68 shlokas
- 1
माणिक्यमुक्ताफलविद्रुमाणि तार्क्ष्यं च पुष्पं भिदुरं च नीलम्
गोमेदकं चाथ विदूरकं च क्रमेण रत्नानि नवग्रहाणाम्
māṇikyamuktāphalavidrumāṇi tārkṣyaṃ ca puṣpaṃ bhiduraṃ ca nīlam
gomedakaṃ cātha vidūrakaṃ ca krameṇa ratnāni navagrahāṇām
- 2
ग्रहानुमैत्र्या कुरुविन्दपुष्पप्रवालमुक्ताफलतार्क्ष्यवज्रम्
नीलाख्यगोमेदविदूरकं च क्रमेण मुद्राधृतमिष्टसिद्ध्यै
grahānumaitryā kuruvindapuṣpapravālamuktāphalatārkṣyavajram
nīlākhyagomedavidūrakaṃ ca krameṇa mudrādhṛtamiṣṭasiddhyai
- 3
रसे रसायने दाने धारणे च देवतार्चने
सुलक्ष्माणि सुजातीनि रत्नान्युक्तानि सिद्धये
rase rasāyane dāne dhāraṇe ca devatārcane
sulakṣmāṇi sujātīni ratnānyuktāni siddhaye
- 4
माणिक्यं पद्मरागाख्यं द्वितीयं नीलगन्धि च
शीतं कुशेशयच्छायं स्वच्छं स्निग्धं गुरु स्फुटम्
māṇikyaṃ padmarāgākhyaṃ dvitīyaṃ nīlagandhi ca
śītaṃ kuśeśayacchāyaṃ svacchaṃ snigdhaṃ guru sphuṭam
- 5
वृत्तायत्तं समगात्रं माणिक्यं श्रेष्ठमुच्यते
नीलं गङ्गाम्बुसम्भूतं नीलगर्भारुणच्छवि
पूर्वमाणिक्यवच्छ्रेष्ठं माणिक्यं नीलगन्धि तत्
vṛttāyattaṃ samagātraṃ māṇikyaṃ śreṣṭhamucyate
nīlaṃ gaṅgāmbusambhūtaṃ nīlagarbhāruṇacchavi
pūrvamāṇikyavacchreṣṭhaṃ māṇikyaṃ nīlagandhi tat
- 6
रन्ध्रकार्कश्यमालिन्यरौक्ष्यवैशद्यसंयुतम्
चिपिटं लघु वक्रं च माणिक्यं दुष्टम् अष्टधा
randhrakārkaśyamālinyaraukṣyavaiśadyasaṃyutam
cipiṭaṃ laghu vakraṃ ca māṇikyaṃ duṣṭam aṣṭadhā
- 7
माणिक्यं दीपनं वृष्यं कफवातक्षयार्तिहृत्
भूतवैतालपापघ्नं कर्मजव्याधिनाशनम्
māṇikyaṃ dīpanaṃ vṛṣyaṃ kaphavātakṣayārtihṛt
bhūtavaitālapāpaghnaṃ karmajavyādhināśanam
- 8
ह्लादि श्वेतं लघु स्निग्धं रश्मिवन्निर्मलं महत्
ख्यातं तोयप्रभं वृत्तं मौक्तिकं नवधा शुभम्
hlādi śvetaṃ laghu snigdhaṃ raśmivannirmalaṃ mahat
khyātaṃ toyaprabhaṃ vṛttaṃ mauktikaṃ navadhā śubham
- 9
रूक्षाङ्गं निर्जलं श्यामं ताम्राभं लवणोपमम्
अर्धशुभ्रं च विकटं ग्रन्थिलं मौक्तिकं त्यजेत्
rūkṣāṅgaṃ nirjalaṃ śyāmaṃ tāmrābhaṃ lavaṇopamam
ardhaśubhraṃ ca vikaṭaṃ granthilaṃ mauktikaṃ tyajet
- 10
कफपित्तक्षयध्वंसि कासश्वासाग्निमान्द्यनुत्
