20 ಶ್ಲೋಕಗಳು
- 1
ऊर्ध्वमूलमधःशाखमश्वत्थं प्राहुरव्ययम् ।
छन्दांसि यस्य पर्णानि यस्तं वेद स वेदवित् ॥
ಯಂತ್ರ ಕರಡುūrdhvamūlamadhaḥśākhamaśvatthaṃ prāhuravyayam |
chandāṃsi yasya parṇāni yastaṃ veda sa vedavit ||
ಯಂತ್ರ ಕರಡುಶ್ರೀಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದನು: ಬೇರುಗಳು ಮೇಲೆ, ಕೊಂಬೆಗಳು ಕೆಳಗೆ ಇರುವ ಅವ್ಯಯವಾದ ಅಶ್ವತ್ಥ ವೃಕ್ಷದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ವೇದಮಂತ್ರಗಳೇ ಅದರ ಎಲೆಗಳು; ಅದನ್ನು ಅರಿತವನು ವೇದವನ್ನು ಅರಿತವನು.
- 2
अधश्चोर्ध्वं प्रसृतास्तस्य शाखा
गुणप्रवृद्धा विषयप्रवालाः ।
अधश्च मूलान्यनुसन्ततानि
कर्मानुबन्धीनि मनुष्यलोके ॥
ಯಂತ್ರ ಕರಡುadhaścordhvaṃ prasṛtāstasya śākhā
guṇapravṛddhā viṣayapravālāḥ |
adhaśca mūlānyanusantatāni
karmānubandhīni manuṣyaloke ||
ಯಂತ್ರ ಕರಡುಗುಣಗಳಿಂದ ಪೋಷಿತವಾದ, ಇಂದ್ರಿಯವಿಷಯಗಳೇ ಚಿಗುರುಗಳಾದ ಅದರ ಕೊಂಬೆಗಳು ಕೆಳಗೂ ಮೇಲೂ ಹರಡಿವೆ. ಕೆಳಗೆ ಮಾನವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅದರ ಬೇರುಗಳು ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಬಂಧಿಸುತ್ತಾ ಹರಡುತ್ತಲೇ ಹೋಗಿವೆ.
- 3
न रूपमस्येह तथोपलभ्यते
नान्तो न चादिर्न च सम्प्रतिष्ठा ।
अश्वत्थमेनं सुविरूढमूलं
असङ्गशस्त्रेण दृढेन छित्त्वा ॥
ಯಂತ್ರ ಕರಡುna rūpamasyeha tathopalabhyate
nānto na cādirna ca sampratiṣṭhā |
aśvatthamenaṃ suvirūḍhamūlaṃ
asaṅgaśastreṇa dṛḍhena chittvā ||
ಯಂತ್ರ ಕರಡುಇಲ್ಲಿ ಅದರ ನಿಜರೂಪವಾಗಲಿ, ಅಂತ್ಯವಾಗಲಿ, ಆದಿಯಾಗಲಿ, ನೆಲೆಯಾಗಲಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಬಲವಾಗಿ ಬೇರೂರಿದ ಈ ಅಶ್ವತ್ಥವನ್ನು ಅಸಂಗವೆಂಬ ದೃಢವಾದ ಕೊಡಲಿಯಿಂದ ಕಡಿದು,
- 4
ततः पदं तत्परिमार्गितव्यं
यस्मिन्गता न निवर्तन्ति भूयः ।
तमेव चाद्यं पुरुषं प्रपद्ये ।
यतः प्रवृत्तिः प्रसृता पुराणी ॥
ಯಂತ್ರ ಕರಡುtataḥ padaṃ tatparimārgitavyaṃ
yasmingatā na nivartanti bhūyaḥ |
tameva cādyaṃ puruṣaṃ prapadye |
yataḥ pravṛttiḥ prasṛtā purāṇī ||
ಯಂತ್ರ ಕರಡುಆಮೇಲೆ, ತಲುಪಿದವರು ಮತ್ತೆ ಹಿಂದಿರುಗದ ಆ ಪದವನ್ನು ಅರಸಬೇಕು; ಈ ಪುರಾತನ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಯಾರಿಂದ ಹರಿದುಬಂದಿತೋ ಆ ಆದಿಪುರುಷನಿಗೇ ನಾನು ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾ.
