श्लोक 72
- 1
तं तथा कृपयाविष्टमश्रुपूर्णाकुलेक्षणम् ।
विषीदन्तमिदं वाक्यमुवाच मधुसूदनः ॥
मेसिन ड्राफ्टtaṃ tathā kṛpayāviṣṭamaśrupūrṇākulekṣaṇam |
viṣīdantamidaṃ vākyamuvāca madhusūdanaḥ ||
मेसिन ड्राफ्टसञ्जयआ बुङो: दयाजों आबुंनाय, मोदैजों बिलिरनाय आरो खुदुं जानाय मेगन गोनां, दुखुआव गोग्लैनाय बिखौ मधुसूदनआ बे बाथ्रा बुङो।
- 2
कुतस्त्वा कश्मलमिदं विषमे समुपस्थितम् ।
अनार्यजुष्टमस्वर्ग्यमकीर्तिकरमर्जुन ॥
मेसिन ड्राफ्टkutastvā kaśmalamidaṃ viṣame samupasthitam |
anāryajuṣṭamasvargyamakīrtikaramarjuna ||
मेसिन ड्राफ्टश्रीभगवानआ बुङो: हे अर्जुन, बे गोजौ गिनाय गोनां समाव नोंनि सायाव बे गोसोनि गोहोम गैयिनाया बबेनिफ्राय फैदों? बेयो गोजौ मानसिफोरनि लामा नङा; बेयो स्वर्गआव लाबोया आरो मान होया, मान खहायसो होयो।
- 3
क्लैब्यं मा स्म गमः पार्थ नैतत्त्वय्युपपद्यते ।
क्षुद्रं हृदयदौर्बल्यं त्यक्त्वोत्तिष्ठ परन्तप ॥
मेसिन ड्राफ्टklaibyaṃ mā sma gamaḥ pārtha naitattvayyupapadyate |
kṣudraṃ hṛdayadaurbalyaṃ tyaktvottiṣṭha parantapa ||
मेसिन ड्राफ्टहे पार्थ, हौवा गोहोम गैयिनायाव दा गोग्लै; बेयो नोंनो गोरोबा। गोसोनि बे फिसा गोहोम गैयिनायखौ होखारनानै बोखाव, हे सुथुरखौ सावगिरि।
- 4
कथं भीष्ममहं सङ्ख्ये द्रोणं च मधुसूदन ।
इषुभिः प्रतियोत्स्यामि पूजार्हावरिसूदन ॥
मेसिन ड्राफ्टkathaṃ bhīṣmamahaṃ saṅkhye droṇaṃ ca madhusūdana |
iṣubhiḥ pratiyotsyāmi pūjārhāvarisūdana ||
मेसिन ड्राफ्टअर्जुनआ बुङो: हे मधुसूदन, दावहायाव भीष्म आरो द्रोणनि सिगाङाव आं माबोरै थिरजों दावहा मावगोन, जेब्ला बिसोर नैजनबो आंनि खुलुमनायनि गोरोबनाय, हे सुथुरखौ बुथारगिरि?
- 5
गुरूनहत्वा हि महानुभावान्
श्रेयो भोक्तुं भैक्ष्यमपीह लोके ।
हत्वार्थकामांस्तु गुरूनिहैव
भुञ्जीय भोगान् रुधिरप्रदिग्धान् ॥
मेसिन ड्राफ्टgurūnahatvā hi mahānubhāvān
śreyo bhoktuṃ bhaikṣyamapīha loke |
hatvārthakāmāṃstu gurūnihaiva
bhuñjīya bhogān rudhirapradigdhān ||
मेसिन ड्राफ्टगोजौ गोसो गोनां बे फोरोंगिरिफोरखौ बुथारनायनिख्रुइ बे मुलुगआव भिक्षा बिनानैबो जिउ खालामनाया गोजौ मोजां। बिसोरा गावनि मोननायनि थाखाय नामायब्लाबो, बिसोरखौ बुथारब्ला आं बेयाव जाय सुख मोनगोन, बे गासैखौबो थोयजों गोबोनाय जागोन।
- 6
न चैतद्विद्मः कतरन्नो गरीयो
यद्वा जयेम यदि वा नो जयेयुः ।
यानेव हत्वा न जिजीविषामस्-
तेऽवस्थिताः प्रमुखे धार्तराष्ट्राः ॥
मेसिन ड्राफ्टna caitadvidmaḥ kataranno garīyo
yadvā jayema yadi vā no jayeyuḥ |
yāneva hatvā na jijīviṣāmas-
te'vasthitāḥ pramukhe dhārtarāṣṭrāḥ ||
