35 shlokas
- 1
रसशालां प्रकुर्वीत सर्वबाधाविवर्जिते
सर्वौषधमये देशे रम्ये कूपसमन्विते
rasaśālāṃ prakurvīta sarvabādhāvivarjite
sarvauṣadhamaye deśe ramye kūpasamanvite
- 2
यक्षराजसहस्राक्षदिग्विभागे सुशोभने
नानोपकरणोपेतां प्राकारेण सुशोभिताम्
yakṣarājasahasrākṣadigvibhāge suśobhane
nānopakaraṇopetāṃ prākāreṇa suśobhitām
- 3
शालायाः पूर्वदिग्भागे स्थापयेद्रसभैरवम्
वह्निकर्माणि चाग्नेये याम्ये पाषाणकर्म च
śālāyāḥ pūrvadigbhāge sthāpayedrasabhairavam
vahnikarmāṇi cāgneye yāmye pāṣāṇakarma ca
- 4
नैरृत्ये शस्त्रकर्माणि वारुणे क्षालनादिकम्
शोषणं वायुकोणे च वेधकर्मोत्तरे तथा
nairṛtye śastrakarmāṇi vāruṇe kṣālanādikam
śoṣaṇaṃ vāyukoṇe ca vedhakarmottare tathā
- 5
स्थापनं सिद्धवस्तूनां प्रकुर्याद् ईशकोणके
पदार्थसंग्रहः कार्यो रससाधनहेतुकः
sthāpanaṃ siddhavastūnāṃ prakuryād īśakoṇake
padārthasaṃgrahaḥ kāryo rasasādhanahetukaḥ
- 6
सत्त्वपातनकोष्ठीं च गारकोष्ठीं सुशोभनाम्
भूमिकोष्ठीं चलत्कोष्ठीं जलद्रोणीस्वनेकशः
sattvapātanakoṣṭhīṃ ca gārakoṣṭhīṃ suśobhanām
bhūmikoṣṭhīṃ calatkoṣṭhīṃ jaladroṇīsvanekaśaḥ
- 7
भस्त्रिकायुगलं तद्वन्नलिके वंशलौहयोः
स्वर्णायोघोषशुल्बाश्मकुण्ड्यश्चर्मकृतां तथा
bhastrikāyugalaṃ tadvannalike vaṃśalauhayoḥ
svarṇāyoghoṣaśulbāśmakuṇḍyaścarmakṛtāṃ tathā
- 8
करणानि विचित्राणि सर्वाण्यपि समाहरेत्
मन्थानः पेषणी खल्वा द्रोणीरूपाश्च वर्तुलाः
karaṇāni vicitrāṇi sarvāṇyapi samāharet
manthānaḥ peṣaṇī khalvā droṇīrūpāśca vartulāḥ
- 9
आयसास्तप्तखल्वाश्च मर्दकाश्च तथाविधाः
सूक्ष्मछिद्रसहस्राढ्या द्रव्यचालनहेतवे
āyasāstaptakhalvāśca mardakāśca tathāvidhāḥ
sūkṣmachidrasahasrāḍhyā dravyacālanahetave
- 10
चालनी च कटत्राणी शिला लौली च कण्डनी
मूषामृत्तुषकार्पासवनोपलपिष्टकम्
cālanī ca kaṭatrāṇī śilā laulī ca kaṇḍanī
mūṣāmṛttuṣakārpāsavanopalapiṣṭakam
- 11
त्रिविधं भेषजं धातुजीवमूलमयं तथा
शिखित्रा गोवरं चैव शर्करा च सितोपला
trividhaṃ bheṣajaṃ dhātujīvamūlamayaṃ tathā
śikhitrā govaraṃ caiva śarkarā ca sitopalā
- 12
काचायोमृद्वराटानां कूपिकाश्चषकाणि च
शूर्पादिवेणुपात्राणि क्षुद्रक्षिप्राश्च शङ्खकाः
kācāyomṛdvarāṭānāṃ kūpikāścaṣakāṇi ca
śūrpādiveṇupātrāṇi kṣudrakṣiprāśca śaṅkhakāḥ
- 13
क्षुरप्राश्च तथा पाल्यो यच्चान्यत्तत्र युज्यते
पालिका कर्णिका चैव शाकच्छेदनशस्त्रिका
kṣuraprāśca tathā pālyo yaccānyattatra yujyate
pālikā karṇikā caiva śākacchedanaśastrikā
- 14
शालासम्मार्जनार्थं हि रसपाकान्तकर्म यत्
तत्रोपयोगि यच्चान्यत्तत्सर्वं परविद्यया
śālāsammārjanārthaṃ hi rasapākāntakarma yat
tatropayogi yaccānyattatsarvaṃ paravidyayā
- 15
श्रीरसाङ्कुशया सर्वं मन्त्रयित्वा समाहरेत्
अन्यथा तद्गतं तेजः परिगृह्णाति भैरवः
śrīrasāṅkuśayā sarvaṃ mantrayitvā samāharet
anyathā tadgataṃ tejaḥ parigṛhṇāti bhairavaḥ
- 16
