40 shlokas
- 1
श्रीमद्भिः सरथगजैः सुराङ्गनानां गुप्तानाम् अथ सचिवैस्त्रिलोकभर्तुः
संमूर्छन्न् अलघुविमानरन्ध्रभिन्नः प्रस्थानं समभिदधे मृदङ्गनादः
śrīmadbhiḥ sarathagajaiḥ surāṅganānāṃ guptānām atha sacivaistrilokabhartuḥ
saṃmūrchann alaghuvimānarandhrabhinnaḥ prasthānaṃ samabhidadhe mṛdaṅganādaḥ
- 2
सोत्कण्ठैर् अमरगणैर् अनुप्रकीर्णान्निर्याय ज्वलितरुचः पुरान्मघोनः
रामाणाम् उपरि विवस्वतः स्थितानां नासेदे चरितगुणत्वम् आतपत्रैः
sotkaṇṭhair amaragaṇair anuprakīrṇānniryāya jvalitarucaḥ purānmaghonaḥ
rāmāṇām upari vivasvataḥ sthitānāṃ nāsede caritaguṇatvam ātapatraiḥ
- 3
धूतानाम् अभिमुखपातिभिः समीरैर् आयासाद् अविशदलोचनोत्पलानाम्
आनिन्ये मदजनितां श्रियं वधूनाम् उष्णांशुद्युतिजनितः कपोलरागः
dhūtānām abhimukhapātibhiḥ samīrair āyāsād aviśadalocanotpalānām
āninye madajanitāṃ śriyaṃ vadhūnām uṣṇāṃśudyutijanitaḥ kapolarāgaḥ
- 4
तिष्ठद्भिः कथमपि देवतानुभावाद् आकृष्टैः प्रजविभिर् आयतं तुरङ्गैः
नेमीनाम् असति विवर्तनै रथौघैर् आसेदे वियति विमानवत्प्रवृत्तिः
tiṣṭhadbhiḥ kathamapi devatānubhāvād ākṛṣṭaiḥ prajavibhir āyataṃ turaṅgaiḥ
nemīnām asati vivartanai rathaughair āsede viyati vimānavatpravṛttiḥ
- 5
कान्तानां कृतपुलकः स्तनाङ्गरागे वक्त्रेषु च्युततिलकेषु मौक्तिकाभः
संपेदे श्रमसलिलोद्गमो विभूषा रम्याणां विकृतिर् अपि श्रियं तनोति
kāntānāṃ kṛtapulakaḥ stanāṅgarāge vaktreṣu cyutatilakeṣu mauktikābhaḥ
saṃpede śramasalilodgamo vibhūṣā ramyāṇāṃ vikṛtir api śriyaṃ tanoti
- 6
राजद्भिः पथि मरुताम् अभिन्नरूपैर् उल्कार्चिः स्फुटगतिभिर्ध्वजाङ्कुशानाम्
तेजोभिः कनकनिकाषराजिगौरैर् आयामः क्रियत इव स्म सातिरेकः
rājadbhiḥ pathi marutām abhinnarūpair ulkārciḥ sphuṭagatibhirdhvajāṅkuśānām
tejobhiḥ kanakanikāṣarājigaurair āyāmaḥ kriyata iva sma sātirekaḥ
- 7
रामाणाम् अवजितमाल्यसौकुमार्ये सम्प्राप्ते वपुषि सहत्वम् आतपस्य
गन्धर्वैर् अधिगतविस्मयैः प्रतीये कल्याणी विधिषु विचित्रता विधातुः
rāmāṇām avajitamālyasaukumārye samprāpte vapuṣi sahatvam ātapasya
gandharvair adhigatavismayaiḥ pratīye kalyāṇī vidhiṣu vicitratā vidhātuḥ
- 8
सिन्दूरैः कृतरुचयः सहेमकक्ष्याः स्रोतोभिस्त्रिदशगजा मदं क्षरन्तः
