28 shlokas
- 1
समाहर्ता दुर्गं राष्ट्रं खनिं सेतुं वनं व्रजं वणिक्पथं चावेक्षेत
samāhartā durgaṃ rāṣṭraṃ khaniṃ setuṃ vanaṃ vrajaṃ vaṇikpathaṃ cāvekṣeta
- 2
शुल्कं दण्डः पौतवं नागरिको लक्षणाध्यक्षो मुद्राध्यक्षः सुरा सूना सूत्रं तैलं घृतं क्षारः सौवर्णिकः पण्यसंस्था वेश्या द्यूतं वास्तुकं कारुशिल्पिगणो देवताध्यक्षो द्वारबाहिरिकादेयं च दुर्गम्
śulkaṃ daṇḍaḥ pautavaṃ nāgariko lakṣaṇādhyakṣo mudrādhyakṣaḥ surā sūnā sūtraṃ tailaṃ ghṛtaṃ kṣāraḥ sauvarṇikaḥ paṇyasaṃsthā veśyā dyūtaṃ vāstukaṃ kāruśilpigaṇo devatādhyakṣo dvārabāhirikādeyaṃ ca durgam
- 3
सीता भागो बलिः करो वणिक्नदीपालस्तरो नावः पत्तनं विविचितं वर्तनी रज्जुश्चोररज्जुश्च राष्ट्रम्
sītā bhāgo baliḥ karo vaṇiknadīpālastaro nāvaḥ pattanaṃ vivicitaṃ vartanī rajjuścorarajjuśca rāṣṭram
- 4
सुवर्णरजतवज्रमणिमुक्ताप्रवालशङ्खलोहलवणभूमिप्रस्तररसधातवः खनिः
suvarṇarajatavajramaṇimuktāpravālaśaṅkhalohalavaṇabhūmiprastararasadhātavaḥ khaniḥ
- 5
पुष्पफलवाटषण्डकेदारमूलवापाः सेतुः
puṣpaphalavāṭaṣaṇḍakedāramūlavāpāḥ setuḥ
- 6
पशुमृगद्रव्यहस्तिवनपरिग्रहो वनम्
paśumṛgadravyahastivanaparigraho vanam
- 7
गोमहिषम् अजाविकं खरोष्ट्रम् अश्वाश्वतरं च व्रजः
gomahiṣam ajāvikaṃ kharoṣṭram aśvāśvataraṃ ca vrajaḥ
- 8
स्थलपथो वारिपथश्च वणिक्पथः
sthalapatho vāripathaśca vaṇikpathaḥ
- 9
इत्यायशरीरम्
ityāyaśarīram
- 10
मूल्यं भागो व्याजी परिघः कॢप्तं रूपिकम् अत्ययश्चायमुखम्
mūlyaṃ bhāgo vyājī parighaḥ kḷptaṃ rūpikam atyayaścāyamukham
- 11
देवपितृपूजादानार्थम्स्वस्तिवाचनम् अन्तःपुरम्महानसम्दूतप्रावर्तिमम्कोष्ठागारम् आयुधागारम्पण्यगृहम्कुप्यगृहम्कर्मान्तो विष्टिः पत्त्यश्वरथद्विपपरिग्रहो गोमण्डलम्पशुमृगपक्षिव्यालवाटाः काष्ठतृणवाटाश्चेति व्ययशरीरम्
devapitṛpūjādānārthamsvastivācanam antaḥpurammahānasamdūtaprāvartimamkoṣṭhāgāram āyudhāgārampaṇyagṛhamkupyagṛhamkarmānto viṣṭiḥ pattyaśvarathadvipaparigraho gomaṇḍalampaśumṛgapakṣivyālavāṭāḥ kāṣṭhatṛṇavāṭāśceti vyayaśarīram
- 12
राजवर्षं मासः पक्षो दिवसश्च व्युष्टम्वर्षाहेमन्तग्रीष्माणां तृतीयसप्तमा दिवसोनाः पक्षाः शेषाः पूर्णाः पृथगधिमासकः इति कालः
rājavarṣaṃ māsaḥ pakṣo divasaśca vyuṣṭamvarṣāhemantagrīṣmāṇāṃ tṛtīyasaptamā divasonāḥ pakṣāḥ śeṣāḥ pūrṇāḥ pṛthagadhimāsakaḥ iti kālaḥ
