संस्कृत

Adhyaya 2

साङ्ख्ययोगः

The Yoga of Knowledge

श्लोक 72

श्लोक 72

  1. 1

    तं तथा कृपयाविष्टमश्रुपूर्णाकुलेक्षणम् ।

    विषीदन्तमिदं वाक्यमुवाच मधुसूदनः ॥

    taṃ tathā kṛpayāviṣṭamaśrupūrṇākulekṣaṇam |

    viṣīdantamidaṃ vākyamuvāca madhusūdanaḥ ||

    मेसिन ड्राफ्ट

    सञ्जयआ बुङो: दयाजों आबुंनाय, मोदैजों बिलिरनाय आरो खुदुं जानाय मेगन गोनां, दुखुआव गोग्लैनाय बिखौ मधुसूदनआ बे बाथ्रा बुङो।

    मेसिन ड्राफ्ट
  2. 2

    कुतस्त्वा कश्मलमिदं विषमे समुपस्थितम् ।

    अनार्यजुष्टमस्वर्ग्यमकीर्तिकरमर्जुन ॥

    kutastvā kaśmalamidaṃ viṣame samupasthitam |

    anāryajuṣṭamasvargyamakīrtikaramarjuna ||

    मेसिन ड्राफ्ट

    श्रीभगवानआ बुङो: हे अर्जुन, बे गोजौ गिनाय गोनां समाव नोंनि सायाव बे गोसोनि गोहोम गैयिनाया बबेनिफ्राय फैदों? बेयो गोजौ मानसिफोरनि लामा नङा; बेयो स्वर्गआव लाबोया आरो मान होया, मान खहायसो होयो।

    मेसिन ड्राफ्ट
  3. 3

    क्लैब्यं मा स्म गमः पार्थ नैतत्त्वय्युपपद्यते ।

    क्षुद्रं हृदयदौर्बल्यं त्यक्त्वोत्तिष्ठ परन्तप ॥

    klaibyaṃ mā sma gamaḥ pārtha naitattvayyupapadyate |

    kṣudraṃ hṛdayadaurbalyaṃ tyaktvottiṣṭha parantapa ||

    मेसिन ड्राफ्ट

    हे पार्थ, हौवा गोहोम गैयिनायाव दा गोग्लै; बेयो नोंनो गोरोबा। गोसोनि बे फिसा गोहोम गैयिनायखौ होखारनानै बोखाव, हे सुथुरखौ सावगिरि।

    मेसिन ड्राफ्ट
  4. 4

    कथं भीष्ममहं सङ्ख्ये द्रोणं च मधुसूदन ।

    इषुभिः प्रतियोत्स्यामि पूजार्हावरिसूदन ॥

    kathaṃ bhīṣmamahaṃ saṅkhye droṇaṃ ca madhusūdana |

    iṣubhiḥ pratiyotsyāmi pūjārhāvarisūdana ||

    मेसिन ड्राफ्ट

    अर्जुनआ बुङो: हे मधुसूदन, दावहायाव भीष्म आरो द्रोणनि सिगाङाव आं माबोरै थिरजों दावहा मावगोन, जेब्ला बिसोर नैजनबो आंनि खुलुमनायनि गोरोबनाय, हे सुथुरखौ बुथारगिरि?

    मेसिन ड्राफ्ट
  5. 5

    गुरूनहत्वा हि महानुभावान्

    श्रेयो भोक्तुं भैक्ष्यमपीह लोके ।

    हत्वार्थकामांस्तु गुरूनिहैव

    भुञ्जीय भोगान् रुधिरप्रदिग्धान् ॥

    gurūnahatvā hi mahānubhāvān

    śreyo bhoktuṃ bhaikṣyamapīha loke |

    hatvārthakāmāṃstu gurūnihaiva

    bhuñjīya bhogān rudhirapradigdhān ||

    मेसिन ड्राफ्ट

    गोजौ गोसो गोनां बे फोरोंगिरिफोरखौ बुथारनायनिख्रुइ बे मुलुगआव भिक्षा बिनानैबो जिउ खालामनाया गोजौ मोजां। बिसोरा गावनि मोननायनि थाखाय नामायब्लाबो, बिसोरखौ बुथारब्ला आं बेयाव जाय सुख मोनगोन, बे गासैखौबो थोयजों गोबोनाय जागोन।

