78 shlokas
- 1
सुजातिगुणमाणिक्यभस्म कर्षमितं शुभम्
कनकाभ्रकताम्राणां कान्तस्य भसितं पृथक्
sujātiguṇamāṇikyabhasma karṣamitaṃ śubham
kanakābhrakatāmrāṇāṃ kāntasya bhasitaṃ pṛthak
- 2
त्रिगुणत्वेन संवृद्धं मर्दयेत्समगन्धकैः
पुटेद्वनगिरिण्डैश्च पञ्चवाराणि यत्नतः
triguṇatvena saṃvṛddhaṃ mardayetsamagandhakaiḥ
puṭedvanagiriṇḍaiśca pañcavārāṇi yatnataḥ
- 3
एवं शिलालकाभ्यां च पुटेन्नीलाञ्जनेन च
तुल्यगन्धाश्मसूताभ्यां विहितां कज्जलीं शुभाम्
evaṃ śilālakābhyāṃ ca puṭennīlāñjanena ca
tulyagandhāśmasūtābhyāṃ vihitāṃ kajjalīṃ śubhām
- 4
ततस्तां कज्जलीं यत्नाद्गृहीत्वा तदनन्तरम्
लोहपात्रे परिद्राव्य बादरेणाल्पवह्निना
tatastāṃ kajjalīṃ yatnādgṛhītvā tadanantaram
lohapātre paridrāvya bādareṇālpavahninā
- 5
माणिक्यादीनि भस्मानि क्षिप्त्वा तत्र विमिश्रयेत्
अथार्द्रकरसैस्तां तु मर्दयित्वाथ कज्जलीम्
māṇikyādīni bhasmāni kṣiptvā tatra vimiśrayet
athārdrakarasaistāṃ tu mardayitvātha kajjalīm
- 6
सम्यक्शुष्कं विचूर्ण्याथ क्षिपेद्रम्यकरण्डके
व्योषाज्यसम्मितं ह्येतन्माणिक्याद्यं रसायनम्
samyakśuṣkaṃ vicūrṇyātha kṣipedramyakaraṇḍake
vyoṣājyasammitaṃ hyetanmāṇikyādyaṃ rasāyanam
- 7
व्योषाज्यसहितं लीढं षण्मासं पथ्यभोजिना
निहन्ति सकलान्रोगान्जरापलितसंयुतान्
vyoṣājyasahitaṃ līḍhaṃ ṣaṇmāsaṃ pathyabhojinā
nihanti sakalānrogānjarāpalitasaṃyutān
- 8
जीवेद्वर्षशतं चैव त्रिवारकृतभोजनः
क्षयादिजान्गदान्सर्वांस्तत्तद्रोगानुपानतः
jīvedvarṣaśataṃ caiva trivārakṛtabhojanaḥ
kṣayādijāngadānsarvāṃstattadrogānupānataḥ
- 9
जयन्तीरसनिष्पिष्टं शुकपिच्छेन मारितम्
मौक्तिकं रसमात्रं हि द्विगुणं स्वर्णभस्मकम्
jayantīrasaniṣpiṣṭaṃ śukapicchena māritam
mauktikaṃ rasamātraṃ hi dviguṇaṃ svarṇabhasmakam
- 10
त्रिगुणं कान्तजं भस्म व्योमसत्त्वं चतुर्गुणम्
दत्त्वा च गन्धसौभाग्यं शृङ्गवेरेण भावितम्
triguṇaṃ kāntajaṃ bhasma vyomasattvaṃ caturguṇam
dattvā ca gandhasaubhāgyaṃ śṛṅgavereṇa bhāvitam
- 11
पुटेद्विंशतिवाराणि विद्राव्य पटगालितम्
सर्वतुल्येन बलिना रसेन कृतकज्जलीम्
puṭedviṃśativārāṇi vidrāvya paṭagālitam
sarvatulyena balinā rasena kṛtakajjalīm
- 12
विद्राव्य पूर्ववद्भस्म मुक्तादीनां परिक्षिपेत्
विमिश्र्य निक्षिपेत्तत्र क्षीरं छागीसमुद्भवम्
vidrāvya pūrvavadbhasma muktādīnāṃ parikṣipet
vimiśrya nikṣipettatra kṣīraṃ chāgīsamudbhavam
- 13
संशोषितं विचूर्ण्याथ काचकूप्यां विनिक्षिपेत्
पिप्पलीमधुना सार्धं सेवितं वल्लमात्रया
saṃśoṣitaṃ vicūrṇyātha kācakūpyāṃ vinikṣipet
pippalīmadhunā sārdhaṃ sevitaṃ vallamātrayā
- 14
रसायनविधानेन कुरुते वत्सरेण हि
वलीपलितनिर्मुक्तं वार्धक्येन विवर्जितम्
rasāyanavidhānena kurute vatsareṇa hi
valīpalitanirmuktaṃ vārdhakyena vivarjitam
- 15
श्रोत्रदन्तादिसम्पन्नं शतायुष्कं सचक्षुषम्
मत्तदन्तिबलोपेतं विवादे विजयान्वितम्
śrotradantādisampannaṃ śatāyuṣkaṃ sacakṣuṣam
mattadantibalopetaṃ vivāde vijayānvitam
- 16
लीढं मध्वाज्यतैलैश्च कणोपेताश्वगन्धया