- 13
करणीयं सिद्धं शेषम् आयव्ययौ नीवी च
karaṇīyaṃ siddhaṃ śeṣam āyavyayau nīvī ca
- 14
संस्थानं प्रचारः शरीरावस्थापनम् आदानं सर्वसमुदयपिण्डः संजातं एतत्करणीयम्
saṃsthānaṃ pracāraḥ śarīrāvasthāpanam ādānaṃ sarvasamudayapiṇḍaḥ saṃjātaṃ etatkaraṇīyam
- 15
कोशार्पितं राजहारः पुरव्ययश्च प्रविष्टं परमसंवत्सरानुवृत्तं शासनमुक्तं मुखाज्ञप्तं चापातनीयं एतत्सिद्धम्
kośārpitaṃ rājahāraḥ puravyayaśca praviṣṭaṃ paramasaṃvatsarānuvṛttaṃ śāsanamuktaṃ mukhājñaptaṃ cāpātanīyaṃ etatsiddham
- 16
सिद्धिकर्मयोगः दण्डशेषम् आहरणीयं बलात्कृतप्रतिष्टब्धम् अवमृष्टं च प्रशोध्यं एतच्छेषम् असारम् अल्पसारं च
siddhikarmayogaḥ daṇḍaśeṣam āharaṇīyaṃ balātkṛtapratiṣṭabdham avamṛṣṭaṃ ca praśodhyaṃ etaccheṣam asāram alpasāraṃ ca
- 17
वर्तमानः पर्युषितो ऽन्यजातश्चायः
vartamānaḥ paryuṣito 'nyajātaścāyaḥ
- 18
दिवसानुवृत्तो वर्तमानः
divasānuvṛtto vartamānaḥ
- 19
परमसांवत्सरिकः परप्रचारसंक्रान्तो वा पर्युषितः
paramasāṃvatsarikaḥ parapracārasaṃkrānto vā paryuṣitaḥ
- 20
नष्टप्रस्मृतम् आयुक्तदण्डः पार्श्वं पारिहीणिकम् औपायनिकं डमरगतकस्वम् अपुत्रकं निधिश्चान्यजातः
naṣṭaprasmṛtam āyuktadaṇḍaḥ pārśvaṃ pārihīṇikam aupāyanikaṃ ḍamaragatakasvam aputrakaṃ nidhiścānyajātaḥ
- 21
विक्षेपव्याधितान्तरारम्भशेषं च व्ययप्रत्यायः
vikṣepavyādhitāntarārambhaśeṣaṃ ca vyayapratyāyaḥ
- 22
विक्रिये पण्यानाम् अर्घवृद्धिर् उपजा मानोन्मानविशेषो व्याजी क्रयसंघर्षे वार्धवृद्धिः इत्यायः
vikriye paṇyānām arghavṛddhir upajā mānonmānaviśeṣo vyājī krayasaṃgharṣe vārdhavṛddhiḥ ityāyaḥ
- 23
नित्यो नित्योत्पादिको लाभो लाभोत्पादिक इति व्ययः
nityo nityotpādiko lābho lābhotpādika iti vyayaḥ
- 24
दिवसानुवृत्तो नित्यः
divasānuvṛtto nityaḥ
- 25
पक्षमाससंवत्सरलाभो लाभः
pakṣamāsasaṃvatsaralābho lābhaḥ
- 26
तयोर् उत्पन्नो नित्योत्पादिको लाभोत्पादिक इति व्ययः
tayor utpanno nityotpādiko lābhotpādika iti vyayaḥ
- 27
संजाताद् आयव्ययविशुद्धा नीवी प्राप्ता चानुवृत्ता च
saṃjātād āyavyayaviśuddhā nīvī prāptā cānuvṛttā ca
- 28
एवं कुर्यात्समुदयं वृद्धिं चायस्य दर्शयेत्
ह्रासं व्ययस्य च प्राज्ञः साधयेच्च विपर्ययम्
evaṃ kuryātsamudayaṃ vṛddhiṃ cāyasya darśayet
hrāsaṃ vyayasya ca prājñaḥ sādhayecca viparyayam

