79 shlokas
- 1
षड् अर्घार्हा भवन्ति
ṣaḍ arghārhā bhavanti
- 2
ऋत्विग्विवाह्यो राजा पितृव्यस्नातकमातुलाश्च
ṛtvigvivāhyo rājā pitṛvyasnātakamātulāśca
- 3
वैश्वदेवस्य सिद्धस्य सायं प्रातर्गृह्याग्नौ जुहुयात्
vaiśvadevasya siddhasya sāyaṃ prātargṛhyāgnau juhuyāt
- 4
गृहदेवताभ्यो बलिं हरेत्
gṛhadevatābhyo baliṃ haret
- 5
श्रोत्रियायाग्रभागं दत्त्वा ब्रह्मचारिणे वानन्तरं पितृभ्यो दद्यात्
śrotriyāyāgrabhāgaṃ dattvā brahmacāriṇe vānantaraṃ pitṛbhyo dadyāt
- 6
ततो ऽतिथिं भोजयेच्छ्रेयांसं श्रेयांसम् आनुपूर्व्येण
tato 'tithiṃ bhojayecchreyāṃsaṃ śreyāṃsam ānupūrvyeṇa
- 7
स्वगृह्याणां कुमारीबालवृद्धतरुणप्रजाताः
svagṛhyāṇāṃ kumārībālavṛddhataruṇaprajātāḥ
- 8
ततो ऽपरान्गृह्यान्
tato 'parāngṛhyān
- 9
श्वचाण्डालपतितवायसेभ्यो भूमौ निर्वपेत्
śvacāṇḍālapatitavāyasebhyo bhūmau nirvapet
- 10
शूद्रायोच्छिष्टम् अनुच्छिष्टं वा दद्यात्
śūdrāyocchiṣṭam anucchiṣṭaṃ vā dadyāt
- 11
शेषं दम्पती भुञ्जीयाताम्
śeṣaṃ dampatī bhuñjīyātām
- 12
सर्वोपयोगेन पुनर्पाको यदि निरुप्ते वैश्वदेवे ऽतिथिर् आगच्छेद्विशेषेणास्मा अन्नं कारयेत्
sarvopayogena punarpāko yadi nirupte vaiśvadeve 'tithir āgacchedviśeṣeṇāsmā annaṃ kārayet
- 13
विज्ञायते हि
वैश्वानरः प्रविशत्य् अतिथिर्ब्राह्मणो गृहं तस्माद् अप आनयन्त्य् अन्नं वर्षाभ्यस्तां हि शान्तिं जना विदुर् इति
vijñāyate hi
vaiśvānaraḥ praviśaty atithirbrāhmaṇo gṛhaṃ tasmād apa ānayanty annaṃ varṣābhyastāṃ hi śāntiṃ janā vidur iti
- 14
तं भोजयित्वोपासीत
taṃ bhojayitvopāsīta
- 15
आ सीमान्तम् अनुव्रजेद् अनुज्ञानाद्वा
ā sīmāntam anuvrajed anujñānādvā
- 16
अपरपक्ष ऊर्ध्वं चतुर्थ्याः पितृभ्यो दद्यात्
aparapakṣa ūrdhvaṃ caturthyāḥ pitṛbhyo dadyāt
- 17
पूर्वेद्युर्ब्राह्मणान्संनिपात्य यतीन्गृहस्थान्साधून्वापरिणतवयसो ऽविकर्मस्थाञ्श्रोत्रियान् अशिष्यान् अनन्तेवासिनः
pūrvedyurbrāhmaṇānsaṃnipātya yatīngṛhasthānsādhūnvāpariṇatavayaso 'vikarmasthāñśrotriyān aśiṣyān anantevāsinaḥ
- 18
शिष्यान् अपि गुणवतो भोजयेत्
śiṣyān api guṇavato bhojayet
- 19
नग्नशुक्लक्लीबान्धश्यावदन्तकुष्ठिकुनखिवर्जम्
nagnaśuklaklībāndhaśyāvadantakuṣṭhikunakhivarjam
- 20
अथाप्य् उदाहरन्ति
अथ चेन्मन्त्रविद्युक्तः शारीरैः पङ्क्तिदूषणैः