क्षयरोगं निहन्त्येव मण्डलार्धेन निश्चितम्
līḍhaṃ madhvājyatailaiśca kaṇopetāśvagandhayā
kṣayarogaṃ nihantyeva maṇḍalārdhena niścitam
- 17
तत्तद्रोगानुपानैश्च निहन्ति सकलामयान्
वन्ध्यापुत्रप्रदं ह्येतत्सूतिकामयनाशनम्
tattadrogānupānaiśca nihanti sakalāmayān
vandhyāputrapradaṃ hyetatsūtikāmayanāśanam
- 18
बालानां परमं पथ्यं वृष्यमायुष्यमुत्तमम्
नागोदरोपविष्टं च हन्ति स्त्रीणां च वेगतः
bālānāṃ paramaṃ pathyaṃ vṛṣyamāyuṣyamuttamam
nāgodaropaviṣṭaṃ ca hanti strīṇāṃ ca vegataḥ
- 19
हैयङ्गवीनसंयुक्तं तवराजेन संयुतम्
गर्भिणीसर्वरोगेषु प्रशस्तं परिकीर्तितम्
haiyaṅgavīnasaṃyuktaṃ tavarājena saṃyutam
garbhiṇīsarvarogeṣu praśastaṃ parikīrtitam
- 20
चतुष्पलं प्रवालस्य भस्मनो मृततारकम्
तत्समं द्विगुणं ताम्रं प्रवालादर्धमाक्षिकम्
catuṣpalaṃ pravālasya bhasmano mṛtatārakam
tatsamaṃ dviguṇaṃ tāmraṃ pravālādardhamākṣikam
- 21
त्रिंशद्विभागिकं वज्रं षोडशांशं च नीलकम्
व्योमसत्त्वं समं सर्वैस्तालकं सर्वतः समम्
triṃśadvibhāgikaṃ vajraṃ ṣoḍaśāṃśaṃ ca nīlakam
vyomasattvaṃ samaṃ sarvaistālakaṃ sarvataḥ samam
- 22
विमर्द्य लुङ्गतोयेन यावद्दिनचतुष्टयम्
सर्वार्धशुद्धसूतेन तस्माद्द्विगुणगन्धकैः
vimardya luṅgatoyena yāvaddinacatuṣṭayam
sarvārdhaśuddhasūtena tasmāddviguṇagandhakaiḥ
- 23
विहितां कज्जलीं सम्यक्द्रावयित्वा यथा पुरा
प्रवालादीनि भस्मानि विनिक्षिप्य विमिश्र्य च
vihitāṃ kajjalīṃ samyakdrāvayitvā yathā purā
pravālādīni bhasmāni vinikṣipya vimiśrya ca
- 24
निर्वाप्य गोघृते सम्यग्द्वादशाब्दपुरातने
शरावसम्पुटे रुद्ध्वा घृताक्तं स्वेदयेच्छनैः
nirvāpya goghṛte samyagdvādaśābdapurātane
śarāvasampuṭe ruddhvā ghṛtāktaṃ svedayecchanaiḥ
- 25
विचूर्ण्य भावयेद्भृङ्गरसैर्वाराणि सप्त च
व्योषाज्यसहितं हन्ति जूर्तिरोगं दिनैस्त्रिभिः
vicūrṇya bhāvayedbhṛṅgarasairvārāṇi sapta ca
vyoṣājyasahitaṃ hanti jūrtirogaṃ dinaistribhiḥ
- 26
क्षयं च मण्डलार्धेन ग्रहणीं पाण्डुकामले
कुम्भकामलिकारोगम् उदावर्तं महोदरम्
kṣayaṃ ca maṇḍalārdhena grahaṇīṃ pāṇḍukāmale
kumbhakāmalikārogam udāvartaṃ mahodaram
- 27
प्रमेहं मेदसो वृद्धिं वातव्याधिं कफामयम्
गुदरोगं च मन्दाग्निं मूत्रवातम् अशेषतः
pramehaṃ medaso vṛddhiṃ vātavyādhiṃ kaphāmayam
gudarogaṃ ca mandāgniṃ mūtravātam aśeṣataḥ
- 28
स्मरमन्दिरजव्याधिं वन्ध्यारोगांस्त्वगामयान्
व्योषाज्यचित्रतोयैश्च ह्यनुपानम् अशेषतः
smaramandirajavyādhiṃ vandhyārogāṃstvagāmayān
vyoṣājyacitratoyaiśca hyanupānam aśeṣataḥ
- 29
भूयो भूयो विसूच्यर्तिर्देहिनो यस्य जायते
रसोऽयं तस्य दातव्यो मण्डलानां त्रयं खलु
आमरोगे च दातव्यो भिषग्भिर्वत्सरावधि
bhūyo bhūyo visūcyartirdehino yasya jāyate
raso'yaṃ tasya dātavyo maṇḍalānāṃ trayaṃ khalu
āmaroge ca dātavyo bhiṣagbhirvatsarāvadhi
- 30
तार्क्ष्यभस्म तु शाणैकं वज्रभस्म तदर्धकम्
मृतस्वर्णार्ककान्तानां निष्कद्वयमितं पृथक्
tārkṣyabhasma tu śāṇaikaṃ vajrabhasma tadardhakam
mṛtasvarṇārkakāntānāṃ niṣkadvayamitaṃ pṛthak

