60 shlokas
- 1
ततः शरच्चन्द्रकराभिरामैर् उत्सर्पिभिः प्रांशुम् इवांशुजालैः
बिभ्राणम् आनीलरुचं पिशङ्गीर्जटास्तडित्वन्तम् इवाम्बुवाहम्
tataḥ śaraccandrakarābhirāmair utsarpibhiḥ prāṃśum ivāṃśujālaiḥ
bibhrāṇam ānīlarucaṃ piśaṅgīrjaṭāstaḍitvantam ivāmbuvāham
- 2
प्रसादलक्ष्मीं दधतं समग्रां वपुःप्रकर्षेण जनातिगेन
प्रसह्य चेतःसु समासजन्तम् असंस्तुतानाम् अपि भावम् आर्द्रम्
prasādalakṣmīṃ dadhataṃ samagrāṃ vapuḥprakarṣeṇa janātigena
prasahya cetaḥsu samāsajantam asaṃstutānām api bhāvam ārdram
- 3
अनुद्धताकारतया विविक्तां तन्वन्तम् अन्तःकरणस्य वृत्तिम्
माधुर्यविस्रम्भविशेषभाजा कृतोपसम्भाषम् इवेक्षितेन
anuddhatākāratayā viviktāṃ tanvantam antaḥkaraṇasya vṛttim
mādhuryavisrambhaviśeṣabhājā kṛtopasambhāṣam ivekṣitena
- 4
धर्मात्मजो धर्मनिबन्धिनीनां प्रसूतिम् एनःप्रणुदां श्रुतीनाम्
हेतुं तदभ्यागमने परीप्सुः सुखोपविष्टं मुनिम् आबभाषे
dharmātmajo dharmanibandhinīnāṃ prasūtim enaḥpraṇudāṃ śrutīnām
hetuṃ tadabhyāgamane parīpsuḥ sukhopaviṣṭaṃ munim ābabhāṣe
- 5
अनाप्तपुण्योपचरैर्दुरापा फलस्य निर्धूतरजाः सवित्री
तुल्या भवद्दर्शनसम्पद् एषा वृष्टेर्दिवो वीतबलाहकायाः
anāptapuṇyopacarairdurāpā phalasya nirdhūtarajāḥ savitrī
tulyā bhavaddarśanasampad eṣā vṛṣṭerdivo vītabalāhakāyāḥ
- 6
अद्य क्रियाः कामदुघाः क्रतूनां सत्याशिषः सम्प्रति भूमिदेवाः
आ संसृतेर् अस्मि जगत्सु जातस्त्वय्यागते यद्बहुमानपात्रम्
adya kriyāḥ kāmadughāḥ kratūnāṃ satyāśiṣaḥ samprati bhūmidevāḥ
ā saṃsṛter asmi jagatsu jātastvayyāgate yadbahumānapātram
- 7
श्रियं विकर्षत्य् अपहन्त्य् अघानि श्रेयः परिस्नौति तनोति कीर्तिम्
संदर्शनं लोकगुरोर् अमोघम् अमोघं तवात्मयोनेर् इव किं न धत्ते
śriyaṃ vikarṣaty apahanty aghāni śreyaḥ parisnauti tanoti kīrtim
saṃdarśanaṃ lokaguror amogham amoghaṃ tavātmayoner iva kiṃ na dhatte
- 8
श्च्योतन्मयूखे ऽपि हिमद्युतौ मे ननिर्वृतं निर्वृतिम् एति चक्षुः
समुझितज्ञातिवियोगखेदं त्वत्संनिधावुच्छ्वसतीव चेतः
ścyotanmayūkhe 'pi himadyutau me nanirvṛtaṃ nirvṛtim eti cakṣuḥ
samujhitajñātiviyogakhedaṃ tvatsaṃnidhāvucchvasatīva cetaḥ
- 9
निरास्पदं प्रश्नकुतूहलित्वम् अस्मास्वधीनं किमु निःस्पृहाणाम्
तथापि कल्याणकरीं गिरं ते मां श्रोतुम् इच्छा मुखरीकरोति
nirāspadaṃ praśnakutūhalitvam asmāsvadhīnaṃ kimu niḥspṛhāṇām
tathāpi kalyāṇakarīṃ giraṃ te māṃ śrotum icchā mukharīkaroti
- 10
इत्य् उक्तवान् उक्तिविशेषरम्यं मनः समाधाय जयोपपत्तौ
उदारचेता गिरम् इत्युदारां द्वैपायनेनाभिदधे नरेन्द्रः
ity uktavān uktiviśeṣaramyaṃ manaḥ samādhāya jayopapattau