मेसिन ड्राफ्टजोंनि थाखाय मा गोजौ मोजां, जोंआ फुंखांनाया एबा बिसोरा जोंखौ फुंखांनाया, बेखौबो जों मिथिया। धृतराष्ट्रनि फिसाफोरा जोंनि सिगाङाव गोसोंदों, आरो बिसोरखौ बुथारब्ला जों जिउ खालामनोबो लुबैया।
- 7
कार्पण्यदोषोपहतस्वभावः
पृच्छामि त्वां धर्मसम्मूढचेताः ।
यच्छ्रेयः स्यान्निश्चितं ब्रूहि तन्मे
शिष्यस्तेऽहं शाधि मां त्वां प्रपन्नम् ॥
मेसिन ड्राफ्टkārpaṇyadoṣopahatasvabhāvaḥ
pṛcchāmi tvāṃ dharmasammūḍhacetāḥ |
yacchreyaḥ syānniścitaṃ brūhi tanme
śiṣyaste'haṃ śādhi māṃ tvāṃ prapannam ||
मेसिन ड्राफ्टगोसोनि गोहोम गैयिनायनि दोषजों आंनि स्वभावआ गोग्लैदों, आरो धर्मनि बागै आंनि गोसोआ खुदुं जादों। आं नोंथांखौ सोंयो: आंनि थाखाय थारैनो मा मोजां बेखौ थि खालामनानै बुङो। आं नोंथांनि फरायसा; आं नोंथांनि आश्रय लादों; आंखौ फोरों।
- 8
न हि प्रपश्यामि ममापनुद्याद्
यच्छोकमुच्छोषणमिन्द्रियाणाम् ।
अवाप्य भूमावसपत्नमृद्धं
राज्यं सुराणामपि चाधिपत्यम् ॥
मेसिन ड्राफ्टna hi prapaśyāmi mamāpanudyād
yacchokamucchoṣaṇamindriyāṇām |
avāpya bhūmāvasapatnamṛddhaṃ
rājyaṃ surāṇāmapi cādhipatyam ||
मेसिन ड्राफ्टआंनि इन्द्रियफोरखौ गोरां खालामगिरि बे दुखुखौ होखारनो हानाय जायखिजायाबो आं नुया, हानि सायाव सुथुर गैयि गोबां धन गोनां राज्य एबा मोदायफोरनि गिरि जानायखौ मोनब्लाबो।
- 9
एवमुक्त्वा हृषीकेशं गुडाकेशः परन्तप ।
न योत्स्य इति गोविन्दमुक्त्वा तूष्णीं बभूव ह ॥
मेसिन ड्राफ्टevamuktvā hṛṣīkeśaṃ guḍākeśaḥ parantapa |
na yotsya iti govindamuktvā tūṣṇīṃ babhūva ha ||
मेसिन ड्राफ्टसञ्जयआ बुङो: हृषीकेशखौ बेबादि बुङोनानै, सुथुरखौ सावगिरि गुडाकेशआ गोविन्दखौ आं दावहा मावा होन्नानै बुङो आरो उन्दै जायो।
- 10
तमुवाच हृषीकेशः प्रहसन्निव भारत ।
सेनयोरुभयोर्मध्ये विषीदन्तमिदं वचः ॥
मेसिन ड्राफ्टtamuvāca hṛṣīkeśaḥ prahasanniva bhārata |
senayorubhayormadhye viṣīdantamidaṃ vacaḥ ||
मेसिन ड्राफ्टहे भारत, बेनि उनाव सैन्य नैथिनि गेजेराव हृषीकेशआ मिनिनाय बादि दुखुआव गोग्लैनाय बिखौ बे बाथ्रा बुङो।
- 11
अशोच्यानन्वशोचस्त्वं प्रज्ञावादांश्च भाषसे ।
गतासूनगतासूंश्च नानुशोचन्ति पण्डिताः ॥
मेसिन ड्राफ्टaśocyānanvaśocastvaṃ prajñāvādāṃśca bhāṣase |
gatāsūnagatāsūṃśca nānuśocanti paṇḍitāḥ ||
मेसिन ड्राफ्टश्रीभगवानआ बुङो: जायफोरनि थाखाय दुखु मोननो नाङा, नों बिसोरनि थाखाय दुखु मोनो, आरो गियानगिरि बादि बाथ्रा बुङो। थार गियानगिरिफोरा थैनाय एबा थानाय मानसिफोरनि थाखाय दुखु मोना।
- 12
न त्वेवाहं जातु नासं न त्वं नेमे जनाधिपाः ।