- 5
निर्मानमोहा जितसङ्गदोषा
अध्यात्मनित्या विनिवृत्तकामाः ।
द्वन्द्वैर्विमुक्ताः सुखदुःखसंज्ञैर्-
गच्छन्त्यमूढाः पदमव्ययं तत् ॥
ಯಂತ್ರ ಕರಡುnirmānamohā jitasaṅgadoṣā
adhyātmanityā vinivṛttakāmāḥ |
dvandvairvimuktāḥ sukhaduḥkhasaṃjñair-
gacchantyamūḍhāḥ padamavyayaṃ tat ||
ಯಂತ್ರ ಕರಡುಮಾನ ಮೋಹಗಳಿಲ್ಲದ, ಆಸಕ್ತಿಯ ದೋಷವನ್ನು ಗೆದ್ದ, ಸದಾ ಅಧ್ಯಾತ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ, ಕಾಮನೆಗಳಿಂದ ವಿಮುಖರಾದ, ಸುಖದುಃಖಗಳೆಂಬ ದ್ವಂದ್ವಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಿದ ಅಮೂಢರು ಆ ಅವ್ಯಯ ಪದವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.
- 6
न तद्भासयते सूर्यो न शशाङ्को न पावकः ।
यद्गत्वा न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम ॥
ಯಂತ್ರ ಕರಡುna tadbhāsayate sūryo na śaśāṅko na pāvakaḥ |
yadgatvā na nivartante taddhāma paramaṃ mama ||
ಯಂತ್ರ ಕರಡುಅದನ್ನು ಸೂರ್ಯನಾಗಲಿ ಚಂದ್ರನಾಗಲಿ ಅಗ್ನಿಯಾಗಲಿ ಬೆಳಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದವರು ಹಿಂದಿರುಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅದೇ ನನ್ನ ಪರಮ ಧಾಮ.
- 7
ममैवांशो जीवलोके जीवभूतः सनातनः ।
मनःषष्ठानीन्द्रियाणि प्रकृतिस्थानि कर्षति ॥
ಯಂತ್ರ ಕರಡುmamaivāṃśo jīvaloke jīvabhūtaḥ sanātanaḥ |
manaḥṣaṣṭhānīndriyāṇi prakṛtisthāni karṣati ||
ಯಂತ್ರ ಕರಡುನನ್ನದೇ ಸನಾತನ ಅಂಶ ಜೀವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಜೀವವಾಗಿ, ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆರನೆಯದಾಗಿ ಹೊಂದಿದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ತನ್ನತ್ತ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
- 8
शरीरं यदवाप्नोति यच्चाप्युत्क्रामतीश्वरः ।
गृहीत्वैतानि संयाति वायुर्गन्धानिवाशयात् ॥
ಯಂತ್ರ ಕರಡುśarīraṃ yadavāpnoti yaccāpyutkrāmatīśvaraḥ |
gṛhītvaitāni saṃyāti vāyurgandhānivāśayāt ||
ಯಂತ್ರ ಕರಡುದೇಹದ ಒಡೆಯನು ದೇಹವನ್ನು ಪಡೆಯುವಾಗಲೂ ಅದನ್ನು ಬಿಡುವಾಗಲೂ, ಗಾಳಿಯು ಮೂಲದಿಂದ ಪರಿಮಳಗಳನ್ನು ಒಯ್ಯುವಂತೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.
- 9
श्रोत्रं चक्षुः स्पर्शनं च रसनं घ्राणमेव च ।
अधिष्ठाय मनश्चायं विषयानुपसेवते ॥
ಯಂತ್ರ ಕರಡುśrotraṃ cakṣuḥ sparśanaṃ ca rasanaṃ ghrāṇameva ca |
adhiṣṭhāya manaścāyaṃ viṣayānupasevate ||
ಯಂತ್ರ ಕರಡುಕಿವಿ, ಕಣ್ಣು, ಸ್ಪರ್ಶ, ನಾಲಿಗೆ, ಮೂಗು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಅವನು ಇಂದ್ರಿಯವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.