    मेसिन ड्राफ्ट
  6. 6

    न चैतद्विद्मः कतरन्नो गरीयो

    यद्वा जयेम यदि वा नो जयेयुः ।

    यानेव हत्वा न जिजीविषामस्-

    तेऽवस्थिताः प्रमुखे धार्तराष्ट्राः ॥

    na caitadvidmaḥ kataranno garīyo

    yadvā jayema yadi vā no jayeyuḥ |

    yāneva hatvā na jijīviṣāmas-

    te'vasthitāḥ pramukhe dhārtarāṣṭrāḥ ||

    मेसिन ड्राफ्ट

    जोंनि थाखाय मा गोजौ मोजां, जोंआ फुंखांनाया एबा बिसोरा जोंखौ फुंखांनाया, बेखौबो जों मिथिया। धृतराष्ट्रनि फिसाफोरा जोंनि सिगाङाव गोसोंदों, आरो बिसोरखौ बुथारब्ला जों जिउ खालामनोबो लुबैया।

    मेसिन ड्राफ्ट
  7. 7

    कार्पण्यदोषोपहतस्वभावः

    पृच्छामि त्वां धर्मसम्मूढचेताः ।

    यच्छ्रेयः स्यान्निश्चितं ब्रूहि तन्मे

    शिष्यस्तेऽहं शाधि मां त्वां प्रपन्नम् ॥

    kārpaṇyadoṣopahatasvabhāvaḥ

    pṛcchāmi tvāṃ dharmasammūḍhacetāḥ |

    yacchreyaḥ syānniścitaṃ brūhi tanme

    śiṣyaste'haṃ śādhi māṃ tvāṃ prapannam ||

    मेसिन ड्राफ्ट

    गोसोनि गोहोम गैयिनायनि दोषजों आंनि स्वभावआ गोग्लैदों, आरो धर्मनि बागै आंनि गोसोआ खुदुं जादों। आं नोंथांखौ सोंयो: आंनि थाखाय थारैनो मा मोजां बेखौ थि खालामनानै बुङो। आं नोंथांनि फरायसा; आं नोंथांनि आश्रय लादों; आंखौ फोरों।

    मेसिन ड्राफ्ट
  8. 8

    न हि प्रपश्यामि ममापनुद्याद्

    यच्छोकमुच्छोषणमिन्द्रियाणाम् ।

    अवाप्य भूमावसपत्नमृद्धं

    राज्यं सुराणामपि चाधिपत्यम् ॥

    na hi prapaśyāmi mamāpanudyād

    yacchokamucchoṣaṇamindriyāṇām |

    avāpya bhūmāvasapatnamṛddhaṃ

    rājyaṃ surāṇāmapi cādhipatyam ||

    मेसिन ड्राफ्ट

    आंनि इन्द्रियफोरखौ गोरां खालामगिरि बे दुखुखौ होखारनो हानाय जायखिजायाबो आं नुया, हानि सायाव सुथुर गैयि गोबां धन गोनां राज्य एबा मोदायफोरनि गिरि जानायखौ मोनब्लाबो।

    मेसिन ड्राफ्ट
  9. 9

    एवमुक्त्वा हृषीकेशं गुडाकेशः परन्तप ।

    न योत्स्य इति गोविन्दमुक्त्वा तूष्णीं बभूव ह ॥

    evamuktvā hṛṣīkeśaṃ guḍākeśaḥ parantapa |

    na yotsya iti govindamuktvā tūṣṇīṃ babhūva ha ||

    मेसिन ड्राफ्ट

    सञ्जयआ बुङो: हृषीकेशखौ बेबादि बुङोनानै, सुथुरखौ सावगिरि गुडाकेशआ गोविन्दखौ आं दावहा मावा होन्नानै बुङो आरो उन्दै जायो।