सादृश्यं ययुर् अरुणांशुरागभिन्नैर्वर्षद्भिः स्फुरितशतह्रदैः पयोदैः
sindūraiḥ kṛtarucayaḥ sahemakakṣyāḥ srotobhistridaśagajā madaṃ kṣarantaḥ
sādṛśyaṃ yayur aruṇāṃśurāgabhinnairvarṣadbhiḥ sphuritaśatahradaiḥ payodaiḥ
- 9
अत्यर्थं दुरुपसदाद् उपेत्य दूरं पर्यन्ताद् अहिममयूखमण्डलस्य
आशानाम् उपरचिताम् इवैकवेणीं रम्योर्मीं त्रिदशनदीं ययुर्बलानि
atyarthaṃ durupasadād upetya dūraṃ paryantād ahimamayūkhamaṇḍalasya
āśānām uparacitām ivaikaveṇīṃ ramyormīṃ tridaśanadīṃ yayurbalāni
- 10
आमत्तभ्रमरकुलाकुलानि धुन्वन्न् उद्भूतग्रथितरजांसि पङ्कजानि
कान्तानां गगननदीतरङ्गशीतः संतापं विरमयति स्म मातरिश्वा
āmattabhramarakulākulāni dhunvann udbhūtagrathitarajāṃsi paṅkajāni
kāntānāṃ gagananadītaraṅgaśītaḥ saṃtāpaṃ viramayati sma mātariśvā
- 11
संभिन्नैर् इभतुरगावगाहनेन प्राप्योर्वीर् अनुपदवीं विमानपङ्क्तीः
तत्पूर्वं प्रतिविदधे सुरापगाया वप्रान्तस्खलितविवर्तनं पयोभिः
saṃbhinnair ibhaturagāvagāhanena prāpyorvīr anupadavīṃ vimānapaṅktīḥ
tatpūrvaṃ pratividadhe surāpagāyā vaprāntaskhalitavivartanaṃ payobhiḥ
- 12
क्रान्तानां ग्रहचरितात्पथो रथानाम् अक्षाग्रक्षतसुरवेश्मवेदिकानाम्
निःसङ्गं प्रधिभिर् उपाददे विवृत्तिः सम्पीडक्षुभितजलेषु तोयदेषु
krāntānāṃ grahacaritātpatho rathānām akṣāgrakṣatasuraveśmavedikānām
niḥsaṅgaṃ pradhibhir upādade vivṛttiḥ sampīḍakṣubhitajaleṣu toyadeṣu
- 13
तप्तानाम् उपदधिरे विषाणभिन्नाः प्रह्लादं सुरकरिणां घनाः क्षरन्तः
युक्तानां खलु महतां परोपकारे कल्याणी भवति रुजत्स्व् अपि प्रवृत्तिः
taptānām upadadhire viṣāṇabhinnāḥ prahlādaṃ surakariṇāṃ ghanāḥ kṣarantaḥ
yuktānāṃ khalu mahatāṃ paropakāre kalyāṇī bhavati rujatsv api pravṛttiḥ
- 14
संवाता मुहुर् अनिलेन नीयमाने दिव्यस्त्रीजघनवरांशुके विवृत्तिम्
पर्यस्यत्पृथुमणिमेखलांशुजालं संजज्ञे युतकम् इवान्तरीयम् ऊर्वोः
saṃvātā muhur anilena nīyamāne divyastrījaghanavarāṃśuke vivṛttim
paryasyatpṛthumaṇimekhalāṃśujālaṃ saṃjajñe yutakam ivāntarīyam ūrvoḥ
- 15
प्रत्यार्द्रीकृततिलकास्तुषारपातैः प्रह्लादं शमितपरिश्रमा दिशन्तः
कान्तानां बहुमतिम् आययुः पयोदा नाल्पीयान्बहु सुकृतं हिनस्ति दोषः
pratyārdrīkṛtatilakāstuṣārapātaiḥ prahlādaṃ śamitapariśramā diśantaḥ
