64 shlokas
- 1
ततः किराताधिपतेर् अलघ्वीम् आजिक्रियां वीक्ष्य विवृद्धमन्युः
स तर्कयामास विविक्ततर्कश्चिरं विचिन्वन्न् इति कारणानि
tataḥ kirātādhipater alaghvīm ājikriyāṃ vīkṣya vivṛddhamanyuḥ
sa tarkayāmāsa viviktatarkaściraṃ vicinvann iti kāraṇāni
- 2
मदस्रुतिश्यामितगण्डलेखाः क्रामन्ति विक्रान्तनराधिरूढाः
सहिष्णवो नेह युधाम् अभिज्ञा नागा नगोच्छ्रायम् इवाक्षिपन्तः
madasrutiśyāmitagaṇḍalekhāḥ krāmanti vikrāntanarādhirūḍhāḥ
sahiṣṇavo neha yudhām abhijñā nāgā nagocchrāyam ivākṣipantaḥ
- 3
विचित्रया चित्रयतेव भिन्नां रुचं रवेः केतनरत्नभासा
महारथौघेन न संनिरुद्धाः पयोदमन्द्रध्वनिना धरित्री
vicitrayā citrayateva bhinnāṃ rucaṃ raveḥ ketanaratnabhāsā
mahārathaughena na saṃniruddhāḥ payodamandradhvaninā dharitrī
- 4
समुल्लसत्प्रासमहोर्मिमालं परिस्फुरच्चामरफेनपङ्क्ति
विभिन्नमर्यादम् इहातनोति नाश्वीयम् आशा जलधेर् इवाम्भः
samullasatprāsamahormimālaṃ parisphuraccāmaraphenapaṅkti
vibhinnamaryādam ihātanoti nāśvīyam āśā jaladher ivāmbhaḥ
- 5
हताहतेत्य् उद्धतभीष्मघोषैः समुझिता योद्धृभिर् अभ्यमित्रम्
न हेतयः प्राप्ततडित्त्विषः खे विवस्वदंशुज्वलिताः पतन्ति
hatāhatety uddhatabhīṣmaghoṣaiḥ samujhitā yoddhṛbhir abhyamitram
na hetayaḥ prāptataḍittviṣaḥ khe vivasvadaṃśujvalitāḥ patanti
- 6
अभ्यायतः संततधूमधूम्रं व्यापि प्रभाजालम् इवान्तकस्य
रजः प्रतूर्णाश्वरथाङ्गनुन्नं तनोति न व्योमनि मातरिश्वा
abhyāyataḥ saṃtatadhūmadhūmraṃ vyāpi prabhājālam ivāntakasya
rajaḥ pratūrṇāśvarathāṅganunnaṃ tanoti na vyomani mātariśvā
- 7
भूरेणुना रासभधूसरेण तिरोहिते वर्त्मनि लोचनानाम्
नास्त्य् अत्र तेजस्विभिर् उत्सुकानाम् अह्नि प्रदोषः सुरसुन्दरीणाम्
bhūreṇunā rāsabhadhūsareṇa tirohite vartmani locanānām
nāsty atra tejasvibhir utsukānām ahni pradoṣaḥ surasundarīṇām
- 8
रथाङ्गसंक्रीडितम् अश्वहेषा बृहन्ति मत्तद्विपबृंहितानि
संघर्षयोगाद् इव मूर्छितानि ह्रादं निगृह्णन्ति न दुन्दुभीनाम्
rathāṅgasaṃkrīḍitam aśvaheṣā bṛhanti mattadvipabṛṃhitāni
saṃgharṣayogād iva mūrchitāni hrādaṃ nigṛhṇanti na dundubhīnām
- 9
अस्मिन्यशःपौरुषलोलुपानाम् अरातिभिः प्रत्युरसं क्षतानाम्
मूर्छान्तरायं मुहुर् उच्छिनत्ति नासारशीतं करिशीकराम्भः
asminyaśaḥpauruṣalolupānām arātibhiḥ pratyurasaṃ kṣatānām
mūrchāntarāyaṃ muhur ucchinatti nāsāraśītaṃ kariśīkarāmbhaḥ
- 10
असृङ्नदीनाम् उपचीयमानैर्विदारयद्भिः पदवीं ध्वजिन्याः
उच्छ्रायम् आयान्ति न शोणितौघैः पङ्कैर् इवाश्यानघनैस्तटानि
asṛṅnadīnām upacīyamānairvidārayadbhiḥ padavīṃ dhvajinyāḥ
ucchrāyam āyānti na śoṇitaughaiḥ paṅkair ivāśyānaghanaistaṭāni