- 10
उत्क्रामन्तं स्थितं वापि भुञ्जानं वा गुणान्वितम् ।
विमूढा नानुपश्यन्ति पश्यन्ति ज्ञानचक्षुषः ॥
ಯಂತ್ರ ಕರಡುutkrāmantaṃ sthitaṃ vāpi bhuñjānaṃ vā guṇānvitam |
vimūḍhā nānupaśyanti paśyanti jñānacakṣuṣaḥ ||
ಯಂತ್ರ ಕರಡುಹೊರಡುವಾಗಲಾಗಲಿ, ನೆಲೆಸಿರುವಾಗಲಾಗಲಿ, ಗುಣಗಳೊಡನೆ ಕೂಡಿ ಅನುಭವಿಸುವಾಗಲಾಗಲಿ ಮೂಢರು ಅವನನ್ನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ಜ್ಞಾನದ ಕಣ್ಣುಳ್ಳವರು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.
- 11
यतन्तो योगिनश्चैनं पश्यन्त्यात्मन्यवस्थितम् ।
यतन्तोऽप्यकृतात्मानो नैनं पश्यन्त्यचेतसः ॥
ಯಂತ್ರ ಕರಡುyatanto yoginaścainaṃ paśyantyātmanyavasthitam |
yatanto'pyakṛtātmāno nainaṃ paśyantyacetasaḥ ||
ಯಂತ್ರ ಕರಡುಪ್ರಯತ್ನಶೀಲರಾದ ಯೋಗಿಗಳು ಅವನನ್ನು ತಮ್ಮಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಅಂತರಂಗ ಸಿದ್ಧವಾಗದ, ಅರಿವಿಲ್ಲದವರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಅವನನ್ನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
- 12
यदादित्यगतं तेजो जगद्भासयतेऽखिलम् ।
यच्चन्द्रमसि यच्चाग्नौ तत्तेजो विद्धि मामकम् ॥
ಯಂತ್ರ ಕರಡುyadādityagataṃ tejo jagadbhāsayate'khilam |
yaccandramasi yaccāgnau tattejo viddhi māmakam ||
ಯಂತ್ರ ಕರಡುಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿದ್ದು ಇಡೀ ಜಗತ್ತನ್ನು ಬೆಳಗುವ ತೇಜಸ್ಸು, ಚಂದ್ರನಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿರುವ ತೇಜಸ್ಸು, ಆ ತೇಜಸ್ಸು ನನ್ನದೆಂದು ತಿಳಿ.
- 13
गामाविश्य च भूतानि धारयाम्यहमोजसा ।
पुष्णामि चौषधीः सर्वाः सोमो भूत्वा रसात्मकः ॥
ಯಂತ್ರ ಕರಡುgāmāviśya ca bhūtāni dhārayāmyahamojasā |
puṣṇāmi cauṣadhīḥ sarvāḥ somo bhūtvā rasātmakaḥ ||
ಯಂತ್ರ ಕರಡುಭೂಮಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ನನ್ನ ಓಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತೇನೆ; ರಸಸ್ವರೂಪನಾದ ಸೋಮನಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತೇನೆ.
- 14
अहं वैश्वानरो भूत्वा प्राणिनां देहमाश्रितः ।
प्राणापानसमायुक्तः पचाम्यन्नं चतुर्विधम् ॥
ಯಂತ್ರ ಕರಡುahaṃ vaiśvānaro bhūtvā prāṇināṃ dehamāśritaḥ |
prāṇāpānasamāyuktaḥ pacāmyannaṃ caturvidham ||
ಯಂತ್ರ ಕರಡುವೈಶ್ವಾನರನಾಗಿ ಜೀವಿಗಳ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ, ಪ್ರಾಣ ಅಪಾನಗಳೊಡನೆ ಕೂಡಿ ನಾಲ್ಕು ಬಗೆಯ ಆಹಾರವನ್ನು ಜೀರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ.