kāntānāṃ bahumatim āyayuḥ payodā nālpīyānbahu sukṛtaṃ hinasti doṣaḥ
- 16
यातस्य ग्रथिततरङ्गसैकताभे विच्छेदं विपयसि वारिवाहजाले
आतेनुस्त्रिदशवधूजनाङ्गभाजां संधानं सुरधनुषः प्रभा मणीनाम्
yātasya grathitataraṅgasaikatābhe vicchedaṃ vipayasi vārivāhajāle
ātenustridaśavadhūjanāṅgabhājāṃ saṃdhānaṃ suradhanuṣaḥ prabhā maṇīnām
- 17
संसिद्धाव् इति करणीयसंनिबद्धैर् आलापैः पिपतिषतां विलङ्घ्य वीथीम्
आसेदे दशशतलोचनध्वजिन्या जीमूतैर् अपिहितसानुर् इन्द्रकीलः
saṃsiddhāv iti karaṇīyasaṃnibaddhair ālāpaiḥ pipatiṣatāṃ vilaṅghya vīthīm
āsede daśaśatalocanadhvajinyā jīmūtair apihitasānur indrakīlaḥ
- 18
आकीर्णा मुखनलिनैर्विलासिनीनाम् उद्भूतस्फुटविशदातपत्रफेना
सा तूर्यध्वनितगभीरम् आपतन्ती भूभर्तुः शिरसि नभोनदीव रेजे
ākīrṇā mukhanalinairvilāsinīnām udbhūtasphuṭaviśadātapatraphenā
sā tūryadhvanitagabhīram āpatantī bhūbhartuḥ śirasi nabhonadīva reje
- 19
सेतुत्वं दधति पयोमुचां विताने संरम्भाद् अभिपततो रथाञ्जवेन
आनिन्युर्नियमितरश्मिभुग्नघोणाः कृच्छ्रेण क्षितिम् अवनामितस्तुरङ्गाः
setutvaṃ dadhati payomucāṃ vitāne saṃrambhād abhipatato rathāñjavena
āninyurniyamitaraśmibhugnaghoṇāḥ kṛcchreṇa kṣitim avanāmitasturaṅgāḥ
- 20
माहेन्द्रं नगम् अभितः करेणुवर्याः पर्यन्तस्थितजलदा दिवः पतन्तः
सादृश्यं निलयननिष्प्रकम्पपक्षैर् आजग्मुर्जलनिधिशायिभिर्नगेन्द्रैः
māhendraṃ nagam abhitaḥ kareṇuvaryāḥ paryantasthitajaladā divaḥ patantaḥ
sādṛśyaṃ nilayananiṣprakampapakṣair ājagmurjalanidhiśāyibhirnagendraiḥ
- 21
उत्सङ्गे समविषमे समं महाद्रेः क्रान्तानां वियदभिपातलाघवेन
आ मूलाद् उपनदि सैकतेषु लेभे सामग्री खुरपदवी तुरङ्गमाणाम्
utsaṅge samaviṣame samaṃ mahādreḥ krāntānāṃ viyadabhipātalāghavena
ā mūlād upanadi saikateṣu lebhe sāmagrī khurapadavī turaṅgamāṇām
- 22
सध्वानं निपतितनिर्झरासु मन्द्रैः संमूर्छन्प्रतिनिनदैर् अधित्यकासु
उद्ग्रीवैर्घनरवशङ्कया मयूरैः सोत्कण्ठं ध्वनिर् उपशुश्रुवे रथानाम्
sadhvānaṃ nipatitanirjharāsu mandraiḥ saṃmūrchanpratininadair adhityakāsu
udgrīvairghanaravaśaṅkayā mayūraiḥ sotkaṇṭhaṃ dhvanir upaśuśruve rathānām
- 23
संभिन्नाम् अविरलपातिभिर्मयूखैर्नीलानां भृशम् उपमेखलं मणीनाम्
विच्छिन्नाम् इव वनिता नभोऽन्तराले वप्राम्भःस्रुतिम् अवलोकयांबभूवुः