- 11
परिक्षते वक्षसि दन्तिदन्तैः प्रियाङ्कशीता नभसः पतन्ती
नेह प्रमोहं प्रियसाहसानां मन्दारमाला विरलीकरोति
parikṣate vakṣasi dantidantaiḥ priyāṅkaśītā nabhasaḥ patantī
neha pramohaṃ priyasāhasānāṃ mandāramālā viralīkaroti
- 12
निषादिसंनाहमणिप्रभौघे परीयमाणे करिशीकरेण
अर्कत्विषोन्मीलितम् अभ्युदेति न खण्डम् आखण्डलकार्मुकस्य
niṣādisaṃnāhamaṇiprabhaughe parīyamāṇe kariśīkareṇa
arkatviṣonmīlitam abhyudeti na khaṇḍam ākhaṇḍalakārmukasya
- 13
महीभृता पक्षवतेव भिन्ना विगाह्य मध्यं परवारणेन
नावर्तमाना निनदन्ति भीमम् अपां निधेर् आप इव ध्वजिन्यः
mahībhṛtā pakṣavateva bhinnā vigāhya madhyaṃ paravāraṇena
nāvartamānā ninadanti bhīmam apāṃ nidher āpa iva dhvajinyaḥ
- 14
महारथानां प्रतिदन्त्यनीकम् अधिस्यदस्यन्दनम् उत्थितानाम्
आमूललूनैर् अतिमन्युनेव मातङ्गहस्तैर्व्रियते न पन्थाः
mahārathānāṃ pratidantyanīkam adhisyadasyandanam utthitānām
āmūlalūnair atimanyuneva mātaṅgahastairvriyate na panthāḥ
- 15
धृतोत्पलापीड इव प्रियायाः शिरोरुहाणां शिथिलः कलापः
न बर्हभारः पतितस्य शङ्कोर्निषादिवक्षःस्थलम् आतनोति
dhṛtotpalāpīḍa iva priyāyāḥ śiroruhāṇāṃ śithilaḥ kalāpaḥ
na barhabhāraḥ patitasya śaṅkorniṣādivakṣaḥsthalam ātanoti
- 16
उझत्सु संहार इवास्तसंख्यम् अह्नाय तेजस्विषु जीवितानि
लोकत्रयास्वादनलोलजिह्वं न व्याददात्य् आननम् अत्र मृत्युः
ujhatsu saṃhāra ivāstasaṃkhyam ahnāya tejasviṣu jīvitāni
lokatrayāsvādanalolajihvaṃ na vyādadāty ānanam atra mṛtyuḥ
- 17
इयं च दुर्वारमहारथानाम् आक्षिप्य वीर्यं महतां बलानाम्
शक्तिर्ममावस्यति हीनयुद्धे सौरीव ताराधिपधाम्नि दीप्तिः
iyaṃ ca durvāramahārathānām ākṣipya vīryaṃ mahatāṃ balānām
śaktirmamāvasyati hīnayuddhe saurīva tārādhipadhāmni dīptiḥ
- 18
माया स्विद् एषा मतिविभ्रमो वा ध्वस्तं नु मे वीर्यम् उताहम् अन्यः
गाण्डीवमुक्ता हि यथा पुरा मे पराक्रमन्ते न शराः किराते
māyā svid eṣā mativibhramo vā dhvastaṃ nu me vīryam utāham anyaḥ
gāṇḍīvamuktā hi yathā purā me parākramante na śarāḥ kirāte
- 19
पुंसः पदं मध्यमम् उत्तमस्य द्विधेव कुर्वन्धनुषः प्रणादैः
नूनं तथा नैषा यथास्य वेषः प्रच्छन्नम् अप्य् ऊहयते हि चेष्टा
puṃsaḥ padaṃ madhyamam uttamasya dvidheva kurvandhanuṣaḥ praṇādaiḥ
nūnaṃ tathā naiṣā yathāsya veṣaḥ pracchannam apy ūhayate hi ceṣṭā
- 20
धनुः प्रबन्धध्वनितं रुषेव सकृद्विकृष्टा विततेव मौर्वी
संधानम् उत्कर्षम् इव व्युदस्य मुष्टेर् असंभेद इवापवर्गे
dhanuḥ prabandhadhvanitaṃ ruṣeva sakṛdvikṛṣṭā vitateva maurvī
saṃdhānam utkarṣam iva vyudasya muṣṭer asaṃbheda ivāpavarge