न चैव न भविष्यामः सर्वे वयमतः परम् ॥
मेसिन ड्राफ्टna tvevāhaṃ jātu nāsaṃ na tvaṃ neme janādhipāḥ |
na caiva na bhaviṣyāmaḥ sarve vayamataḥ param ||
मेसिन ड्राफ्टआं, नों एबा बे राजाफोरा गैया होन्नाय सम जेब्लाबो गैयामोन; आरो उनावबो जों जेबो गैयि जानो नङा।
- 13
देहिनोऽस्मिन्यथा देहे कौमारं यौवनं जरा ।
तथा देहान्तरप्राप्तिर्धीरस्तत्र न मुह्यति ॥
मेसिन ड्राफ्टdehino'sminyathā dehe kaumāraṃ yauvanaṃ jarā |
tathā dehāntaraprāptirdhīrastatra na muhyati ||
मेसिन ड्राफ्टजेरै सोलेर गोनां आत्माआ बे सोलेरआव फिसा, गोथार आरो बिजिर समखौ गाहायो, बेरैनो बियो गुबुन मोनसे सोलेर मोनो। गोरा गोसो गोनां मानसिआ बेनि थाखाय खुदुं जाया।
- 14
मात्रास्पर्शास्तु कौन्तेय शीतोष्णसुखदुःखदाः ।
आगमापायिनोऽनित्यास्तांस्तितिक्षस्व भारत ॥
मेसिन ड्राफ्टmātrāsparśāstu kaunteya śītoṣṇasukhaduḥkhadāḥ |
āgamāpāyino'nityāstāṃstitikṣasva bhārata ||
मेसिन ड्राफ्टहे कौन्तेय, इन्द्रियफोर आरो बिसोरनि मुवाफोरनि लोगो जानायनिफ्राय गुसु आरो दुं, सुख आरो दुखु फैयो। बेफोरा फैयो आरो थांङो, गोजान समसिम थाया; हे भारत, बेफोरखौ गोसो गोराजों सहन खालाम।
- 15
यं हि न व्यथयन्त्येते पुरुषं पुरुषर्षभ ।
समदुःखसुखं धीरं सोऽमृतत्वाय कल्पते ॥
मेसिन ड्राफ्टyaṃ hi na vyathayantyete puruṣaṃ puruṣarṣabha |
samaduḥkhasukhaṃ dhīraṃ so'mṛtatvāya kalpate ||
मेसिन ड्राफ्टहे मानसिफोरनि गेजेराव गाहाय, बेफोरा जाय गोरा गोसो गोनां मानसिखौ खुदुं खालामनो हाया, जाय दुखु आरो सुखआव मोनफ्रोमबादि थायो, बियोनो अमृतत्वनि थाखाय गोरोबनाय जायो।
- 16
नासतो विद्यते भावो नाभावो विद्यते सतः ।
उभयोरपि दृष्टोऽन्तस्त्वनयोस्तत्त्वदर्शिभिः ॥
मेसिन ड्राफ्टnāsato vidyate bhāvo nābhāvo vidyate sataḥ |
ubhayorapi dṛṣṭo'ntastvanayostattvadarśibhiḥ ||
मेसिन ड्राफ्टजाय थार नङा, बेनि थानाय गैया; आरो जाय थार, बेनि गैयि जानाय गैया। थारखौ नुगिरिफोरा बे नैथिनि जोबथा थाखोखौ नुदों।
- 17
अविनाशि तु तद्विद्धि येन सर्वमिदं ततम् ।
विनाशमव्ययस्यास्य न कश्चित्कर्तुमर्हति ॥
मेसिन ड्राफ्टavināśi tu tadviddhi yena sarvamidaṃ tatam |
vināśamavyayasyāsya na kaścitkartumarhati ||
मेसिन ड्राफ्टजायजों बे गासैबो आबुंनाय, बेखौ खोमोरनो हायि होन्नानै मिथि। बे गोमायि मुवाखौ सोरबो खोमोरहोनो हाया।
- 18
अन्तवन्त इमे देहा नित्यस्योक्ताः शरीरिणः ।
अनाशिनोऽप्रमेयस्य तस्माद्युध्यस्व भारत ॥
मेसिन ड्राफ्टantavanta ime dehā nityasyoktāḥ śarīriṇaḥ |
anāśino'prameyasya tasmādyudhyasva bhārata ||
