47 shlokas
- 1
अथातो भोज्याभोज्यं च वर्णयिष्यामः
athāto bhojyābhojyaṃ ca varṇayiṣyāmaḥ
- 2
चिकित्सकमृगयुपुंश्चलीदण्डिकस्तेनाभिशस्तषण्ढपतितानाम् अन्नम् अभोज्यम्
cikitsakamṛgayupuṃścalīdaṇḍikastenābhiśastaṣaṇḍhapatitānām annam abhojyam
- 3
कदर्यदीक्षितबद्धातुरसोमविक्रयितक्षरजकशौण्डिकसूचकवार्धुषिकचर्मावकृन्तानाम्
kadaryadīkṣitabaddhāturasomavikrayitakṣarajakaśauṇḍikasūcakavārdhuṣikacarmāvakṛntānām
- 4
शूद्रस्य च
śūdrasya ca
- 5
अस्त्रभृतश्च
astrabhṛtaśca
- 6
उपपतेर्यश्चोपपतिं मन्यते
upapateryaścopapatiṃ manyate
- 7
यश्च गृहान्दहेत्
yaśca gṛhāndahet
- 8
यश्च वधार्हान्नोपहन्यात्
yaśca vadhārhānnopahanyāt
- 9
को भोक्ष्यत इति वाचाभिघुष्टम्
ko bhokṣyata iti vācābhighuṣṭam
- 10
गणान्नं गणिकान्नं चेति
gaṇānnaṃ gaṇikānnaṃ ceti
- 11
अथाप्य् उदाहरन्ति
नाश्नन्ति श्ववतो देवा नाश्नन्ति वृषलीपतेः
भार्याजितस्य नाश्नन्ति यस्य चोपपतिर्गृह इति
athāpy udāharanti
nāśnanti śvavato devā nāśnanti vṛṣalīpateḥ
bhāryājitasya nāśnanti yasya copapatirgṛha iti
- 12
एधोदकयवसकुशलाजाभ्युद्यतयानावसथशफरीप्रियङ्गुस्रग्गन्धमधुमांसानीत्य् एतेषां प्रतिगृह्णीयात्
edhodakayavasakuśalājābhyudyatayānāvasathaśapharīpriyaṅgusraggandhamadhumāṃsānīty eteṣāṃ pratigṛhṇīyāt
- 13
अथाप्य् उदाहरन्ति
गुर्वर्थं दारम् उज्जिहीर्षन्न् अर्चिष्यन्देवतातिथीन्
सर्वतः प्रतिगृह्णीयान्न तु तृप्येत्स्वयं तत इति
athāpy udāharanti
gurvarthaṃ dāram ujjihīrṣann arciṣyandevatātithīn
sarvataḥ pratigṛhṇīyānna tu tṛpyetsvayaṃ tata iti
- 14
न मृगयोर् इषुचारिणः परिवर्ज्यम् अन्नम्
na mṛgayor iṣucāriṇaḥ parivarjyam annam
- 15
विज्ञायते हि
अगस्त्यो वर्षसाहस्रिके सत्रे मृगयां चचार
तस्यासंस्तरसमयाः पुरोडाशा मृगपक्षिणां प्रशस्तानाम्
vijñāyate hi
agastyo varṣasāhasrike satre mṛgayāṃ cacāra
tasyāsaṃstarasamayāḥ puroḍāśā mṛgapakṣiṇāṃ praśastānām
- 16
अपि ह्य् अत्र प्राजापत्याञ्श्लोकान् उदाहरन्ति
उद्यताम् आहृतां भिक्षां पुरस्ताद् अप्रचोदिताम्
भोज्यां प्रजापतिर्मेने अपि दुष्कृतकारिणः
api hy atra prājāpatyāñślokān udāharanti
udyatām āhṛtāṃ bhikṣāṃ purastād apracoditām
bhojyāṃ prajāpatirmene api duṣkṛtakāriṇaḥ
- 17
श्रद्दधानस्य भोक्तव्यं चोरस्यापि विशेषतः
न त्व् एव बहुयाज्यस्य यश्चोपनयते बहून्
śraddadhānasya bhoktavyaṃ corasyāpi viśeṣataḥ
na tv eva bahuyājyasya yaścopanayate bahūn
- 18