- 21
अंसाव् अवष्टब्धनतौ समाधिः शिरोधराया रहितप्रयासः
धृता विकारांस्त्यजता मुखेन प्रसादलक्ष्मीः शशलाञ्छनस्य
aṃsāv avaṣṭabdhanatau samādhiḥ śirodharāyā rahitaprayāsaḥ
dhṛtā vikārāṃstyajatā mukhena prasādalakṣmīḥ śaśalāñchanasya
- 22
प्रहीयते कार्यवशागतेषु स्थानेषु विष्टब्धतया न देहः
स्थितप्रयातेषु ससौष्ठवश्च लक्ष्येषु पातः सदृशः शराणाम्
prahīyate kāryavaśāgateṣu sthāneṣu viṣṭabdhatayā na dehaḥ
sthitaprayāteṣu sasauṣṭhavaśca lakṣyeṣu pātaḥ sadṛśaḥ śarāṇām
- 23
परस्य भूयान्विवरे ऽभियोगः प्रसह्य संरक्षणम् आत्मरन्ध्रे
भीष्मे ऽप्य् असंभाव्यम् इदं गुरौ वा न सम्भवत्य् एव वनेचरेषु
parasya bhūyānvivare 'bhiyogaḥ prasahya saṃrakṣaṇam ātmarandhre
bhīṣme 'py asaṃbhāvyam idaṃ gurau vā na sambhavaty eva vanecareṣu
- 24
अप्राकृतस्याहवदुर्मदस्य निवार्यम् अस्यास्त्रबलेन वीर्यम्
अल्पीयसो ऽप्य् आमयतुल्यवृत्तेर्महापकाराय रिपोर्विवृद्धिः
aprākṛtasyāhavadurmadasya nivāryam asyāstrabalena vīryam
alpīyaso 'py āmayatulyavṛttermahāpakārāya riporvivṛddhiḥ
- 25
स सम्प्रधार्यैवम् अहार्यसारः सारं विनेष्यन्सगणस्य शत्रोः
प्रस्वापनास्त्रं द्रुतम् आजहार ध्वान्तं घनानद्ध इवार्धरात्रः
sa sampradhāryaivam ahāryasāraḥ sāraṃ vineṣyansagaṇasya śatroḥ
prasvāpanāstraṃ drutam ājahāra dhvāntaṃ ghanānaddha ivārdharātraḥ
- 26
प्रसक्तदावानलधूमधूम्रा निरुन्धती धाम सहस्ररश्मेः
महावनानीव महातमिस्रा छाया ततानेशबलानि काली
prasaktadāvānaladhūmadhūmrā nirundhatī dhāma sahasraraśmeḥ
mahāvanānīva mahātamisrā chāyā tatāneśabalāni kālī
- 27
आसादिता तत्प्रथमं प्रसह्य प्रगल्भतायाः पदवीं हरन्ती
सभेव भीमा विदधे गणानां निद्रा निरासं प्रतिभागुणस्य
āsāditā tatprathamaṃ prasahya pragalbhatāyāḥ padavīṃ harantī
sabheva bhīmā vidadhe gaṇānāṃ nidrā nirāsaṃ pratibhāguṇasya
- 28
गुरुस्थिराण्य् उत्तमवंशजत्वाद्विज्ञातसाराण्य् अनुशीलनेन
केचित्समाश्रित्य गुणान्वितानि सुहृत्कुलानीव धनूंषि तस्थुः
gurusthirāṇy uttamavaṃśajatvādvijñātasārāṇy anuśīlanena
kecitsamāśritya guṇānvitāni suhṛtkulānīva dhanūṃṣi tasthuḥ
- 29
कृतान्तदुर्वृत्त इवापरेषां पुरः प्रतिद्वन्द्विनि पाण्डवास्त्रे
अतर्कितं पाणितलान्निपेतुः क्रियाफलानीव तदायुधानि
kṛtāntadurvṛtta ivāpareṣāṃ puraḥ pratidvandvini pāṇḍavāstre
atarkitaṃ pāṇitalānnipetuḥ kriyāphalānīva tadāyudhāni
- 30
अंसस्थलैः केचिद् अभिन्नधैर्याः स्कन्धेषु संश्लेषवतां तरूणाम्
मदेन मीलन्नयनाः सलीलं नागा इव स्रस्तकरा निषेदुः
aṃsasthalaiḥ kecid abhinnadhairyāḥ skandheṣu saṃśleṣavatāṃ tarūṇām
madena mīlannayanāḥ salīlaṃ nāgā iva srastakarā niṣeduḥ