मेसिन ड्राफ्टसोलेर गोनां बे थि, खोमोरनो हायि आरो जोखा लानो हायि आत्मानि बे सोलेरफोरा जोबनो गोनां होन्नानै बुङो। बेखायनो, हे भारत, दावहा माव।
- 19
य एनं वेत्ति हन्तारं यश्चैनं मन्यते हतम् ।
उभौ तौ न विजानीतो नायं हन्ति न हन्यते ॥
मेसिन ड्राफ्टya enaṃ vetti hantāraṃ yaścainaṃ manyate hatam |
ubhau tau na vijānīto nāyaṃ hanti na hanyate ||
मेसिन ड्राफ्टजाय मानसिआ बेखौ बुथारगिरि होन्नानै सानो, आरो जाय मानसिआ बेखौ बुथारनाय होन्नानै सानो, बिसोर नैजनबो बुजिया। बियो बुथारा, आरो बिखौ बुथारनो हाया।
- 20
न जायते म्रियते वा कदाचिन्
नायं भूत्वा भविता वा न भूयः ।
अजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो
न हन्यते हन्यमाने शरीरे ॥
मेसिन ड्राफ्टna jāyate mriyate vā kadācin
nāyaṃ bhūtvā bhavitā vā na bhūyaḥ |
ajo nityaḥ śāśvato'yaṃ purāṇo
na hanyate hanyamāne śarīre ||
मेसिन ड्राफ्टबियो जेबो जोनोम लाया आरो जेबो थैया; थानो जागायनानै बियो गैयि जाया। जोनोम गैयि, थि, जेब्लाबो थागिरि आरो गोजाम, सोलेरखौ बुथारब्लाबो बिखौ बुथारनो हाया।
- 21
वेदाविनाशिनं नित्यं य एनमजमव्ययम् ।
कथं स पुरुषः पार्थ कं घातयति हन्ति कम् ॥
मेसिन ड्राफ्टvedāvināśinaṃ nityaṃ ya enamajamavyayam |
kathaṃ sa puruṣaḥ pārtha kaṃ ghātayati hanti kam ||
मेसिन ड्राफ्टहे पार्थ, जाय मानसिआ बेखौ खोमोरनो हायि, थि, जोनोम गैयि आरो सोलायि होन्नानै मिथियो, बै मानसिआ माबोरै सोरखौबो बुथारनो हायो, एबा सोरखौबो बुथारहोनो हायो?
- 22
वासांसि जीर्णानि यथा विहाय
नवानि गृह्णाति नरोऽपराणि ।
तथा शरीराणि विहाय जीर्णा-
न्यन्यानि संयाति नवानि देही ॥
मेसिन ड्राफ्टvāsāṃsi jīrṇāni yathā vihāya
navāni gṛhṇāti naro'parāṇi |
tathā śarīrāṇi vihāya jīrṇā-
nyanyāni saṃyāti navāni dehī ||
मेसिन ड्राफ्टजेरै मानसिआ गोजाम जानाय जोमोनफोरखौ होखारनानै गोदान जोमोन गानो, बेरैनो सोलेर गोनां आत्माआ गोजाम सोलेरफोरखौ होखारनानै गोदान सोलेरआव हाबो।
- 23
नैनं छिन्दन्ति शस्त्राणि नैनं दहति पावकः ।
न चैनं क्लेदयन्त्यापो न शोषयति मारुतः ॥
मेसिन ड्राफ्टnainaṃ chindanti śastrāṇi nainaṃ dahati pāvakaḥ |
na cainaṃ kledayantyāpo na śoṣayati mārutaḥ ||
मेसिन ड्राफ्टआइजेंआ बेखौ दानो हाया, अरआ बेखौ सावनो हाया, दैआ बेखौ गुसुं खालामनो हाया, आरो बारआ बेखौ गोरां खालामनो हाया।
- 24
अच्छेद्योऽयमदाह्योऽयमक्लेद्योऽशोष्य एव च ।
नित्यः सर्वगतः स्थाणुरचलोऽयं सनातनः ॥
मेसिन ड्राफ्टacchedyo'yamadāhyo'yamakledyo'śoṣya eva ca |
nityaḥ sarvagataḥ sthāṇuracalo'yaṃ sanātanaḥ ||