saṃbhinnām aviralapātibhirmayūkhairnīlānāṃ bhṛśam upamekhalaṃ maṇīnām
vicchinnām iva vanitā nabho'ntarāle vaprāmbhaḥsrutim avalokayāṃbabhūvuḥ
- 24
आसन्नद्विपपदवीमदानिलाय क्रुध्यन्तो धियम् अवमत्य धूर्गतानाम्
सव्याजं निजकरिणीभिर् आत्तचित्ताः प्रस्थानं सुरकरिणः कथंचिद् ईषुः
āsannadvipapadavīmadānilāya krudhyanto dhiyam avamatya dhūrgatānām
savyājaṃ nijakariṇībhir āttacittāḥ prasthānaṃ surakariṇaḥ kathaṃcid īṣuḥ
- 25
नीरन्ध्रं पथिषु रजो रथाङ्गनुन्नं पर्यस्यन्नवसलिलारुणं वहन्ती
आतेने वनगहनानि वाहिनी सा घर्मान्तक्षुभितजलेव जह्नुकन्या
nīrandhraṃ pathiṣu rajo rathāṅganunnaṃ paryasyannavasalilāruṇaṃ vahantī
ātene vanagahanāni vāhinī sā gharmāntakṣubhitajaleva jahnukanyā
- 26
सम्भोगक्षमगहनाम् अथोपगङ्गं बिभ्राणां ज्वलितमणीनि सैकतानि
अध्यूषुश्च्युतकुसुमाचितां सहाया वृत्रारेर् अविरलशाद्वलां धरित्रीम्
sambhogakṣamagahanām athopagaṅgaṃ bibhrāṇāṃ jvalitamaṇīni saikatāni
adhyūṣuścyutakusumācitāṃ sahāyā vṛtrārer aviralaśādvalāṃ dharitrīm
- 27
भूभर्तुः समधिकम् आदधे तदोर्व्याः श्रीमत्तां हरिसखवाहिनीनिवेशः
संसक्तौ किम् असुलभं महोदयानाम् उच्छ्रायं नयति यदृच्छयापि योगः
bhūbhartuḥ samadhikam ādadhe tadorvyāḥ śrīmattāṃ harisakhavāhinīniveśaḥ
saṃsaktau kim asulabhaṃ mahodayānām ucchrāyaṃ nayati yadṛcchayāpi yogaḥ
- 28
सामोदाः कुसुमतरुश्रियो विविक्ताः सम्पत्तिः किसलयशालिनीलतानाम्
साफल्यं ययुर् अमराङ्गनोपभुक्ताः सा लक्ष्मीर् उपकुरुते यया परेषाम्
sāmodāḥ kusumataruśriyo viviktāḥ sampattiḥ kisalayaśālinīlatānām
sāphalyaṃ yayur amarāṅganopabhuktāḥ sā lakṣmīr upakurute yayā pareṣām
- 29
क्लान्तो ऽपि त्रिदशवधूजनः पुरस्ताल्लीनाहिश्वसितविलोलपल्लवानाम्
सेव्यानां हतविनयैर् इवावृतानां सम्पर्कं परिहरति स्म चन्दनानाम्
klānto 'pi tridaśavadhūjanaḥ purastāllīnāhiśvasitavilolapallavānām
sevyānāṃ hatavinayair ivāvṛtānāṃ samparkaṃ pariharati sma candanānām
- 30
उत्सृष्टध्वजकुथकङ्कटा धरित्रीम् आनीता विदितनयैः श्रमं विनेतुम्
आक्षिप्तद्रुमगहना युगान्तवातैः पर्यस्ता गिरय इव द्विपा विरेजुः
utsṛṣṭadhvajakuthakaṅkaṭā dharitrīm ānītā viditanayaiḥ śramaṃ vinetum
ākṣiptadrumagahanā yugāntavātaiḥ paryastā giraya iva dvipā virejuḥ

