64 shlokas
- 1
अथापदाम् उद्धरणक्षमेषु मित्रेष्व् इवास्त्रेषु तिरोहितेषु
धृतिं गुरुश्रीर्गुरुणाभिपुष्यन्स्वपौरुषेणेव शरासनेन
athāpadām uddharaṇakṣameṣu mitreṣv ivāstreṣu tirohiteṣu
dhṛtiṃ guruśrīrguruṇābhipuṣyansvapauruṣeṇeva śarāsanena
- 2
भूरिप्रभावेण रणाभियोगात्प्रीतो विजिह्मश्च तदीयवृद्ध्या
स्पष्टो ऽप्य् अविस्पष्टवपुःप्रकाशः सर्पन्महाधूम इवाद्रिवह्निः
bhūriprabhāveṇa raṇābhiyogātprīto vijihmaśca tadīyavṛddhyā
spaṣṭo 'py avispaṣṭavapuḥprakāśaḥ sarpanmahādhūma ivādrivahniḥ
- 3
तेजः समाश्रित्य परैर् अहार्यं निजं महन्मित्रम् इवोरुधैर्यम्
आसादयन्न् अस्खलितस्वभावं भीमे भुजालम्बम् इवारिदुर्गे
tejaḥ samāśritya parair ahāryaṃ nijaṃ mahanmitram ivorudhairyam
āsādayann askhalitasvabhāvaṃ bhīme bhujālambam ivāridurge
- 4
वंशोचितत्वाद् अभिमानवत्या सम्प्राप्तया सम्प्रियताम् असुभ्यः
समक्षम् आदित्सितया परेण वध्वेव कीर्त्या परितप्यमानः
vaṃśocitatvād abhimānavatyā samprāptayā sampriyatām asubhyaḥ
samakṣam āditsitayā pareṇa vadhveva kīrtyā paritapyamānaḥ
- 5
पतिं नगानाम् इव बद्धमूलम् उन्मूलयिष्यंस्तरसा विपक्षम्
लघुप्रयत्नं निगृहीतवीर्यस्त्रिमार्गगावेग इवेश्वरेण
patiṃ nagānām iva baddhamūlam unmūlayiṣyaṃstarasā vipakṣam
laghuprayatnaṃ nigṛhītavīryastrimārgagāvega iveśvareṇa
- 6
संस्कारवत्त्वाद्रमयत्सु चेतः प्रयोगशिक्षागुणभूषणेषु
जयं यथार्थेषु शरेषु पार्थः शब्देषु भावार्थम् इवाशशंसे
saṃskāravattvādramayatsu cetaḥ prayogaśikṣāguṇabhūṣaṇeṣu
jayaṃ yathārtheṣu śareṣu pārthaḥ śabdeṣu bhāvārtham ivāśaśaṃse
- 7
भूयः समाधानविवृद्धतेजा नैवं पुरा युद्धम् इति व्यथावान्
स निर्ववामास्रम् अमर्षनुन्नं विषं महानाग इवेक्षणाभ्याम्
bhūyaḥ samādhānavivṛddhatejā naivaṃ purā yuddham iti vyathāvān
sa nirvavāmāsram amarṣanunnaṃ viṣaṃ mahānāga ivekṣaṇābhyām
- 8
तस्याहवायासविलोलमौलेः संरम्भताम्रायतलोचनस्य
निर्वापयिष्यन्न् इव रोषतप्तं प्रस्नापयामास मुखं निदाघः
tasyāhavāyāsavilolamauleḥ saṃrambhatāmrāyatalocanasya
nirvāpayiṣyann iva roṣataptaṃ prasnāpayāmāsa mukhaṃ nidāghaḥ
- 9
क्रोधान्धकारान्तरितो रणाय भ्रूभेदरेखाः स बभार तिस्रः
घनोपरुद्धः प्रभवाय वृष्टेर् ऊर्ध्वांशुराजीर् इव तिग्मरश्मिः
krodhāndhakārāntarito raṇāya bhrūbhedarekhāḥ sa babhāra tisraḥ
ghanoparuddhaḥ prabhavāya vṛṣṭer ūrdhvāṃśurājīr iva tigmaraśmiḥ
- 10
स प्रध्वनय्याम्बुदनादि चापं हस्तेन दिङ्नाग इवाद्रिशृङ्गम्
बलानि शम्भोर् इषुभिस्तताप चेतांसि चिन्ताभिर् इवाशरीरः
sa pradhvanayyāmbudanādi cāpaṃ hastena diṅnāga ivādriśṛṅgam
balāni śambhor iṣubhistatāpa cetāṃsi cintābhir ivāśarīraḥ
