32 shlokas
- 1
त्रयः प्राचीना राजमार्गास्त्रय उदीचीना इति वास्तुविभागः
trayaḥ prācīnā rājamārgāstraya udīcīnā iti vāstuvibhāgaḥ
- 2
स द्वादशद्वारो युक्तोदकभ्रमच्छन्नपथः
sa dvādaśadvāro yuktodakabhramacchannapathaḥ
- 3
चतुर्दण्डान्तरा रथ्याः
caturdaṇḍāntarā rathyāḥ
- 4
राजमार्गद्रोणमुखस्थानीयराष्ट्रविवीतपथाः सम्यानीयव्यूहश्मशानग्रामपथाश्चाष्टदण्डाः
rājamārgadroṇamukhasthānīyarāṣṭravivītapathāḥ samyānīyavyūhaśmaśānagrāmapathāścāṣṭadaṇḍāḥ
- 5
चतुर्दण्डः सेतुवनपथः द्विदण्डो हस्तिक्षेत्रपथः पञ्चारत्नयो रथपथः चत्वारः पशुपथः द्वौ क्षुद्रपशुमनुष्यपथः
caturdaṇḍaḥ setuvanapathaḥ dvidaṇḍo hastikṣetrapathaḥ pañcāratnayo rathapathaḥ catvāraḥ paśupathaḥ dvau kṣudrapaśumanuṣyapathaḥ
- 6
प्रवीरे वास्तुनि राजनिवेशश्चातुर्वर्ण्यसमाजीवे
pravīre vāstuni rājaniveśaścāturvarṇyasamājīve
- 7
वास्तुहृदयाद् उत्तरे नवभागे यथोक्तविधानम् अन्तःपुरं प्राङ्मुखम् उदङ्मुखं वा कारयेत्
vāstuhṛdayād uttare navabhāge yathoktavidhānam antaḥpuraṃ prāṅmukham udaṅmukhaṃ vā kārayet
- 8
तस्य पूर्वोत्तरं भागम् आचार्यपुरोहितेज्यातोयस्थानं मन्त्रिणश्चावसेयुः पूर्वदक्षिणं भागम्महानसं हस्तिशाला कोष्ठागारं च
tasya pūrvottaraṃ bhāgam ācāryapurohitejyātoyasthānaṃ mantriṇaścāvaseyuḥ pūrvadakṣiṇaṃ bhāgammahānasaṃ hastiśālā koṣṭhāgāraṃ ca
- 9
ततः परं गन्धमाल्यरसपण्याः प्रसाधनकारवः क्षत्रियाश्च पूर्वां दिशम् अधिवसेयुः
tataḥ paraṃ gandhamālyarasapaṇyāḥ prasādhanakāravaḥ kṣatriyāśca pūrvāṃ diśam adhivaseyuḥ
- 10
दक्षिणपूर्वं भागं भाण्डागारम् अक्षपटलं कर्मनिषद्याश्च दक्षिणपश्चिमं भागं कुप्यगृहम् आयुधागारं च
dakṣiṇapūrvaṃ bhāgaṃ bhāṇḍāgāram akṣapaṭalaṃ karmaniṣadyāśca dakṣiṇapaścimaṃ bhāgaṃ kupyagṛham āyudhāgāraṃ ca
- 11
ततः परं नगरधान्यव्यावहारिककार्मान्तिकबलाध्यक्षाः पक्वान्नसुरामांसपण्या रूपाजीवास्तालावचरा वैश्याश्च दक्षिणां दिशम् अधिवसेयुः
tataḥ paraṃ nagaradhānyavyāvahārikakārmāntikabalādhyakṣāḥ pakvānnasurāmāṃsapaṇyā rūpājīvāstālāvacarā vaiśyāśca dakṣiṇāṃ diśam adhivaseyuḥ
- 12
पश्चिमदक्षिणं भागं खरोष्ट्रगुप्तिस्थानं कर्मगृहं च पश्चिमोत्तरं भागं यानरथशालाः
paścimadakṣiṇaṃ bhāgaṃ kharoṣṭraguptisthānaṃ karmagṛhaṃ ca paścimottaraṃ bhāgaṃ yānarathaśālāḥ
- 13
ततः परम् ऊर्णासूत्रवेणुचर्मवर्मशस्त्रावरणकारवः शूद्राश्च पश्चिमां दिशम् अधिवसेयुः