मेसिन ड्राफ्टबेखौ दानो हाया, सावनो हाया, गुसुं खालामनो हाया आरो गोरां खालामनो हाया। बियो थि, गासैयाव थानाय, गोरा, सिथला आरो जेब्लाबो थागिरि।
- 25
अव्यक्तोऽयमचिन्त्योऽयमविकार्योऽयमुच्यते ।
तस्मादेवं विदित्वैनं नानुशोचितुमर्हसि ॥
मेसिन ड्राफ्टavyakto'yamacintyo'yamavikāryo'yamucyate |
tasmādevaṃ viditvainaṃ nānuśocitumarhasi ||
मेसिन ड्राफ्टबिखौ अव्यक्त, सानस्रिनि सायाव थानाय आरो सोलायि होन्नानै बुङो। बेखायनो बेबादि मिथिनानै नों दुखु मोननो नाङा।
- 26
अथ चैनं नित्यजातं नित्यं वा मन्यसे मृतम् ।
तथापि त्वं महाबाहो नैवं शोचितुमर्हसि ॥
मेसिन ड्राफ्टatha cainaṃ nityajātaṃ nityaṃ vā manyase mṛtam |
tathāpi tvaṃ mahābāho naivaṃ śocitumarhasi ||
मेसिन ड्राफ्टआरो नों बेखौ सोलिगासिनो जोनोम लानाय आरो सोलिगासिनो थैनाय होन्नानै सानब्लाबो, बेब्लाबो, हे गोहोम गोनां आखाय गोनां, नों बेबादि दुखु मोननो नाङा।
- 27
जातस्य हि ध्रुवो मृत्युर्ध्रुवं जन्म मृतस्य च ।
तस्मादपरिहार्येऽर्थे न त्वं शोचितुमर्हसि ॥
मेसिन ड्राफ्टjātasya hi dhruvo mṛtyurdhruvaṃ janma mṛtasya ca |
tasmādaparihārye'rthe na tvaṃ śocitumarhasi ||
मेसिन ड्राफ्टमानोना जाय जोनोम लादों बेनि थैनाया थि, आरो जाय थैदों बेनि जोनोमआ थि। बेखायनो जायखौ होखारनो हाया, बेनि थाखाय नों दुखु मोननो नाङा।
- 28
अव्यक्तादीनि भूतानि व्यक्तमध्यानि भारत ।
अव्यक्तनिधनान्येव तत्र का परिदेवना ॥
मेसिन ड्राफ्टavyaktādīni bhūtāni vyaktamadhyāni bhārata |
avyaktanidhanānyeva tatra kā paridevanā ||
मेसिन ड्राफ्टहे भारत, जीवफोरा गावनि जागायनायाव अव्यक्त, गेजेराव नुजानाय, आरो जोबथायाव आरोबो अव्यक्त। बेनि थाखाय गाबनो मा दं?
- 29
आश्चर्यवत्पश्यति कश्चिदेन-
माश्चर्यवद्वदति तथैव चान्यः ।
आश्चर्यवच्चैनमन्यः शृणोति
श्रुत्वाप्येनं वेद न चैव कश्चित् ॥
मेसिन ड्राफ्टāścaryavatpaśyati kaścidena-
māścaryavadvadati tathaiva cānyaḥ |
āścaryavaccainamanyaḥ śaṛṇoti
śrutvāpyenaṃ veda na caiva kaścit ||
मेसिन ड्राफ्टमाखासेआ बेखौ मोनसे आचौथि बादि नुयो, गुबुनआ बेखौ आचौथि बादि बुङो, गुबुनआ बेखौ आचौथि बादि खोनायो; आरो खोनानानैबो सोरबो बेखौ थारै मिथिया।
- 30
देही नित्यमवध्योऽयं देहे सर्वस्य भारत ।
तस्मात्सर्वाणि भूतानि न त्वं शोचितुमर्हसि ॥
मेसिन ड्राफ्टdehī nityamavadhyo'yaṃ dehe sarvasya bhārata |
tasmātsarvāṇi bhūtāni na tvaṃ śocitumarhasi ||
मेसिन ड्राफ्टहे भारत, गासैबोनि सोलेरआव थानाय बे सोलेर गोनां आत्माखौ जेब्लाबो बुथारनो हाया। बेखायनो नों जायखिजाया जीवनि थाखायबो दुखु मोननो नाङा।