    मेसिन ड्राफ्ट
  10. 10

    तमुवाच हृषीकेशः प्रहसन्निव भारत ।

    सेनयोरुभयोर्मध्ये विषीदन्तमिदं वचः ॥

    tamuvāca hṛṣīkeśaḥ prahasanniva bhārata |

    senayorubhayormadhye viṣīdantamidaṃ vacaḥ ||

    मेसिन ड्राफ्ट

    हे भारत, बेनि उनाव सैन्य नैथिनि गेजेराव हृषीकेशआ मिनिनाय बादि दुखुआव गोग्लैनाय बिखौ बे बाथ्रा बुङो।

    मेसिन ड्राफ्ट
  11. 11

    अशोच्यानन्वशोचस्त्वं प्रज्ञावादांश्च भाषसे ।

    गतासूनगतासूंश्च नानुशोचन्ति पण्डिताः ॥

    aśocyānanvaśocastvaṃ prajñāvādāṃśca bhāṣase |

    gatāsūnagatāsūṃśca nānuśocanti paṇḍitāḥ ||

    मेसिन ड्राफ्ट

    श्रीभगवानआ बुङो: जायफोरनि थाखाय दुखु मोननो नाङा, नों बिसोरनि थाखाय दुखु मोनो, आरो गियानगिरि बादि बाथ्रा बुङो। थार गियानगिरिफोरा थैनाय एबा थानाय मानसिफोरनि थाखाय दुखु मोना।

    मेसिन ड्राफ्ट
  12. 12

    न त्वेवाहं जातु नासं न त्वं नेमे जनाधिपाः ।

    न चैव न भविष्यामः सर्वे वयमतः परम् ॥

    na tvevāhaṃ jātu nāsaṃ na tvaṃ neme janādhipāḥ |

    na caiva na bhaviṣyāmaḥ sarve vayamataḥ param ||

    मेसिन ड्राफ्ट

    आं, नों एबा बे राजाफोरा गैया होन्नाय सम जेब्लाबो गैयामोन; आरो उनावबो जों जेबो गैयि जानो नङा।

    मेसिन ड्राफ्ट
  13. 13

    देहिनोऽस्मिन्यथा देहे कौमारं यौवनं जरा ।

    तथा देहान्तरप्राप्तिर्धीरस्तत्र न मुह्यति ॥

    dehino'sminyathā dehe kaumāraṃ yauvanaṃ jarā |

    tathā dehāntaraprāptirdhīrastatra na muhyati ||

    मेसिन ड्राफ्ट

    जेरै सोलेर गोनां आत्माआ बे सोलेरआव फिसा, गोथार आरो बिजिर समखौ गाहायो, बेरैनो बियो गुबुन मोनसे सोलेर मोनो। गोरा गोसो गोनां मानसिआ बेनि थाखाय खुदुं जाया।

    मेसिन ड्राफ्ट
  14. 14

    मात्रास्पर्शास्तु कौन्तेय शीतोष्णसुखदुःखदाः ।

    आगमापायिनोऽनित्यास्तांस्तितिक्षस्व भारत ॥

    mātrāsparśāstu kaunteya śītoṣṇasukhaduḥkhadāḥ |

    āgamāpāyino'nityāstāṃstitikṣasva bhārata ||

    मेसिन ड्राफ्ट

    हे कौन्तेय, इन्द्रियफोर आरो बिसोरनि मुवाफोरनि लोगो जानायनिफ्राय गुसु आरो दुं, सुख आरो दुखु फैयो। बेफोरा फैयो आरो थांङो, गोजान समसिम थाया; हे भारत, बेफोरखौ गोसो गोराजों सहन खालाम।