udāracetā giram ityudārāṃ dvaipāyanenābhidadhe narendraḥ
- 11
चिचीषतां जन्मवताम् अलघ्वीं यशोवतंसाम् उभयत्र भूतिम्
अभ्यर्हिता बन्धुषु तुल्यरूपा वृत्तिर्विशेषेण तपोधनानाम्
cicīṣatāṃ janmavatām alaghvīṃ yaśovataṃsām ubhayatra bhūtim
abhyarhitā bandhuṣu tulyarūpā vṛttirviśeṣeṇa tapodhanānām
- 12
तथापि निघ्नं नृप तावकीनैः प्रह्वीकृतं मे हृदयं गुणौघैः
वीतस्पृहाणाम् अपि मुक्तिभाजां भवन्ति भव्येषु हि पक्षपाताः
tathāpi nighnaṃ nṛpa tāvakīnaiḥ prahvīkṛtaṃ me hṛdayaṃ guṇaughaiḥ
vītaspṛhāṇām api muktibhājāṃ bhavanti bhavyeṣu hi pakṣapātāḥ
- 13
सुता न यूयं किमु तस्य राज्ञः सुयोधनं वा न गुणैर् अतीताः
यस्त्यक्तवान्वः स वृथा बलाद्वा मोहं विधत्ते विषयाभिलाषः
sutā na yūyaṃ kimu tasya rājñaḥ suyodhanaṃ vā na guṇair atītāḥ
yastyaktavānvaḥ sa vṛthā balādvā mohaṃ vidhatte viṣayābhilāṣaḥ
- 14
जहातु नैनं कथम् अर्थसिद्धिः संशय्य कर्णादिषु तिष्ठते यः
असाद्युयोगा हि जयान्तरायाः प्रमाथिनीनां विपदां पदानि
jahātu nainaṃ katham arthasiddhiḥ saṃśayya karṇādiṣu tiṣṭhate yaḥ
asādyuyogā hi jayāntarāyāḥ pramāthinīnāṃ vipadāṃ padāni
- 15
पथश्च्युतायां समितौ रिपूणां धर्म्यां दधानेन धुरं चिराय
त्वया विपत्स्वप्यविपत्ति रम्यम् आविष्कृतं प्रेम परं गुणेषु
pathaścyutāyāṃ samitau ripūṇāṃ dharmyāṃ dadhānena dhuraṃ cirāya
tvayā vipatsvapyavipatti ramyam āviṣkṛtaṃ prema paraṃ guṇeṣu
- 16
विधाय विध्वंसनम् आत्मनीनं शमैकवृत्तेर्भवतश्छलेन
प्रकाशितत्वन्मतिशीलसाराः कृतोपकारा इव विद्विषस्ते
vidhāya vidhvaṃsanam ātmanīnaṃ śamaikavṛtterbhavataśchalena
prakāśitatvanmatiśīlasārāḥ kṛtopakārā iva vidviṣaste
- 17
लभ्या धरित्री तव विक्रमेण ज्यायांश्च वीर्यास्त्रबलैर्विपक्षः
अतः प्रकर्षाय विधिर्विधेयः प्रकर्षतन्त्रा हि रणे जयश्रीः
labhyā dharitrī tava vikrameṇa jyāyāṃśca vīryāstrabalairvipakṣaḥ
ataḥ prakarṣāya vidhirvidheyaḥ prakarṣatantrā hi raṇe jayaśrīḥ
- 18
त्रिःसप्तकृत्वो जगतीपतीनां हन्ता गुरुर्यस्य स जामदग्न्यः
वीर्यावधूतः स्म तदा विवेद प्रकर्षम् आधारवशं गुणानाम्
triḥsaptakṛtvo jagatīpatīnāṃ hantā gururyasya sa jāmadagnyaḥ
vīryāvadhūtaḥ sma tadā viveda prakarṣam ādhāravaśaṃ guṇānām
- 19
यस्मिन्न् अनैश्वर्यकृतव्यलीकः पराभवं प्राप्त इवान्तको ऽपि
धुन्वन्धनुः कस्य रणे न कुर्यान्मनो भयैकप्रवणं स भीष्मः
yasminn anaiśvaryakṛtavyalīkaḥ parābhavaṃ prāpta ivāntako 'pi
dhunvandhanuḥ kasya raṇe na kuryānmano bhayaikapravaṇaṃ sa bhīṣmaḥ
- 20
सृजन्तम् आजाविषुसंहतीर्वः सहेत कोपज्वलितं गुरुं कः
परिस्फुरल्लोलशिखाग्रजिह्वं जगज्जिघत्सन्तम् इवान्तवह्निम्
sṛjantam ājāviṣusaṃhatīrvaḥ saheta kopajvalitaṃ guruṃ kaḥ
