 9
इन्द्रो विश्वावसुः स्रोत एलापत्रस्तथाङ्गिराः
प्रम्लोचा च नभस्येते सर्पश्चार्के वसन्ति वै
indro viśvāvasuḥ srota elāpatrastathāṅgirāḥ
pramlocā ca nabhasyete sarpaścārke vasanti vai
- 10
विवस्वानुग्रसेनश्च भृगुरापूरणस्तथा
उम्लोचा शङ्खपालश्च व्याघ्रो भाद्रपदे तथा
vivasvānugrasenaśca bhṛgurāpūraṇastathā
umlocā śaṅkhapālaśca vyāghro bhādrapade tathā
- 11
पूषा च सुरुचिर्वातो गौतमो ऽथ धनंजयः
सुषेणो ऽन्यो घृताची च वसन्त्याश्वयुजे रवौ
pūṣā ca surucirvāto gautamo 'tha dhanaṃjayaḥ
suṣeṇo 'nyo ghṛtācī ca vasantyāśvayuje ravau
- 12
विश्वावसुर्भरद्वाजः पर्जन्यैरावतौ तथा
विश्वाची सेनजिच्चापि कार्त्तिके चाधिकारिणः
viśvāvasurbharadvājaḥ parjanyairāvatau tathā
viśvācī senajiccāpi kārttike cādhikāriṇaḥ
- 13
अंशुकाश्यपतार्क्ष्यास्तु महापद्मस्तथोर्वशी
चित्रसेनस्तथा विद्युन्मार्गशीर्षाधिकारिणः
aṃśukāśyapatārkṣyāstu mahāpadmastathorvaśī
citrasenastathā vidyunmārgaśīrṣādhikāriṇaḥ
- 14
क्रतुर्भगस्तथोर्णायुः स्फूर्जः कर्कोटकस्तथा
अरिष्टनेमिश्चैवान्या पूर्वचित्तिर्वराप्सराः
kraturbhagastathorṇāyuḥ sphūrjaḥ karkoṭakastathā
ariṣṭanemiścaivānyā pūrvacittirvarāpsarāḥ
- 15
पौषमासे वसन्त्येते सप्त भास्करमण्डले
लोकप्रकाशनार्थाय विप्रवर्याधिकारिणः
pauṣamāse vasantyete sapta bhāskaramaṇḍale
lokaprakāśanārthāya vipravaryādhikāriṇaḥ
- 16
त्वष्टा च जमदग्निश्च कम्बलो ऽथ तिलोत्तमा
ब्रह्मापेतो ऽथ ऋतजिद्धृतराष्ट्रश्च सप्तमः
tvaṣṭā ca jamadagniśca kambalo 'tha tilottamā
brahmāpeto 'tha ṛtajiddhṛtarāṣṭraśca saptamaḥ
- 17
माघमासे वसन्त्येते सप्त मैत्रेय भास्करे
श्रूयतां चापरे सूर्ये फाल्गुने निवसन्ति ये
māghamāse vasantyete sapta maitreya bhāskare
śrūyatāṃ cāpare sūrye phālgune nivasanti ye
- 18
विष्णुर् अश्वतरो रम्भा सूर्यवर्चाश्च सत्यजित्
विश्वामित्रस्तथा रक्षो यज्ञोपेतो महामुने
viṣṇur aśvataro rambhā sūryavarcāśca satyajit
viśvāmitrastathā rakṣo yajñopeto mahāmune
- 19
मासेष्वेतेषु मैत्रेय वसन्त्येते तु सप्तकाः
सवितुर्मण्डले ब्रह्मन्विष्णुशक्त्युपबृंहिताः
māseṣveteṣu maitreya vasantyete tu saptakāḥ
saviturmaṇḍale brahmanviṣṇuśaktyupabṛṃhitāḥ
- 20
स्तुवन्ति मुनयः सूर्यं गन्धर्वैर्गीयते पुरः
नृत्यन्त्यप्सरसो यान्ति सूर्यस्यानु निशाचराः
stuvanti munayaḥ sūryaṃ gandharvairgīyate puraḥ
nṛtyantyapsaraso yānti sūryasyānu niśācarāḥ
- 21
वहन्ति पन्नगा यक्षैः क्रियते ऽभीषुसंग्रहः
vahanti pannagā yakṣaiḥ kriyate 'bhīṣusaṃgrahaḥ
- 22
वालखिल्यास्तथैवैनं परिवार्य समासते
vālakhilyāstathaivainaṃ parivārya samāsate
- 23
सो ऽयं सप्तगणः सूर्यमण्डले मुनिसत्तम
हिमोष्णवारिवृष्टीनां हेतुः स्वसमयं गतः
so 'yaṃ saptagaṇaḥ sūryamaṇḍale munisattama
himoṣṇavārivṛṣṭīnāṃ hetuḥ svasamayaṃ gataḥ