अदुष्यं तं यमः प्राह पङ्क्तिपावन एव सः
athāpy udāharanti
atha cenmantravidyuktaḥ śārīraiḥ paṅktidūṣaṇaiḥ
aduṣyaṃ taṃ yamaḥ prāha paṅktipāvana eva saḥ
- 21
श्राद्धे नोद्वासनीयानि उच्छिष्टान्य् आ दिनक्षयात्
श्च्योतन्ते हि सुधाधारास्ताः पिबन्त्य् अकृतोदकाः
śrāddhe nodvāsanīyāni ucchiṣṭāny ā dinakṣayāt
ścyotante hi sudhādhārāstāḥ pibanty akṛtodakāḥ
- 22
उच्छिष्टं न प्रमृज्यात्तु यावन्नास्तमितो रविः
क्षीरधारास्ततो यान्त्य् अक्षय्याः संचरभागिनः
ucchiṣṭaṃ na pramṛjyāttu yāvannāstamito raviḥ
kṣīradhārāstato yānty akṣayyāḥ saṃcarabhāginaḥ
- 23
प्राक्संस्कारात्प्रमीतानां स्ववंश्यानाम् इति स्थितिः
भागधेयं मनुः प्राह उच्छिष्टोच्छेषणे उभे
prāksaṃskārātpramītānāṃ svavaṃśyānām iti sthitiḥ
bhāgadheyaṃ manuḥ prāha ucchiṣṭoccheṣaṇe ubhe
- 24
उच्छेषणं भूमिगतं विकिरं लेपनोदकम्
अन्नं प्रेतेषु विसृजेद् अप्रजानाम् अनायुषाम्
uccheṣaṇaṃ bhūmigataṃ vikiraṃ lepanodakam
annaṃ preteṣu visṛjed aprajānām anāyuṣām
- 25
उभयोर्हस्तयोर्मुक्तं पितृभ्यो ऽन्नं निवेदितम्
तदन्तरं प्रतीक्षन्ते ह्य् असुरा दुष्टचेतसः
ubhayorhastayormuktaṃ pitṛbhyo 'nnaṃ niveditam
tadantaraṃ pratīkṣante hy asurā duṣṭacetasaḥ
- 26
तस्माद् अशून्यहस्तेन कुर्याद् अन्नम् उपागतम्
भोजनं वा समालभ्य तिष्ठेतोच्छेषणे उभे
tasmād aśūnyahastena kuryād annam upāgatam
bhojanaṃ vā samālabhya tiṣṭhetoccheṣaṇe ubhe
- 27
द्वौ दैवे पितृकृत्ये त्रीन् एकैकम् उभयत्र वा
भोजयेत्सुसमृद्धो ऽपि न प्रसज्जेत विस्तरे
dvau daive pitṛkṛtye trīn ekaikam ubhayatra vā
bhojayetsusamṛddho 'pi na prasajjeta vistare
- 28
सत्क्रियां देशकालौ च शौचं ब्राह्मणसंपदम्
पञ्चैतान्विस्तरो हन्ति तस्मात्तं परिवर्जयेत्
satkriyāṃ deśakālau ca śaucaṃ brāhmaṇasaṃpadam
pañcaitānvistaro hanti tasmāttaṃ parivarjayet
- 29
अपि वा भोजयेद् एकं ब्राह्मणं वेदपारगम्
श्रुतशीलोपसंपन्नं सर्वालक्षणवर्जितम्
api vā bhojayed ekaṃ brāhmaṇaṃ vedapāragam
śrutaśīlopasaṃpannaṃ sarvālakṣaṇavarjitam
- 30
यद्य् एकं भोजयेच्छ्राद्धे दैवं तत्र कथं भवेत्
अन्नं पात्रे समुद्धृत्य सर्वस्य प्रकृतस्य तु
yady ekaṃ bhojayecchrāddhe daivaṃ tatra kathaṃ bhavet
annaṃ pātre samuddhṛtya sarvasya prakṛtasya tu

