64 shlokas
- 1
कोष्ठागाराध्यक्षः सीताराष्ट्रक्रयिमपरिवर्तकप्रामित्यकापमित्यकसंहनिकान्यजातव्ययप्रत्यायोपस्थानान्य् उपलभेत्
koṣṭhāgārādhyakṣaḥ sītārāṣṭrakrayimaparivartakaprāmityakāpamityakasaṃhanikānyajātavyayapratyāyopasthānāny upalabhet
- 2
सीताध्यक्षोपनीतः सस्यवर्णकः सीता
sītādhyakṣopanītaḥ sasyavarṇakaḥ sītā
- 3
पिण्डकरः षड्भागः सेनाभक्तं बलिः कर उत्सङ्गः पार्श्वं पारिहीणिकम् औपायनिकं कौष्ठेयकं च राष्ट्रम्
piṇḍakaraḥ ṣaḍbhāgaḥ senābhaktaṃ baliḥ kara utsaṅgaḥ pārśvaṃ pārihīṇikam aupāyanikaṃ kauṣṭheyakaṃ ca rāṣṭram
- 4
धान्यमूल्यं कोशनिर्हारः प्रयोगप्रत्यादानं च क्रयिमम्
dhānyamūlyaṃ kośanirhāraḥ prayogapratyādānaṃ ca krayimam
- 5
सस्यवर्णानाम् अर्घान्तरेण विनिमयः परिवर्तकः
sasyavarṇānām arghāntareṇa vinimayaḥ parivartakaḥ
- 6
सस्ययाचनम् अन्यतः प्रामित्यकम्
sasyayācanam anyataḥ prāmityakam
- 7
तद् एव प्रतिदानार्थम् आपमित्यकम्
tad eva pratidānārtham āpamityakam
- 8
कुट्टकरोचकसक्तुशुक्तपिष्टकर्म तज्जीवनेषु तैलपीडनम् औद्रचाक्रिकेष्विक्षूणां च क्षारकर्म संहनिका
kuṭṭakarocakasaktuśuktapiṣṭakarma tajjīvaneṣu tailapīḍanam audracākrikeṣvikṣūṇāṃ ca kṣārakarma saṃhanikā
- 9
नष्टप्रस्मृतादिर् अन्यजातः
naṣṭaprasmṛtādir anyajātaḥ
- 10
विक्षेपव्याधितान्तरारम्भशेषं च व्ययप्रत्यायः
vikṣepavyādhitāntarārambhaśeṣaṃ ca vyayapratyāyaḥ
- 11
तुलामानान्तरं हस्तपूरणम् उत्करो व्याजी पर्युषितं प्रार्जितं चोपस्थानम् इति
tulāmānāntaraṃ hastapūraṇam utkaro vyājī paryuṣitaṃ prārjitaṃ copasthānam iti
- 12
धान्यस्नेहक्षारलवणानां धान्यकल्पं सीताध्यक्षे वक्ष्यामः
dhānyasnehakṣāralavaṇānāṃ dhānyakalpaṃ sītādhyakṣe vakṣyāmaḥ
- 13
सर्पिस्तैलवसामज्जानः स्नेहाः
sarpistailavasāmajjānaḥ snehāḥ
- 14
फाणितगुडमत्स्यण्डिकाखण्डशर्कराः क्षारवर्गः
phāṇitaguḍamatsyaṇḍikākhaṇḍaśarkarāḥ kṣāravargaḥ
- 15
सैन्धवसामुद्रबिडयवक्षारसौवर्चलोद्भेदजा लवणवर्गः
saindhavasāmudrabiḍayavakṣārasauvarcalodbhedajā lavaṇavargaḥ
- 16
क्षौद्रं मार्द्वीकं च मधु
kṣaudraṃ mārdvīkaṃ ca madhu
- 17
इक्षुरसगुडमधुफाणितजाम्बवपनसानाम् अन्यतमो मेषशृङ्गीपिप्पलीक्वाथाभिषुतो मासिकः षाण्मासिकः सांवत्सरिको वा चिद्भिटोर्वारुकेक्षुकाण्डाम्रफलामलकावसुतः शुद्धो वा शुक्तवर्गः
ikṣurasaguḍamadhuphāṇitajāmbavapanasānām anyatamo meṣaśṛṅgīpippalīkvāthābhiṣuto māsikaḥ ṣāṇmāsikaḥ sāṃvatsariko vā cidbhiṭorvārukekṣukāṇḍāmraphalāmalakāvasutaḥ śuddho vā śuktavargaḥ
- 18
वृक्षाम्लकरमर्दाम्रविदलामलकमातुलुङ्गकोलबदरसौवीरकपरूषकादिः फलाम्लवर्गः
vṛkṣāmlakaramardāmravidalāmalakamātuluṅgakolabadarasauvīrakaparūṣakādiḥ phalāmlavargaḥ
- 19
दधिधान्याम्लादिर्द्रवाम्लवर्गः
dadhidhānyāmlādirdravāmlavargaḥ
- 20
पिप्पलीमरिचशृङ्गिबेराजाजीकिराततिक्तगौरसर्षपकुस्तुम्बुरुचोरकदमनकमरुवकशिग्रुकाण्डादिः कटुकवर्गः
pippalīmaricaśṛṅgiberājājīkirātatiktagaurasarṣapakustumburucorakadamanakamaruvakaśigrukāṇḍādiḥ kaṭukavargaḥ
- 21
शुष्कमत्स्यमांसकन्दमूलफलशाकादि च शाकवर्गः
śuṣkamatsyamāṃsakandamūlaphalaśākādi ca śākavargaḥ
- 22
ततो ऽर्धम् आपदर्थं जानपदानां स्थापयेद् अर्धम् उपयुञ्जीत
tato 'rdham āpadarthaṃ jānapadānāṃ sthāpayed ardham upayuñjīta
- 23
नवेन चानवं शोधयेत्
navena cānavaṃ śodhayet
- 24
क्षुण्णघृष्टपिष्टभृष्टानाम् आर्द्रशुष्कसिद्धानां च धान्यानां वृद्धिक्षयप्रमाणानि प्रत्यक्षीकुर्वीत
kṣuṇṇaghṛṣṭapiṣṭabhṛṣṭānām ārdraśuṣkasiddhānāṃ ca dhānyānāṃ vṛddhikṣayapramāṇāni pratyakṣīkurvīta
- 25
कोद्रवव्रीहीणाम् अर्धं सारः शालीनाम् अर्धभागोनः त्रिभागोनो वरकाणाम्
kodravavrīhīṇām ardhaṃ sāraḥ śālīnām ardhabhāgonaḥ tribhāgono varakāṇām
- 26
प्रियङ्गूणाम् अर्धं सारो नवभागवृद्धिश्च
priyaṅgūṇām ardhaṃ sāro navabhāgavṛddhiśca
- 27
उदारकस्तुल्यः यवा गोधूमाश्च क्षुण्णाः तिला यवा मुद्गमाषाश्च घृष्टाः
udārakastulyaḥ yavā godhūmāśca kṣuṇṇāḥ tilā yavā mudgamāṣāśca ghṛṣṭāḥ
- 28
पञ्चभागवृद्धिर्गोधूमः सक्तवश्च
pañcabhāgavṛddhirgodhūmaḥ saktavaśca
- 29
पादोना कलायचमसी
pādonā kalāyacamasī
- 30
मुद्गमाषाणाम् अर्धपादोना
mudgamāṣāṇām ardhapādonā

