38 shlokas
- 1
ततः स कूजत्कलहंसमेखलां सपाकसस्याहितपाण्डुतागुणाम्
उपाससादोपजनं जनप्रियः प्रियाम् इवासादितयौवनां भुवम्
tataḥ sa kūjatkalahaṃsamekhalāṃ sapākasasyāhitapāṇḍutāguṇām
upāsasādopajanaṃ janapriyaḥ priyām ivāsāditayauvanāṃ bhuvam
- 2
विनम्रशालिप्रसवौघशालिनीर् अपेतपङ्काः ससरोरुहाम्भसः
ननन्द पश्यन्न् उपसीम स स्थलीर् उपायनीभूतशरद्गुणश्रियः
vinamraśāliprasavaughaśālinīr apetapaṅkāḥ sasaroruhāmbhasaḥ
nananda paśyann upasīma sa sthalīr upāyanībhūtaśaradguṇaśriyaḥ
- 3
निरीक्ष्यमाणा इव विस्मयाकुलैः पयोभिर् उन्मीलितपद्मलोचनैः
हृतप्रियादृष्टिविलासविभ्रमा मनो ऽस्य जह्रुः शफरीविवृत्तयः
nirīkṣyamāṇā iva vismayākulaiḥ payobhir unmīlitapadmalocanaiḥ
hṛtapriyādṛṣṭivilāsavibhramā mano 'sya jahruḥ śapharīvivṛttayaḥ
- 4
तुतोष पश्यन्कलमस्य स अधिकं सवारिजे वारिणि रामणीयकम्
सुदुर्लभे नार्हति को ऽभिनन्दितुं प्रकर्षलक्ष्मीम् अनुरूपसंगमे
tutoṣa paśyankalamasya sa adhikaṃ savārije vāriṇi rāmaṇīyakam
sudurlabhe nārhati ko 'bhinandituṃ prakarṣalakṣmīm anurūpasaṃgame
- 5
नुनोद तस्य स्थलपद्मिनीगतं वितर्कम् आविष्कृतफेनसंतति
अवाप्तकिञ्जल्कविभेदम् उच्चकैर्विवृत्तपाठीनपराहतं पयः
nunoda tasya sthalapadminīgataṃ vitarkam āviṣkṛtaphenasaṃtati
avāptakiñjalkavibhedam uccakairvivṛttapāṭhīnaparāhataṃ payaḥ
- 6
कृतोर्मिरेखं शिथिलत्वम् आयता शनैः शनैः शान्तरयेण वारिणा
निरीक्ष्य रेमे स समुद्रयोषितां तरङ्गितक्षौमविपाण्डु सैकतम्
kṛtormirekhaṃ śithilatvam āyatā śanaiḥ śanaiḥ śāntarayeṇa vāriṇā
nirīkṣya reme sa samudrayoṣitāṃ taraṅgitakṣaumavipāṇḍu saikatam
- 7
मनोरमं प्रापितम् अन्तरं भ्रुवोर् अलंकृतं केसररेणुणाणुना
अलक्तताम्राधरपल्लवश्रिया समानयन्तीम् इव बन्धुजीवकम्
manoramaṃ prāpitam antaraṃ bhruvor alaṃkṛtaṃ kesarareṇuṇāṇunā
alaktatāmrādharapallavaśriyā samānayantīm iva bandhujīvakam
- 8
नवातपालोहितम् आहितं मुहुर्महानिवेशौ परितः पयोधरौ
चकासयन्तीम् अरविन्दजं रजः परिश्रमाम्भःपुलकेन सर्पता
navātapālohitam āhitaṃ muhurmahāniveśau paritaḥ payodharau
cakāsayantīm aravindajaṃ rajaḥ pariśramāmbhaḥpulakena sarpatā
- 9
कपोलसंश्लेषि विलोचनत्विषा विभूषयन्तीम् अवतंसकोत्पलम्
सुतेन पाण्डोः कलमस्य गोपिकां निरीक्ष्य मेने शरदः कृतार्थता
kapolasaṃśleṣi vilocanatviṣā vibhūṣayantīm avataṃsakotpalam
sutena pāṇḍoḥ kalamasya gopikāṃ nirīkṣya mene śaradaḥ kṛtārthatā
- 10
उपारताः पश्चिमरात्रिगोचराद् अपारयन्तः पतितुं जवेन गाम्
तम् उत्सुकाश्चक्रुर् अवेक्षणोत्सुकं गवां गणाः प्रस्नुतपीवरौधरसः
upāratāḥ paścimarātrigocarād apārayantaḥ patituṃ javena gām
tam utsukāścakrur avekṣaṇotsukaṃ gavāṃ gaṇāḥ prasnutapīvaraudharasaḥ
- 11
परीतम् उक्षावजये जयश्रिया नदन्तम् उच्चैः क्षतसिन्धुरोधसम्