न तस्य पितरो ऽश्नन्ति दश वर्षाणि पञ्च च
न च हव्यं वहत्य् अग्निर्यस्ताम् अभ्यवमन्यते
na tasya pitaro 'śnanti daśa varṣāṇi pañca ca
na ca havyaṃ vahaty agniryastām abhyavamanyate
- 19
चिकित्सकस्य मृगयोः शल्यहर्तुस्तु पापिनः
षण्ढस्य कुलटायाश्च उद्यतापि न गृह्यत इति
cikitsakasya mṛgayoḥ śalyahartustu pāpinaḥ
ṣaṇḍhasya kulaṭāyāśca udyatāpi na gṛhyata iti
- 20
उच्छिष्टम् अगुरोर् अभोज्यम्
ucchiṣṭam aguror abhojyam
- 21
स्वम् उच्छिष्टम् उच्छिष्टोपहतं च
svam ucchiṣṭam ucchiṣṭopahataṃ ca
- 22
यद्वसनकेशकीटोपहतं च
yadvasanakeśakīṭopahataṃ ca
- 23
कामं तु केशकीटान् उद्धृत्याद्भिः प्रोक्ष्य भस्मनावकीर्य वाचा प्रशस्तम् उपयुञ्जीत
kāmaṃ tu keśakīṭān uddhṛtyādbhiḥ prokṣya bhasmanāvakīrya vācā praśastam upayuñjīta
- 24
अपि ह्य् अत्र प्राजापत्याञ्श्लोकान् उदाहरन्ति
त्रीणि देवाः पवित्राणि ब्राह्मणानाम् अकल्पयन्
अदृष्टम् अद्भिर्निर्णिक्तं यच्च वाचा प्रशस्यते
api hy atra prājāpatyāñślokān udāharanti
trīṇi devāḥ pavitrāṇi brāhmaṇānām akalpayan
adṛṣṭam adbhirnirṇiktaṃ yacca vācā praśasyate
- 25
देवद्रोण्यां विवाहेषु यज्ञेषु प्रकृतेषु च
काकैः श्वभिश्च संस्पृष्टम् अन्नम्तन्न विसर्जयेत्
तस्माद् अन्नम् अपोद्धृत्य शेषं संस्कारम् अर्हति
द्रवाणां प्लावनेनैव घनानां प्रोक्षणेन तु
devadroṇyāṃ vivāheṣu yajñeṣu prakṛteṣu ca
kākaiḥ śvabhiśca saṃspṛṣṭam annamtanna visarjayet
tasmād annam apoddhṛtya śeṣaṃ saṃskāram arhati
dravāṇāṃ plāvanenaiva ghanānāṃ prokṣaṇena tu
- 26
मार्जारमुखसंस्पृष्टं शुचि एव हि तद्भवेत्
mārjāramukhasaṃspṛṣṭaṃ śuci eva hi tadbhavet
- 27
अन्नं पर्युषितं भावदुष्टं सहृल्लेखं पुनःसिद्धम् आममांसं पक्वं च
annaṃ paryuṣitaṃ bhāvaduṣṭaṃ sahṛllekhaṃ punaḥsiddham āmamāṃsaṃ pakvaṃ ca
- 28
कामं तु दध्ना घृतेन वाभिघारितम् उपयुञ्जीत
kāmaṃ tu dadhnā ghṛtena vābhighāritam upayuñjīta
- 29
अपि ह्य् अत्र प्राजापत्याञ्श्लोकान् उदाहरन्ति
घृतं वा यदि वा तैलं विप्रो नाद्यान्नखश्च्युतम्
यमस्तद् अशुचि प्राह तुल्यं गोमांसभक्षणैः
api hy atra prājāpatyāñślokān udāharanti
ghṛtaṃ vā yadi vā tailaṃ vipro nādyānnakhaścyutam
yamastad aśuci prāha tulyaṃ gomāṃsabhakṣaṇaiḥ
- 30
हस्तदत्तास्तु ये स्नेहा लवणव्यञ्जनानि च
दातारं नोपतिष्ठन्ति भोक्ता भुञ्जीत किल्बिषम्
hastadattāstu ye snehā lavaṇavyañjanāni ca
dātāraṃ nopatiṣṭhanti bhoktā bhuñjīta kilbiṣam