    मेसिन ड्राफ्ट
  15. 15

    यं हि न व्यथयन्त्येते पुरुषं पुरुषर्षभ ।

    समदुःखसुखं धीरं सोऽमृतत्वाय कल्पते ॥

    yaṃ hi na vyathayantyete puruṣaṃ puruṣarṣabha |

    samaduḥkhasukhaṃ dhīraṃ so'mṛtatvāya kalpate ||

    मेसिन ड्राफ्ट

    हे मानसिफोरनि गेजेराव गाहाय, बेफोरा जाय गोरा गोसो गोनां मानसिखौ खुदुं खालामनो हाया, जाय दुखु आरो सुखआव मोनफ्रोमबादि थायो, बियोनो अमृतत्वनि थाखाय गोरोबनाय जायो।

    मेसिन ड्राफ्ट
  16. 16

    नासतो विद्यते भावो नाभावो विद्यते सतः ।

    उभयोरपि दृष्टोऽन्तस्त्वनयोस्तत्त्वदर्शिभिः ॥

    nāsato vidyate bhāvo nābhāvo vidyate sataḥ |

    ubhayorapi dṛṣṭo'ntastvanayostattvadarśibhiḥ ||

    मेसिन ड्राफ्ट

    जाय थार नङा, बेनि थानाय गैया; आरो जाय थार, बेनि गैयि जानाय गैया। थारखौ नुगिरिफोरा बे नैथिनि जोबथा थाखोखौ नुदों।

    मेसिन ड्राफ्ट
  17. 17

    अविनाशि तु तद्विद्धि येन सर्वमिदं ततम् ।

    विनाशमव्ययस्यास्य न कश्चित्कर्तुमर्हति ॥

    avināśi tu tadviddhi yena sarvamidaṃ tatam |

    vināśamavyayasyāsya na kaścitkartumarhati ||

    मेसिन ड्राफ्ट

    जायजों बे गासैबो आबुंनाय, बेखौ खोमोरनो हायि होन्नानै मिथि। बे गोमायि मुवाखौ सोरबो खोमोरहोनो हाया।

    मेसिन ड्राफ्ट
  18. 18

    अन्तवन्त इमे देहा नित्यस्योक्ताः शरीरिणः ।

    अनाशिनोऽप्रमेयस्य तस्माद्युध्यस्व भारत ॥

    antavanta ime dehā nityasyoktāḥ śarīriṇaḥ |

    anāśino'prameyasya tasmādyudhyasva bhārata ||

    मेसिन ड्राफ्ट

    सोलेर गोनां बे थि, खोमोरनो हायि आरो जोखा लानो हायि आत्मानि बे सोलेरफोरा जोबनो गोनां होन्नानै बुङो। बेखायनो, हे भारत, दावहा माव।

    मेसिन ड्राफ्ट
  19. 19

    य एनं वेत्ति हन्तारं यश्चैनं मन्यते हतम् ।

    उभौ तौ न विजानीतो नायं हन्ति न हन्यते ॥

    ya enaṃ vetti hantāraṃ yaścainaṃ manyate hatam |

    ubhau tau na vijānīto nāyaṃ hanti na hanyate ||

    मेसिन ड्राफ्ट

    जाय मानसिआ बेखौ बुथारगिरि होन्नानै सानो, आरो जाय मानसिआ बेखौ बुथारनाय होन्नानै सानो, बिसोर नैजनबो बुजिया। बियो बुथारा, आरो बिखौ बुथारनो हाया।