ददर्श पुष्टिं दधतं स शारदीं सविग्रहं दर्पम् इवाधिपं गवाम्
parītam ukṣāvajaye jayaśriyā nadantam uccaiḥ kṣatasindhurodhasam
dadarśa puṣṭiṃ dadhataṃ sa śāradīṃ savigrahaṃ darpam ivādhipaṃ gavām
- 12
विमुच्यमानैर् अपि तस्य मन्थरं गवां हिमानीविशदैः कदम्बकैः
शरन्नदीनां पुलिनैः कुतूहलं गलद्दुकूलैर्जघनैर् इवादधे
vimucyamānair api tasya mantharaṃ gavāṃ himānīviśadaiḥ kadambakaiḥ
śarannadīnāṃ pulinaiḥ kutūhalaṃ galaddukūlairjaghanair ivādadhe
- 13
गतान्पशूनां सहजन्मबन्धुतां गृहाश्रयं प्रेम वनेषु बिभ्रतः
ददर्श गोपान् उपधेनु पाण्डवः कृतानुकारान् इव गोभिर् आर्जवे
gatānpaśūnāṃ sahajanmabandhutāṃ gṛhāśrayaṃ prema vaneṣu bibhrataḥ
dadarśa gopān upadhenu pāṇḍavaḥ kṛtānukārān iva gobhir ārjave
- 14
परिभ्रमन्मूर्धजषट्पदाकुलैः स्मितोदयादर्शितदन्तकेसरैः
मुखैश्चलत्कुण्डलरश्मिरञ्जितैर्नवातपामृष्टसरोजचारुभिः
paribhramanmūrdhajaṣaṭpadākulaiḥ smitodayādarśitadantakesaraiḥ
mukhaiścalatkuṇḍalaraśmirañjitairnavātapāmṛṣṭasarojacārubhiḥ
- 15
निबद्धनिःश्वासविकम्पिताधरा लता इव प्रस्फुरितैकपल्लवाः
व्यपोढपार्श्वैर् अपवर्तितत्रिका विकर्षणैः पाणिविहारहारिभिः
nibaddhaniḥśvāsavikampitādharā latā iva prasphuritaikapallavāḥ
vyapoḍhapārśvair apavartitatrikā vikarṣaṇaiḥ pāṇivihārahāribhiḥ
- 16
व्रजाजिरेष्व् अम्बुदनादशङ्किनीः शिखण्डिनाम् उन्मदयत्सु योषितः
मुहुः प्रणुन्नेषु मथां विवर्तनैर्नदत्सु कुम्भेषु मृदङ्गमन्थरम्
vrajājireṣv ambudanādaśaṅkinīḥ śikhaṇḍinām unmadayatsu yoṣitaḥ
muhuḥ praṇunneṣu mathāṃ vivartanairnadatsu kumbheṣu mṛdaṅgamantharam
- 17
स मन्थरावल्गितपीवरस्तनीः परिश्रमक्लान्तविलोचनोत्पलाः
निरीक्षितुं नोपरराम बल्लवीर् अभिप्रनृत्ता इव वारयोषितः
sa mantharāvalgitapīvarastanīḥ pariśramaklāntavilocanotpalāḥ
nirīkṣituṃ nopararāma ballavīr abhipranṛttā iva vārayoṣitaḥ
- 18
पपात पूर्वां जहतो विजिह्मतां वृषोपभुक्तान्तिकसस्यसम्पदः
रथाङ्गसीमन्तितसान्द्रकर्दमान्प्रसक्तसम्पातपृथक्कृतान्पथः
papāta pūrvāṃ jahato vijihmatāṃ vṛṣopabhuktāntikasasyasampadaḥ
rathāṅgasīmantitasāndrakardamānprasaktasampātapṛthakkṛtānpathaḥ
- 19
जनैर् उपग्रामम् अनिन्द्यकर्मभिर्विविक्तभावेङ्गितभूषणैर्वृताः
भृशं ददर्शाश्रममण्डपोपमाः सपुष्पहासाः स निवेशवीरुधः
janair upagrāmam anindyakarmabhirviviktabhāveṅgitabhūṣaṇairvṛtāḥ
bhṛśaṃ dadarśāśramamaṇḍapopamāḥ sapuṣpahāsāḥ sa niveśavīrudhaḥ
- 20
ततः स सम्प्रेक्ष्य शरद्गुणश्रियं शरद्गुणालोकनलोलचक्षुषम्
उवाच यक्षस्तम् अचोदितो ऽपि गां न हीङ्गितज्ञो ऽवसरे ऽवसीदति
tataḥ sa samprekṣya śaradguṇaśriyaṃ śaradguṇālokanalolacakṣuṣam
uvāca yakṣastam acodito 'pi gāṃ na hīṅgitajño 'vasare 'vasīdati
- 21
इयं शिवाया नियतेर् इवायतिः कृतार्थयन्ती जगतः फलैः क्रियाः