- 15
सर्वस्य चाहं हृदि सन्निविष्टो
मत्तः स्मृतिर्ज्ञानमपोहनञ्च ।
वेदैश्च सर्वैरहमेव वेद्यो
वेदान्तकृद्वेदविदेव चाहम् ॥
ಯಂತ್ರ ಕರಡುsarvasya cāhaṃ hṛdi sanniviṣṭo
mattaḥ smṛtirjñānamapohanañca |
vedaiśca sarvairahameva vedyo
vedāntakṛdvedavideva cāham ||
ಯಂತ್ರ ಕರಡುನಾನು ಎಲ್ಲರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನಿಂದಲೇ ಸ್ಮೃತಿ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮರೆವು. ಎಲ್ಲ ವೇದಗಳಿಂದ ಅರಿಯಬೇಕಾದವನು ನಾನೇ; ವೇದಾಂತದ ಕರ್ತೃವೂ ವೇದವನ್ನರಿತವನೂ ನಾನೇ.
- 16
द्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव च ।
क्षरः सर्वाणि भूतानि कूटस्थोऽक्षर उच्यते ॥
ಯಂತ್ರ ಕರಡುdvāvimau puruṣau loke kṣaraścākṣara eva ca |
kṣaraḥ sarvāṇi bhūtāni kūṭastho'kṣara ucyate ||
ಯಂತ್ರ ಕರಡುಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಪುರುಷರಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳೂ ಕ್ಷರ; ಕೂಟಸ್ಥನಾದವನನ್ನು ಅಕ್ಷರ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
- 17
उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः परमात्मेत्युदाहृतः ।
यो लोकत्रयमाविश्य बिभर्त्यव्यय ईश्वरः ॥
ಯಂತ್ರ ಕರಡುuttamaḥ puruṣastvanyaḥ paramātmetyudāhṛtaḥ |
yo lokatrayamāviśya bibhartyavyaya īśvaraḥ ||
ಯಂತ್ರ ಕರಡುಆದರೆ ಉತ್ತಮ ಪುರುಷನು ಬೇರೆಯೇ ಇದ್ದಾನೆ, ಅವನನ್ನು ಪರಮಾತ್ಮ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಅವ್ಯಯನಾದ ಆ ಈಶ್ವರನು ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.
- 18
यस्मात्क्षरमतीतोऽहमक्षरादपि चोत्तमः ।
अतोऽस्मि लोके वेदे च प्रथितः पुरुषोत्तमः ॥
ಯಂತ್ರ ಕರಡುyasmātkṣaramatīto'hamakṣarādapi cottamaḥ |
ato'smi loke vede ca prathitaḥ puruṣottamaḥ ||
ಯಂತ್ರ ಕರಡುನಾನು ಕ್ಷರವನ್ನು ಮೀರಿದವನೂ ಅಕ್ಷರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಉತ್ತಮನೂ ಆದ್ದರಿಂದ ಲೋಕದಲ್ಲೂ ವೇದದಲ್ಲೂ ಪುರುಷೋತ್ತಮನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದೇನೆ.
- 19
यो मामेवमसम्मूढो जानाति पुरुषोत्तमम् ।
स सर्वविद्भजति मां सर्वभावेन भारत ॥
ಯಂತ್ರ ಕರಡುyo māmevamasammūḍho jānāti puruṣottamam |
sa sarvavidbhajati māṃ sarvabhāvena bhārata ||
ಯಂತ್ರ ಕರಡುಭಾರತ, ಮೋಹರಹಿತನಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಹೀಗೆ ಪುರುಷೋತ್ತಮನೆಂದು ಅರಿಯುವವನು ಸರ್ವವನ್ನೂ ಅರಿತವನು; ಅವನು ಸರ್ವಭಾವದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಭಜಿಸುತ್ತಾನೆ.
- 20
इति गुह्यतमं शास्त्रमिदमुक्तं मयानघ ।
एतद्बुद्ध्वा बुद्धिमान्स्यात्कृतकृत्यश्च भारत ॥
ಯಂತ್ರ ಕರಡುiti guhyatamaṃ śāstramidamuktaṃ mayānagha |
etadbuddhvā buddhimānsyātkṛtakṛtyaśca bhārata ||
ಯಂತ್ರ ಕರಡುಪಾಪರಹಿತನೇ, ಹೀಗೆ ಈ ಅತ್ಯಂತ ರಹಸ್ಯವಾದ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಭಾರತ, ಇದನ್ನು ಅರಿತವನು ಬುದ್ಧಿವಂತನಾಗಿ ಕೃತಕೃತ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ.