41 shlokas
- 1
अक्षपटलम् अध्यक्षः प्राङ्मुखम् उदङ्मुखं वा विभक्तोपस्थानं निबन्धपुस्तकस्थानं कारयेत्
akṣapaṭalam adhyakṣaḥ prāṅmukham udaṅmukhaṃ vā vibhaktopasthānaṃ nibandhapustakasthānaṃ kārayet
- 2
तत्राधिकरणानां संख्याप्रचारसंजाताग्रम्कर्मान्तानां द्रव्यप्रयोगवृद्धिक्षयव्ययप्रयामव्याजीयोगस्थानवेतनविष्टिप्रमाणम्रत्नसारफल्गुकुप्यानाम् अर्घप्रतिवर्णकमानप्रतिमानोन्मानावमानभाण्डम्देशग्रामजातिकुलसंघानां धर्मव्यवहारचरित्रसंस्थानम्राजोपजीविनां प्रग्रहप्रदेशभोगपरिहारभक्तवेतनलाभम्राज्ञश्च पत्नीपुत्राणां रत्नभूमिलाभं निर्देशोत्पातिकप्रतीकारलाभम्मित्रामित्राणां च संधिविग्रहप्रदानादानं निबन्धपुस्तकस्थं कारयेत्
tatrādhikaraṇānāṃ saṃkhyāpracārasaṃjātāgramkarmāntānāṃ dravyaprayogavṛddhikṣayavyayaprayāmavyājīyogasthānavetanaviṣṭipramāṇamratnasāraphalgukupyānām arghaprativarṇakamānapratimānonmānāvamānabhāṇḍamdeśagrāmajātikulasaṃghānāṃ dharmavyavahāracaritrasaṃsthānamrājopajīvināṃ pragrahapradeśabhogaparihārabhaktavetanalābhamrājñaśca patnīputrāṇāṃ ratnabhūmilābhaṃ nirdeśotpātikapratīkāralābhammitrāmitrāṇāṃ ca saṃdhivigrahapradānādānaṃ nibandhapustakasthaṃ kārayet
- 3
ततः सर्वाधिकरणानां करणीयं सिद्धं शेषम् आयव्ययौ नीवीम् उपस्थानं प्रचारं चरित्रं संस्थानं च निबन्धेन प्रयच्छेत्
tataḥ sarvādhikaraṇānāṃ karaṇīyaṃ siddhaṃ śeṣam āyavyayau nīvīm upasthānaṃ pracāraṃ caritraṃ saṃsthānaṃ ca nibandhena prayacchet
- 4
उत्तममध्यमावरेषु च कर्मसु तज्जातिकम् अध्यक्षं कुर्यात्सामुदयिकेष्ववकॢप्तिकम्व्ययम् उपहत्य राजा नानुतप्येत
uttamamadhyamāvareṣu ca karmasu tajjātikam adhyakṣaṃ kuryātsāmudayikeṣvavakḷptikamvyayam upahatya rājā nānutapyeta
- 5
सहग्राहिणः प्रतिभुवः कर्मोपजीविनः पुत्रा भ्रातरो भार्या दुहितरो भृत्याश्चास्य कर्मच्छेदं वहेयुः
sahagrāhiṇaḥ pratibhuvaḥ karmopajīvinaḥ putrā bhrātaro bhāryā duhitaro bhṛtyāścāsya karmacchedaṃ vaheyuḥ
- 6
त्रिशतं चतुःपञ्चाशच्चाहोरात्राणां कर्मसंवत्सरः
triśataṃ catuḥpañcāśaccāhorātrāṇāṃ karmasaṃvatsaraḥ
- 7
तम् आषाढीपर्यवसानम् ऊनं पूर्णं वा दद्यात्
tam āṣāḍhīparyavasānam ūnaṃ pūrṇaṃ vā dadyāt
- 8
करणाधिष्ठितम् अधिमासकं कुर्यात्
karaṇādhiṣṭhitam adhimāsakaṃ kuryāt
- 9
अपसर्पाधिष्ठितंच प्रचारम्
apasarpādhiṣṭhitaṃca pracāram
- 10
प्रचारचरित्रसंस्थानान्य् अनुपलभमानो हि प्रकृतः समुदयम् अज्ञानेन परिहापयति उत्थानक्लेशासहत्वाद् आलस्येन शब्दादिष्विन्द्रियार्थेषु प्रसक्तः प्रमादेन संक्रोशाधर्मानर्थभीरुभयेन कार्यार्थिष्वनुग्रहबुद्धिः कामेन हिंसाबुद्धिः कोपेन विद्याद्रव्यवल्लभापाश्रयाद्दर्पेण तुलामानतर्कगणितान्तरोपधानाल्लोभेन
pracāracaritrasaṃsthānāny anupalabhamāno hi prakṛtaḥ samudayam ajñānena parihāpayati utthānakleśāsahatvād ālasyena śabdādiṣvindriyārtheṣu prasaktaḥ pramādena saṃkrośādharmānarthabhīrubhayena kāryārthiṣvanugrahabuddhiḥ kāmena hiṃsābuddhiḥ kopena vidyādravyavallabhāpāśrayāddarpeṇa tulāmānatarkagaṇitāntaropadhānāllobhena
- 11
तेषाम् आनुपूर्व्या यावान् अर्थोपघातस्तावान् एकोत्तरो दण्डः इति मानवाः
teṣām ānupūrvyā yāvān arthopaghātastāvān ekottaro daṇḍaḥ iti mānavāḥ
- 12
सर्वत्राष्टगुणः इति पाराशराः
sarvatrāṣṭaguṇaḥ iti pārāśarāḥ
- 13
दशगुणः इति बार्हस्पत्याः
daśaguṇaḥ iti bārhaspatyāḥ
- 14
विंशतिगुणः इत्यौशनसाः
viṃśatiguṇaḥ ityauśanasāḥ
- 15
यथापराधम् इति कौटिल्यः
yathāparādham iti kauṭilyaḥ
- 16
गाणनिक्यानि आषाढीम् आगच्छेयुः
gāṇanikyāni āṣāḍhīm āgaccheyuḥ
- 17
आगतानां समुद्रपुस्तकभाण्डनीवीकानाम् एकत्रासम्भाषावरोधं कारयेत्
āgatānāṃ samudrapustakabhāṇḍanīvīkānām ekatrāsambhāṣāvarodhaṃ kārayet
- 18
आयव्ययनीवीनाम् अग्राणि श्रुत्वा नीवीम् अवहारयेत्
āyavyayanīvīnām agrāṇi śrutvā nīvīm avahārayet
- 19
यच्चाग्राद् आयस्यान्तरपर्णे नीव्यां वर्धेत व्ययस्य वा यत्परिहापयेत्तद् अष्टगुणम् अध्यक्षं दापयेत्
yaccāgrād āyasyāntaraparṇe nīvyāṃ vardheta vyayasya vā yatparihāpayettad aṣṭaguṇam adhyakṣaṃ dāpayet
- 20
विपर्यये तम् एव प्रति स्यात्
viparyaye tam eva prati syāt
- 21
यथाकालम् अनागतानाम् अपुस्तकभाण्डनीवीकानां वा देयदशबन्धो दण्डः
yathākālam anāgatānām apustakabhāṇḍanīvīkānāṃ vā deyadaśabandho daṇḍaḥ
- 22
कार्मिके चोपस्थिते कारणिकस्याप्रतिबध्नतः पूर्वः साहसदण्डः
kārmike copasthite kāraṇikasyāpratibadhnataḥ pūrvaḥ sāhasadaṇḍaḥ
- 23
विपर्यये कार्मिकस्य द्विगुणः
viparyaye kārmikasya dviguṇaḥ
- 24
प्रचारसमं महामात्राः समग्राः श्रावयेयुर् अविषममन्त्राः
pracārasamaṃ mahāmātrāḥ samagrāḥ śrāvayeyur aviṣamamantrāḥ
- 25
पृथग्भूतो मिथ्यावादी चैषाम् उत्तमं दण्डं दद्यात्
pṛthagbhūto mithyāvādī caiṣām uttamaṃ daṇḍaṃ dadyāt
- 26
अकृताहोरूपहरं मासम् आकाङ्क्षेत
akṛtāhorūpaharaṃ māsam ākāṅkṣeta
- 27
मासाद् ऊर्ध्वं मासद्विशतोत्तरं दण्डं दद्यात्
māsād ūrdhvaṃ māsadviśatottaraṃ daṇḍaṃ dadyāt
- 28
अल्पशेषलेख्यनीवीकं पञ्चरात्रम् आकाङ्क्षेत
alpaśeṣalekhyanīvīkaṃ pañcarātram ākāṅkṣeta
- 29
ततः परं कोशपूर्वम् अहोरूपहरं धर्मव्यवहारचरित्रसंस्थानसंकलननिर्वर्तनानुमानचारप्रयोगैर् अवेक्षेत
tataḥ paraṃ kośapūrvam ahorūpaharaṃ dharmavyavahāracaritrasaṃsthānasaṃkalananirvartanānumānacāraprayogair avekṣeta
- 30
दिवसपञ्चरात्रपक्षमासचातुर्मास्यसंवत्सरैश्च प्रतिसमानयेत्
divasapañcarātrapakṣamāsacāturmāsyasaṃvatsaraiśca pratisamānayet