tataḥ param ūrṇāsūtraveṇucarmavarmaśastrāvaraṇakāravaḥ śūdrāśca paścimāṃ diśam adhivaseyuḥ
- 14
उत्तरपश्चिमं भागं पण्यभैषज्यगृहम् उत्तरपूर्वं भागं कोशो गवाश्वं च
uttarapaścimaṃ bhāgaṃ paṇyabhaiṣajyagṛham uttarapūrvaṃ bhāgaṃ kośo gavāśvaṃ ca
- 15
ततः परं नगरराजदेवतालोहमणिकारवो ब्राह्मणाश्चोत्तरां दिशम् अधिवसेयुः
tataḥ paraṃ nagararājadevatālohamaṇikāravo brāhmaṇāścottarāṃ diśam adhivaseyuḥ
- 16
वास्तुच्छिद्रानुशालेषु श्रेणीप्रपणिनिकाया आवसेयुः
vāstucchidrānuśāleṣu śreṇīprapaṇinikāyā āvaseyuḥ
- 17
अपराजिताप्रतिहतजयन्तवैजयन्तकोष्ठान्शिववैश्रवणाश्विश्रीमदिरागृहाणि च पुरमध्ये कारयेत्
aparājitāpratihatajayantavaijayantakoṣṭhānśivavaiśravaṇāśviśrīmadirāgṛhāṇi ca puramadhye kārayet
- 18
यथोद्देशं वास्तुदेवताः स्थापयेत्
yathoddeśaṃ vāstudevatāḥ sthāpayet
- 19
ब्राह्मैन्द्रयाम्यसैनापत्यानि द्वाराणि
brāhmaindrayāmyasaināpatyāni dvārāṇi
- 20
बहिः परिखाया धनुःशतापकृष्टाश्चैत्यपुण्यस्थानवनसेतुबन्धाः कार्याः यथादिशं च दिग्देवताः
bahiḥ parikhāyā dhanuḥśatāpakṛṣṭāścaityapuṇyasthānavanasetubandhāḥ kāryāḥ yathādiśaṃ ca digdevatāḥ
- 21
उत्तरः पूर्वो वा श्मशानभागो वर्णोत्तमानाम्दक्षिणेन श्मशानं वर्णावराणाम्
uttaraḥ pūrvo vā śmaśānabhāgo varṇottamānāmdakṣiṇena śmaśānaṃ varṇāvarāṇām
- 22
तस्यातिक्रमे पूर्वः साहसदण्डः
tasyātikrame pūrvaḥ sāhasadaṇḍaḥ
- 23
पाषण्डचण्डालानां श्मशानान्ते वासः
pāṣaṇḍacaṇḍālānāṃ śmaśānānte vāsaḥ
- 24
कर्मान्तक्षेत्रवशेन कुटुम्बिनां सीमानं स्थापयेत्
karmāntakṣetravaśena kuṭumbināṃ sīmānaṃ sthāpayet
- 25
तेषु पुष्पफलवाटान्धान्यपण्यनिचयांश्चानुज्ञाताः कुर्युः
teṣu puṣpaphalavāṭāndhānyapaṇyanicayāṃścānujñātāḥ kuryuḥ
- 26
दशकुलीवाटं कूपस्थानम्
daśakulīvāṭaṃ kūpasthānam
- 27
सर्वस्नेहधान्यक्षारलवणगन्धभैषज्यशुष्कशाकयवसवल्लूरतृणकाष्ठलोहचर्माङ्गारस्नायुविषविषाणवेणुवल्कलसारदारुप्रहरणावरणाश्मनिचयान् अनेकवर्षोपभोगसहान्कारयेत्
sarvasnehadhānyakṣāralavaṇagandhabhaiṣajyaśuṣkaśākayavasavallūratṛṇakāṣṭhalohacarmāṅgārasnāyuviṣaviṣāṇaveṇuvalkalasāradārupraharaṇāvaraṇāśmanicayān anekavarṣopabhogasahānkārayet
- 28
नवेनानवं शोधयेत्
navenānavaṃ śodhayet
- 29
हस्त्यश्वरथपादातम् अनेकमुख्यम् अवस्थापयेत्
hastyaśvarathapādātam anekamukhyam avasthāpayet
- 30
अनेकमुख्यं हि परस्परभयात्परोपजापं नोपैति
anekamukhyaṃ hi parasparabhayātparopajāpaṃ nopaiti