पुष्टिदं वृष्यमायुष्यं दाहघ्नं मौक्तिकं मतम्
kaphapittakṣayadhvaṃsi kāsaśvāsāgnimāndyanut
puṣṭidaṃ vṛṣyamāyuṣyaṃ dāhaghnaṃ mauktikaṃ matam
- 11
पक्वबिम्बफलच्छायं वृत्तायत्तम् अवक्रकम्
स्निग्धम् अव्रणकं स्थूलं प्रवालं सप्तधा मतम्
pakvabimbaphalacchāyaṃ vṛttāyattam avakrakam
snigdham avraṇakaṃ sthūlaṃ pravālaṃ saptadhā matam
- 12
पाण्डुरं धूसरं रूक्षं सव्रणं कोटरान्वितम्
निर्भारं शुभ्रवर्णं च प्रवालं नेष्यतेऽष्टधा
pāṇḍuraṃ dhūsaraṃ rūkṣaṃ savraṇaṃ koṭarānvitam
nirbhāraṃ śubhravarṇaṃ ca pravālaṃ neṣyate'ṣṭadhā
- 13
क्षयपित्तास्रकासघ्नं दीपनं पाचनं लघु
विषभूतादिशमनं विद्रुमं नेत्ररोगनुत्
kṣayapittāsrakāsaghnaṃ dīpanaṃ pācanaṃ laghu
viṣabhūtādiśamanaṃ vidrumaṃ netraroganut
- 14
हरिद्वर्णं गुरु स्निग्धं स्फुरद्रश्मिचयं शुभम्
मसृणं भासुरं तार्क्ष्यं गात्रं सप्तगुणं मतम्
haridvarṇaṃ guru snigdhaṃ sphuradraśmicayaṃ śubham
masṛṇaṃ bhāsuraṃ tārkṣyaṃ gātraṃ saptaguṇaṃ matam
- 15
कपिशं कर्कशं नीलं पाण्डु कृष्णं सलाघवम्
चिपिटं विकटं कृष्णं रूक्षं तार्क्ष्यं न शस्यते
kapiśaṃ karkaśaṃ nīlaṃ pāṇḍu kṛṣṇaṃ salāghavam
cipiṭaṃ vikaṭaṃ kṛṣṇaṃ rūkṣaṃ tārkṣyaṃ na śasyate
- 16
ज्वरछर्दिविषश्वाससन्निपाताग्निमान्द्यनुत्
दुर्नामपाण्डुशोफघ्नं तार्क्ष्यमोजोविवर्धनम्
jvarachardiviṣaśvāsasannipātāgnimāndyanut
durnāmapāṇḍuśophaghnaṃ tārkṣyamojovivardhanam
- 17
पुष्परागं गुरु स्निग्धं स्वच्छं स्थूलं समं मृदु
कर्णिकारप्रसूनाभं मसृणं शुभमष्टधा
puṣparāgaṃ guru snigdhaṃ svacchaṃ sthūlaṃ samaṃ mṛdu
karṇikāraprasūnābhaṃ masṛṇaṃ śubhamaṣṭadhā
- 18
निष्प्रभं कर्कशं रूक्षं पीतं श्यामं नतोन्नतम्
कपिलं कपिशं पाण्डु पुष्परागं परित्यजेत्
niṣprabhaṃ karkaśaṃ rūkṣaṃ pītaṃ śyāmaṃ natonnatam
kapilaṃ kapiśaṃ pāṇḍu puṣparāgaṃ parityajet
- 19
पुष्परागं विषछर्दिकफवाताग्निमान्द्यनुत्
दाहकुष्ठप्रशमनं दीपनं लघु पाचनम्
puṣparāgaṃ viṣachardikaphavātāgnimāndyanut
dāhakuṣṭhapraśamanaṃ dīpanaṃ laghu pācanam
- 20
वज्रं च त्रिविधं प्रोक्तं नरो नारी नपुंसकम्
पूर्वं पूर्वं महाश्रेष्ठं रसवीर्यविपाकतः
vajraṃ ca trividhaṃ proktaṃ naro nārī napuṃsakam