parisphurallolaśikhāgrajihvaṃ jagajjighatsantam ivāntavahnim
- 21
निरीक्ष्य संरम्भनिरस्तधैर्यं राधेयम् आराधितजामदग्न्यम्
असंस्तुतेषु प्रसभं भयेषु जायेत मृत्योर् अपि पक्षपातः
nirīkṣya saṃrambhanirastadhairyaṃ rādheyam ārādhitajāmadagnyam
asaṃstuteṣu prasabhaṃ bhayeṣu jāyeta mṛtyor api pakṣapātaḥ
- 22
यया समासादितसाधनेन सुदुश्चराम् आचरता तपस्याम्
एते दुरापं समवाप्य वीर्यम् उन्मीलितारः कपिकेतनेन
yayā samāsāditasādhanena suduścarām ācaratā tapasyām
ete durāpaṃ samavāpya vīryam unmīlitāraḥ kapiketanena
- 23
महत्त्वयोगाय महामहिम्नाम् आराधनीं तां नृप देवतानाम्
दातुं प्रदानोचित भूरिधाम्नीम् उपागतः सिद्धिम् इवास्मि विद्याम्
mahattvayogāya mahāmahimnām ārādhanīṃ tāṃ nṛpa devatānām
dātuṃ pradānocita bhūridhāmnīm upāgataḥ siddhim ivāsmi vidyām
- 24
इत्य् उक्तवन्तं व्रज साधयेति प्रमाणयन्वाक्यम् अजातशत्रोः
प्रसेदिवांसं तम् उपाससाद वसन्न् इवान्ते विनयेन जिष्णुः
ity uktavantaṃ vraja sādhayeti pramāṇayanvākyam ajātaśatroḥ
prasedivāṃsaṃ tam upāsasāda vasann ivānte vinayena jiṣṇuḥ
- 25
निर्याय विद्याथ दिनादिरम्याद्बिम्बाद् इवार्कस्य मुखान्महर्षेः
पार्थाननं वह्निकणावदाता दीप्तिः स्फुरत्पद्मम् इवाभिपेदे
niryāya vidyātha dinādiramyādbimbād ivārkasya mukhānmaharṣeḥ
pārthānanaṃ vahnikaṇāvadātā dīptiḥ sphuratpadmam ivābhipede
- 26
योगं च तं योग्यतमाय तस्मै तपःप्रभावाद्विततार सद्यः
येनास्य तत्त्वेषु कृते ऽवभासे समुन्मिमीलेव चिराय चक्षुः
yogaṃ ca taṃ yogyatamāya tasmai tapaḥprabhāvādvitatāra sadyaḥ
yenāsya tattveṣu kṛte 'vabhāse samunmimīleva cirāya cakṣuḥ
- 27
आकारम् आशंसितभूरिलाभं दधानम् अन्तःकरणानुरूपम्
नियोजयिष्यन्विजयोदये तं तपःसमाधौ मुनिर् इत्य् उवाच
ākāram āśaṃsitabhūrilābhaṃ dadhānam antaḥkaraṇānurūpam
niyojayiṣyanvijayodaye taṃ tapaḥsamādhau munir ity uvāca
- 28
अनेन योगेन विवृद्धतेजा निजां परस्मै पदवीम् अयच्छन्
समाचराचारम् उपात्तशस्त्रो जपोपवासाभिषवैर्मुनीनाम्
anena yogena vivṛddhatejā nijāṃ parasmai padavīm ayacchan
samācarācāram upāttaśastro japopavāsābhiṣavairmunīnām
- 29
करिष्यसे यत्र सुदुश्चराणि प्रसत्तये गोत्रभिदस्तपांसि
शिलोच्चयं चारुशिलोच्चयं तम् एष क्षणान्नेष्यति गुह्यकस्त्वाम्
kariṣyase yatra suduścarāṇi prasattaye gotrabhidastapāṃsi
śiloccayaṃ cāruśiloccayaṃ tam eṣa kṣaṇānneṣyati guhyakastvām
- 30
इति ब्रुवाणेन महेन्द्रसूनुं महर्षिणा तेन तिरोबभूवे
तं राजराजानुचरो ऽस्य साक्षात्प्रदेशम् आदेशम् इवाधितस्थौ
iti bruvāṇena mahendrasūnuṃ maharṣiṇā tena tirobabhūve
taṃ rājarājānucaro 'sya sākṣātpradeśam ādeśam ivādhitasthau