    मेसिन ड्राफ्ट
  20. 20

    न जायते म्रियते वा कदाचिन्

    नायं भूत्वा भविता वा न भूयः ।

    अजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो

    न हन्यते हन्यमाने शरीरे ॥

    na jāyate mriyate vā kadācin

    nāyaṃ bhūtvā bhavitā vā na bhūyaḥ |

    ajo nityaḥ śāśvato'yaṃ purāṇo

    na hanyate hanyamāne śarīre ||

    मेसिन ड्राफ्ट

    बियो जेबो जोनोम लाया आरो जेबो थैया; थानो जागायनानै बियो गैयि जाया। जोनोम गैयि, थि, जेब्लाबो थागिरि आरो गोजाम, सोलेरखौ बुथारब्लाबो बिखौ बुथारनो हाया।

    मेसिन ड्राफ्ट
  21. 21

    वेदाविनाशिनं नित्यं य एनमजमव्ययम् ।

    कथं स पुरुषः पार्थ कं घातयति हन्ति कम् ॥

    vedāvināśinaṃ nityaṃ ya enamajamavyayam |

    kathaṃ sa puruṣaḥ pārtha kaṃ ghātayati hanti kam ||

    मेसिन ड्राफ्ट

    हे पार्थ, जाय मानसिआ बेखौ खोमोरनो हायि, थि, जोनोम गैयि आरो सोलायि होन्नानै मिथियो, बै मानसिआ माबोरै सोरखौबो बुथारनो हायो, एबा सोरखौबो बुथारहोनो हायो?

    मेसिन ड्राफ्ट
  22. 22

    वासांसि जीर्णानि यथा विहाय

    नवानि गृह्णाति नरोऽपराणि ।

    तथा शरीराणि विहाय जीर्णा-

    न्यन्यानि संयाति नवानि देही ॥

    vāsāṃsi jīrṇāni yathā vihāya

    navāni gṛhṇāti naro'parāṇi |

    tathā śarīrāṇi vihāya jīrṇā-

    nyanyāni saṃyāti navāni dehī ||

    मेसिन ड्राफ्ट

    जेरै मानसिआ गोजाम जानाय जोमोनफोरखौ होखारनानै गोदान जोमोन गानो, बेरैनो सोलेर गोनां आत्माआ गोजाम सोलेरफोरखौ होखारनानै गोदान सोलेरआव हाबो।

    मेसिन ड्राफ्ट
  23. 23

    नैनं छिन्दन्ति शस्त्राणि नैनं दहति पावकः ।

    न चैनं क्लेदयन्त्यापो न शोषयति मारुतः ॥

    nainaṃ chindanti śastrāṇi nainaṃ dahati pāvakaḥ |

    na cainaṃ kledayantyāpo na śoṣayati mārutaḥ ||

    मेसिन ड्राफ्ट

    आइजेंआ बेखौ दानो हाया, अरआ बेखौ सावनो हाया, दैआ बेखौ गुसुं खालामनो हाया, आरो बारआ बेखौ गोरां खालामनो हाया।

    मेसिन ड्राफ्ट
  24. 24

    अच्छेद्योऽयमदाह्योऽयमक्लेद्योऽशोष्य एव च ।

    नित्यः सर्वगतः स्थाणुरचलोऽयं सनातनः ॥

    acchedyo'yamadāhyo'yamakledyo'śoṣya eva ca |

    nityaḥ sarvagataḥ sthāṇuracalo'yaṃ sanātanaḥ ||

    मेसिन ड्राफ्ट

    बेखौ दानो हाया, सावनो हाया, गुसुं खालामनो हाया आरो गोरां खालामनो हाया। बियो थि, गासैयाव थानाय, गोरा, सिथला आरो जेब्लाबो थागिरि।

    मेसिन ड्राफ्ट
  25. 25

    अव्यक्तोऽयमचिन्त्योऽयमविकार्योऽयमुच्यते ।

    तस्मादेवं विदित्वैनं नानुशोचितुमर्हसि ॥

    avyakto'yamacintyo'yamavikāryo'yamucyate |

    tasmādevaṃ viditvainaṃ nānuśocitumarhasi ||

    मेसिन ड्राफ्ट

    बिखौ अव्यक्त, सानस्रिनि सायाव थानाय आरो सोलायि होन्नानै बुङो। बेखायनो बेबादि मिथिनानै नों दुखु मोननो नाङा।