pūrvaṃ pūrvaṃ mahāśreṣṭhaṃ rasavīryavipākataḥ
- 21
अष्टास्रं चाष्टफलकं षट्कोणम् अतिभासुरम्
अम्बुदेन्द्रधनुर्वारि नरं पुंवज्रमुच्यते
aṣṭāsraṃ cāṣṭaphalakaṃ ṣaṭkoṇam atibhāsuram
ambudendradhanurvāri naraṃ puṃvajramucyate
- 22
तदेव चिपिटाकारं स्त्रीवज्रं वर्त्तुलायतम्
वर्त्तुलं कुण्ठकोणाग्रं किंचिद्गुरु नपुंसकम्
tadeva cipiṭākāraṃ strīvajraṃ varttulāyatam
varttulaṃ kuṇṭhakoṇāgraṃ kiṃcidguru napuṃsakam
- 23
स्त्रीपुंनपुंसकं वज्रं योज्यं स्त्रीपुंनपुंसके
व्यत्यासान्नैव फलदं पुंवज्रेण विना क्वचित्
strīpuṃnapuṃsakaṃ vajraṃ yojyaṃ strīpuṃnapuṃsake
vyatyāsānnaiva phaladaṃ puṃvajreṇa vinā kvacit
- 24
श्वेतादिवर्णभेदेन तदेकैकं चतुर्विधम्
ब्रह्मक्षत्रियविट्शूद्रं स्वस्ववर्णफलप्रदम्
śvetādivarṇabhedena tadekaikaṃ caturvidham
brahmakṣatriyaviṭśūdraṃ svasvavarṇaphalapradam
- 25
उत्तमोत्तमवर्णं हि नीचवर्णे फलप्रदम्
न्यायोऽयं भैरवेणोक्तं पदार्थेष्वखिलेष्वपि
uttamottamavarṇaṃ hi nīcavarṇe phalapradam
nyāyo'yaṃ bhairaveṇoktaṃ padārtheṣvakhileṣvapi
- 26
आयुष्प्रदं झटिति सद्गुणदं च वृष्यं दोषत्रयप्रशमनं सकलामयघ्नम्
सूतेन्द्रबन्धवधसद्गुणकृत्प्रदीपि मृत्युं जयेद् अमृतोपमयेव वज्रम्
āyuṣpradaṃ jhaṭiti sadguṇadaṃ ca vṛṣyaṃ doṣatrayapraśamanaṃ sakalāmayaghnam
sūtendrabandhavadhasadguṇakṛtpradīpi mṛtyuṃ jayed amṛtopamayeva vajram
- 27
ग्रासस्त्रासश्च बिन्दुश्च रेखा च जलगर्भता
सर्वरत्नेष्वमी पञ्च दोषाः साधारणा मताः
grāsastrāsaśca binduśca rekhā ca jalagarbhatā
sarvaratneṣvamī pañca doṣāḥ sādhāraṇā matāḥ
- 28
क्षेत्रतोयभवा दोषा रत्नेषु न लगन्ति च
भैरवस्तु पुनः प्राह दोषो दोषेऽस्ति सर्वथा
kṣetratoyabhavā doṣā ratneṣu na laganti ca
bhairavastu punaḥ prāha doṣo doṣe'sti sarvathā
- 29
कुलत्थक्वाथके स्विन्नं कोद्रवक्वथितेन वा
एकयामावधि स्विन्नं वज्रं शुध्यति निश्चितम्
kulatthakvāthake svinnaṃ kodravakvathitena vā
ekayāmāvadhi svinnaṃ vajraṃ śudhyati niścitam
- 30
वज्रं मत्कुणरक्तेण चतुर्वारं विभावितम्
सुगन्धमूषिकामांसैर्वर्तितैः परिवेष्ट्य च
vajraṃ matkuṇarakteṇa caturvāraṃ vibhāvitam
sugandhamūṣikāmāṃsairvartitaiḥ pariveṣṭya ca