- 11
सद्वादितेवाभिनिविष्टबुद्धौ गुणाभ्यसूयेव विपक्षपाते
अगोचरे वाग् इव चोपरेमे शक्तिः शराणां शितिकण्ठकाये
sadvāditevābhiniviṣṭabuddhau guṇābhyasūyeva vipakṣapāte
agocare vāg iva copareme śaktiḥ śarāṇāṃ śitikaṇṭhakāye
- 12
उमापतिं पाण्डुसुतप्रणुन्नाः शिलीमुखा न व्यथयांबभूवुः
अभ्युत्थितस्याद्रिपतेर्नितम्बम् अर्कस्य पादा इव हैमनस्य
umāpatiṃ pāṇḍusutapraṇunnāḥ śilīmukhā na vyathayāṃbabhūvuḥ
abhyutthitasyādripaternitambam arkasya pādā iva haimanasya
- 13
संप्रीयमाणो ऽनुबभूव तीव्रं पराक्रमं तस्य पतिर्गणानाम्
विषाणभेदं हिमवान् असह्यं वप्रानतस्येव सुरद्विपस्य
saṃprīyamāṇo 'nubabhūva tīvraṃ parākramaṃ tasya patirgaṇānām
viṣāṇabhedaṃ himavān asahyaṃ vaprānatasyeva suradvipasya
- 14
तस्मै हि भारोद्धरणे समर्थं प्रदास्यता बाहुम् इव प्रतापम्
चिरं विषेहे ऽभिभवस्तदानीं स कारणानाम् अपि कारणेन
tasmai hi bhāroddharaṇe samarthaṃ pradāsyatā bāhum iva pratāpam
ciraṃ viṣehe 'bhibhavastadānīṃ sa kāraṇānām api kāraṇena
- 15
प्रत्याहतौजाः कृतसत्त्ववेगः पराक्रमं ज्यायसि यस्तनोति
तेजांसि भानोर् इव निष्पतन्ति यशांसि वीर्यज्वलितानि तस्य
pratyāhataujāḥ kṛtasattvavegaḥ parākramaṃ jyāyasi yastanoti
tejāṃsi bhānor iva niṣpatanti yaśāṃsi vīryajvalitāni tasya
- 16
दृष्टावदानाद्व्यथते ऽरिलोकः प्रध्वंसम् एति व्यथिताच्च तेजः
तेजोविहीनं विजहाति दर्पः शान्तार्चिषं दीपम् इव प्रकाशः
dṛṣṭāvadānādvyathate 'rilokaḥ pradhvaṃsam eti vyathitācca tejaḥ
tejovihīnaṃ vijahāti darpaḥ śāntārciṣaṃ dīpam iva prakāśaḥ
- 17
ततः प्रयात्यस्तमदावलेपः स जय्यतायाः पदवीं जिगीषोः
गन्धेन जेतुः प्रमुखागतस्य प्रतिद्विपस्येव मतङ्गजौघः
tataḥ prayātyastamadāvalepaḥ sa jayyatāyāḥ padavīṃ jigīṣoḥ
gandhena jetuḥ pramukhāgatasya pratidvipasyeva mataṅgajaughaḥ
- 18
एवं प्रतिद्वन्द्विषु तस्य कीर्तिं मौलीन्दुलेखाविशदां विधास्यन्
इयेष पर्यायजयावसादां रणक्रियां शम्भुर् अनुक्रमेण
evaṃ pratidvandviṣu tasya kīrtiṃ maulīndulekhāviśadāṃ vidhāsyan
iyeṣa paryāyajayāvasādāṃ raṇakriyāṃ śambhur anukrameṇa
- 19
मुनेर्विचित्रैर् इषुभिः स भूयान्निन्ये वशं भूतपतेर्बलौघः
सहात्मलाभेन समुत्पतद्भिर्जातिस्वभावैर् इव जीवलोकः
munervicitrair iṣubhiḥ sa bhūyānninye vaśaṃ bhūtapaterbalaughaḥ
sahātmalābhena samutpatadbhirjātisvabhāvair iva jīvalokaḥ
- 20
वितन्वतस्तस्य शरान्धकारं त्रस्तानि सैन्यानि रवं निशेमुः
प्रवर्षतः संततवेपथूनि क्षपाघनस्येव गवां कुलानि
vitanvatastasya śarāndhakāraṃ trastāni sainyāni ravaṃ niśemuḥ
pravarṣataḥ saṃtatavepathūni kṣapāghanasyeva gavāṃ kulāni
- 21