    मेसिन ड्राफ्ट
  26. 26

    अथ चैनं नित्यजातं नित्यं वा मन्यसे मृतम् ।

    तथापि त्वं महाबाहो नैवं शोचितुमर्हसि ॥

    atha cainaṃ nityajātaṃ nityaṃ vā manyase mṛtam |

    tathāpi tvaṃ mahābāho naivaṃ śocitumarhasi ||

    मेसिन ड्राफ्ट

    आरो नों बेखौ सोलिगासिनो जोनोम लानाय आरो सोलिगासिनो थैनाय होन्नानै सानब्लाबो, बेब्लाबो, हे गोहोम गोनां आखाय गोनां, नों बेबादि दुखु मोननो नाङा।

    मेसिन ड्राफ्ट
  27. 27

    जातस्य हि ध्रुवो मृत्युर्ध्रुवं जन्म मृतस्य च ।

    तस्मादपरिहार्येऽर्थे न त्वं शोचितुमर्हसि ॥

    jātasya hi dhruvo mṛtyurdhruvaṃ janma mṛtasya ca |

    tasmādaparihārye'rthe na tvaṃ śocitumarhasi ||

    मेसिन ड्राफ्ट

    मानोना जाय जोनोम लादों बेनि थैनाया थि, आरो जाय थैदों बेनि जोनोमआ थि। बेखायनो जायखौ होखारनो हाया, बेनि थाखाय नों दुखु मोननो नाङा।

    मेसिन ड्राफ्ट
  28. 28

    अव्यक्तादीनि भूतानि व्यक्तमध्यानि भारत ।

    अव्यक्तनिधनान्येव तत्र का परिदेवना ॥

    avyaktādīni bhūtāni vyaktamadhyāni bhārata |

    avyaktanidhanānyeva tatra kā paridevanā ||

    मेसिन ड्राफ्ट

    हे भारत, जीवफोरा गावनि जागायनायाव अव्यक्त, गेजेराव नुजानाय, आरो जोबथायाव आरोबो अव्यक्त। बेनि थाखाय गाबनो मा दं?

    मेसिन ड्राफ्ट
  29. 29

    आश्चर्यवत्पश्यति कश्चिदेन-

    माश्चर्यवद्वदति तथैव चान्यः ।

    आश्चर्यवच्चैनमन्यः श‍ृणोति

    श्रुत्वाप्येनं वेद न चैव कश्चित् ॥

    āścaryavatpaśyati kaścidena-

    māścaryavadvadati tathaiva cānyaḥ |

    āścaryavaccainamanyaḥ śa‍ṛṇoti

    śrutvāpyenaṃ veda na caiva kaścit ||

    मेसिन ड्राफ्ट

    माखासेआ बेखौ मोनसे आचौथि बादि नुयो, गुबुनआ बेखौ आचौथि बादि बुङो, गुबुनआ बेखौ आचौथि बादि खोनायो; आरो खोनानानैबो सोरबो बेखौ थारै मिथिया।

    मेसिन ड्राफ्ट
  30. 30

    देही नित्यमवध्योऽयं देहे सर्वस्य भारत ।

    तस्मात्सर्वाणि भूतानि न त्वं शोचितुमर्हसि ॥

    dehī nityamavadhyo'yaṃ dehe sarvasya bhārata |

    tasmātsarvāṇi bhūtāni na tvaṃ śocitumarhasi ||

    मेसिन ड्राफ्ट

    हे भारत, गासैबोनि सोलेरआव थानाय बे सोलेर गोनां आत्माखौ जेब्लाबो बुथारनो हाया। बेखायनो नों जायखिजाया जीवनि थाखायबो दुखु मोननो नाङा।

    मेसिन ड्राफ्ट