जयश्रियं पार्थ पृथूकरोतु ते शरत्प्रसन्नाम्बुर् अनम्बुवारिदा
iyaṃ śivāyā niyater ivāyatiḥ kṛtārthayantī jagataḥ phalaiḥ kriyāḥ
jayaśriyaṃ pārtha pṛthūkarotu te śaratprasannāmbur anambuvāridā
- 22
उपैति सस्यं परिणामरम्यता नदीर् अनौद्धत्यम् अपङ्कता महीम्
नवैर्गुणैः सम्प्रति संस्तवस्थिरं तिरोहितं प्रेम घनागमश्रियः
upaiti sasyaṃ pariṇāmaramyatā nadīr anauddhatyam apaṅkatā mahīm
navairguṇaiḥ samprati saṃstavasthiraṃ tirohitaṃ prema ghanāgamaśriyaḥ
- 23
पतन्ति नास्मिन्विशदाः पतत्रिणो धृतेन्द्रचापा न पयोदपङ्क्तयः
तथापि पुष्णाति नभः श्रियं परां न रम्यम् आहार्यम् अपेक्षते गुणम्
patanti nāsminviśadāḥ patatriṇo dhṛtendracāpā na payodapaṅktayaḥ
tathāpi puṣṇāti nabhaḥ śriyaṃ parāṃ na ramyam āhāryam apekṣate guṇam
- 24
विपाण्डुभिर्ग्लानतया पयोधरैश्च्युताचिराभागुणहेमदामभिः
इयं कदम्बानिलभर्तुर् अत्यये न दिग्वधूनां कृशता न राजते
vipāṇḍubhirglānatayā payodharaiścyutācirābhāguṇahemadāmabhiḥ
iyaṃ kadambānilabhartur atyaye na digvadhūnāṃ kṛśatā na rājate
- 25
विहाय वाञ्छाम् उदिते मदात्ययाद् अरक्तकण्ठस्य रुते शिखण्डिनः
श्रुतिः श्रयत्य् उन्मदहंसनिःस्वनं गुणाः प्रियत्वे ऽधिकृता न संस्तवः
vihāya vāñchām udite madātyayād araktakaṇṭhasya rute śikhaṇḍinaḥ
śrutiḥ śrayaty unmadahaṃsaniḥsvanaṃ guṇāḥ priyatve 'dhikṛtā na saṃstavaḥ
- 26
अमी पृथुस्तम्बभृतः पिशङ्गतां गता विपाकेन फलस्य शालयः
विकासि वप्राम्भसि गन्धसूचितं नमन्ति निघ्रातुम् इवासितोत्पलम्
amī pṛthustambabhṛtaḥ piśaṅgatāṃ gatā vipākena phalasya śālayaḥ
vikāsi vaprāmbhasi gandhasūcitaṃ namanti nighrātum ivāsitotpalam
- 27
मृणालिनीनाम् अनुरञ्जितं त्विषा विभिन्नम् अम्भोजपलाशशोभया
पयः स्फुरच्छालिशिखापिशङ्गितं द्रुतं धनुष्खण्डम् इवाहिविद्विषः
mṛṇālinīnām anurañjitaṃ tviṣā vibhinnam ambhojapalāśaśobhayā
payaḥ sphuracchāliśikhāpiśaṅgitaṃ drutaṃ dhanuṣkhaṇḍam ivāhividviṣaḥ
- 28
विपाण्डु संव्यानम् इवानिलोद्धतं निरुन्धतीः सप्तपलाशजं रजः
अनाविलोन्मीलितबाणचक्षुषः सपुष्पहासा वनराजियोषितः
vipāṇḍu saṃvyānam ivāniloddhataṃ nirundhatīḥ saptapalāśajaṃ rajaḥ
anāvilonmīlitabāṇacakṣuṣaḥ sapuṣpahāsā vanarājiyoṣitaḥ
- 29
अदीपितं वैद्युतजातवेदसा सिताम्बुदच्छेदतिरोहितातपम्
ततान्तरं सान्तरवारिशीकरैः शिवं नभोवर्त्म सरोजवायुभिः
adīpitaṃ vaidyutajātavedasā sitāmbudacchedatirohitātapam
tatāntaraṃ sāntaravāriśīkaraiḥ śivaṃ nabhovartma sarojavāyubhiḥ
- 30
सितच्छदानाम् अपदिश्य धावतां रुतैर् अमीषां ग्रथिताः पतत्रिणाम्
प्रकुर्वते वारिदरोधनिर्गताः परस्परालापम् इवामला दिशः
sitacchadānām apadiśya dhāvatāṃ rutair amīṣāṃ grathitāḥ patatriṇām
prakurvate vāridarodhanirgatāḥ parasparālāpam ivāmalā diśaḥ