स सायकान्साध्वसविप्लुतानां क्षिपन्परेषाम् अतिसौष्ठवेन
शशीव दोषावृतलोचनानां विभिद्यमानः पृथग् आबभासे
sa sāyakānsādhvasaviplutānāṃ kṣipanpareṣām atisauṣṭhavena
śaśīva doṣāvṛtalocanānāṃ vibhidyamānaḥ pṛthag ābabhāse
- 22
क्षोभेण तेनाथ गणाधिपानां भेदं ययाव् आकृतिर् ईश्वरस्य
तरङ्गकम्पेन महाह्रदानां छायामयस्येव दिनस्य कर्तुः
kṣobheṇa tenātha gaṇādhipānāṃ bhedaṃ yayāv ākṛtir īśvarasya
taraṅgakampena mahāhradānāṃ chāyāmayasyeva dinasya kartuḥ
- 23
प्रसेदिवांसं न तम् आप कोपः कुतः परस्मिन्पुरुषे विकारः
आकारवैषम्यम् इदं च भेजे दुर्लक्ष्यचिह्ना महतां हि वृत्तिः
prasedivāṃsaṃ na tam āpa kopaḥ kutaḥ parasminpuruṣe vikāraḥ
ākāravaiṣamyam idaṃ ca bheje durlakṣyacihnā mahatāṃ hi vṛttiḥ
- 24
विस्फार्यमाणस्य ततो भुजाभ्यां भूतानि भर्त्रा धनुर् अन्तकस्य
भिन्नाकृतिं ज्यां ददृशुः स्फुरन्तीं क्रुद्धस्य जिह्वाम् इव तक्षकस्य
visphāryamāṇasya tato bhujābhyāṃ bhūtāni bhartrā dhanur antakasya
bhinnākṛtiṃ jyāṃ dadṛśuḥ sphurantīṃ kruddhasya jihvām iva takṣakasya
- 25
सव्यापसव्यध्वनितोग्रचापं पार्थः किराताधिपम् आशशङ्के
पर्यायसम्पादितकर्णतालं यन्ता गजं व्यालम् इवापराद्धः
savyāpasavyadhvanitogracāpaṃ pārthaḥ kirātādhipam āśaśaṅke
paryāyasampāditakarṇatālaṃ yantā gajaṃ vyālam ivāparāddhaḥ
- 26
निजघ्निरे तस्य हरेषुजालैः पतन्ति वृन्दानि शिलीमुखानाम्
ऊर्जस्विभिः सिन्धुमुखागतानि यादांसि यादोभिर् इवाम्बुराशेः
nijaghnire tasya hareṣujālaiḥ patanti vṛndāni śilīmukhānām
ūrjasvibhiḥ sindhumukhāgatāni yādāṃsi yādobhir ivāmburāśeḥ
- 27
विभेदम् अन्तः पदवीनिरोधं विध्वंसनं चाविदितप्रयोगः
नेतारिलोकेषु करोति यद्यत्तत्तच्चकारास्य शरेषु शम्भुः
vibhedam antaḥ padavīnirodhaṃ vidhvaṃsanaṃ cāviditaprayogaḥ
netārilokeṣu karoti yadyattattaccakārāsya śareṣu śambhuḥ
- 28
सोढावगीतप्रथमायुधस्य क्रोधोझितैर्वेगितया पतद्भिः
छिन्नैर् अपि त्रासितवाहिनीकैः पेते कृतार्थैर् इव तस्य बाणैः
soḍhāvagītaprathamāyudhasya krodhojhitairvegitayā patadbhiḥ
chinnair api trāsitavāhinīkaiḥ pete kṛtārthair iva tasya bāṇaiḥ
- 29
अलंकृतानाम् ऋजुतागुणेन गुरूपदिष्टां गतिम् आस्थितानाम्
सताम् इवापर्वणि मार्गणानां भङ्गः स जिष्णोर्धृतिम् उन्ममाथ
alaṃkṛtānām ṛjutāguṇena gurūpadiṣṭāṃ gatim āsthitānām
satām ivāparvaṇi mārgaṇānāṃ bhaṅgaḥ sa jiṣṇordhṛtim unmamātha
- 30
बाणच्छिदस्ते विशिखाः स्मरारेर् अवाङ्मुखीभूतफलाः पतन्तः
अखण्डितं पाण्डवसायकेभ्यः कृतस्य सद्यः प्रतिकारम् आपुः
bāṇacchidaste viśikhāḥ smarārer avāṅmukhībhūtaphalāḥ patantaḥ
akhaṇḍitaṃ pāṇḍavasāyakebhyaḥ kṛtasya sadyaḥ pratikāram āpuḥ