चालिनी त्रिविधा प्रोक्ता तत्स्वरूपं च कथ्यते
वैणवीभिः शलाकाभिनिर्मिता ग्रथिता गुणैः
cālinī trividhā proktā tatsvarūpaṃ ca kathyate
vaiṇavībhiḥ śalākābhinirmitā grathitā guṇaiḥ
- 17
कीर्तिता सा सदा स्थूलद्रव्याणां गालने हिता
चूर्णचालनहेतोश्च चालन्यन्यापि वंशजा
kīrtitā sā sadā sthūladravyāṇāṃ gālane hitā
cūrṇacālanahetośca cālanyanyāpi vaṃśajā
- 18
कर्णिकारस्य शाल्मल्याः पारिजातस्य कम्बया
चतुरङ्गुलविस्तारयुक्त्या निर्मिता शुभा
karṇikārasya śālmalyāḥ pārijātasya kambayā
caturaṅgulavistārayuktyā nirmitā śubhā
- 19
कुण्डल्यरत्निविस्तारा छागचर्माभवेष्टिता
वाजिवालाम्बरानद्धतला चालनिका परा
kuṇḍalyaratnivistārā chāgacarmābhaveṣṭitā
vājivālāmbarānaddhatalā cālanikā parā
- 20
तया प्रचालनं कुर्याद्धर्तुं सूक्ष्मतरं रजः
शिखित्राः पावकोच्छिष्टा अङ्गाराः कोकिलाः मताः
tayā pracālanaṃ kuryāddhartuṃ sūkṣmataraṃ rajaḥ
śikhitrāḥ pāvakocchiṣṭā aṅgārāḥ kokilāḥ matāḥ
- 21
कोकिलाश्चेति तेऽङ्गाराः निर्वाणाः पयसा विना
पिष्टकं छगणं छाणमुपलं चोत्पलं तथा
kokilāśceti te'ṅgārāḥ nirvāṇāḥ payasā vinā
piṣṭakaṃ chagaṇaṃ chāṇamupalaṃ cotpalaṃ tathā
- 22
करण्डोपलसारी च संशुष्कछगणाभिधाः
कूपिका छम्पिका सिद्धा गोला चैव करण्डिका
karaṇḍopalasārī ca saṃśuṣkachagaṇābhidhāḥ
kūpikā champikā siddhā golā caiva karaṇḍikā
- 23
चषका च कटोरी च वाटिका घोटिका तथा
कचोली ग्राहिका चेति नामान्येकार्थकानि हि
caṣakā ca kaṭorī ca vāṭikā ghoṭikā tathā
kacolī grāhikā ceti nāmānyekārthakāni hi
- 24
रससंहितयोर्वैद्याः निघण्टुज्ञाश्च वार्त्तिकाः
सर्वदेशजभाषाज्ञाः संग्राह्यास्तेऽपि साधकैः
rasasaṃhitayorvaidyāḥ nighaṇṭujñāśca vārttikāḥ
sarvadeśajabhāṣājñāḥ saṃgrāhyāste'pi sādhakaiḥ
- 25
धर्मिष्ठः सत्यवाग्विद्वान्शिवकेशवपूजकः
सदयः पद्महस्तश्च संयोज्यो रसवैद्यके
dharmiṣṭhaḥ satyavāgvidvānśivakeśavapūjakaḥ
sadayaḥ padmahastaśca saṃyojyo rasavaidyake
- 26
पताकाकुम्भपाथोजमत्स्यचापाङ्कपाणिकः
अनामाधः स्थरेस्वाङ्कः स स्यादमृतहस्तवान्
patākākumbhapāthojamatsyacāpāṅkapāṇikaḥ
anāmādhaḥ stharesvāṅkaḥ sa syādamṛtahastavān
- 27
अदेशिकः कृपामुक्तो लुब्धो युक्तिविवर्जितः
कृष्णरेखाकरो वैद्यो दग्धहस्तो विवर्जितः
adeśikaḥ kṛpāmukto lubdho yuktivivarjitaḥ
kṛṣṇarekhākaro vaidyo dagdhahasto vivarjitaḥ
- 28
रसपाकावसाने हि सदाघोरं च जापयेत्
सोद्यमाः शुचयः शूराः बलिष्ठाः परिचारकाः
rasapākāvasāne hi sadāghoraṃ ca jāpayet
sodyamāḥ śucayaḥ śūrāḥ baliṣṭhāḥ paricārakāḥ
- 29
भूतविग्रहमन्त्रज्ञास्ते योज्या निधिसाधने
बलिष्ठाः सत्त्ववन्तश्च रक्ताक्षाः कृष्णविग्रहाः
bhūtavigrahamantrajñāste yojyā nidhisādhane
baliṣṭhāḥ sattvavantaśca raktākṣāḥ kṛṣṇavigrahāḥ
- 30
भूतत्रासनविद्याश्च ते योज्याः बलिसाधने
निर्लोभाः सत्यवक्तारो देवब्राह्मणपूजकाः
bhūtatrāsanavidyāśca te yojyāḥ balisādhane
nirlobhāḥ satyavaktāro devabrāhmaṇapūjakāḥ

