53 shlokas
- 1
अथ यन्त्राणि वक्ष्यन्ते पारदो येन यन्त्र्यते
तस्माद्यन्त्रस्य रूपाणि दर्शनीयानि शास्त्रतः
atha yantrāṇi vakṣyante pārado yena yantryate
tasmādyantrasya rūpāṇi darśanīyāni śāstrataḥ
- 2
दोला पलभलीयन्त्रम् ऊर्ध्वपातनकं च यत्
अधःपातनकं चापि तिर्यक्पातनकं तथा
dolā palabhalīyantram ūrdhvapātanakaṃ ca yat
adhaḥpātanakaṃ cāpi tiryakpātanakaṃ tathā
- 3
घटीयन्त्रं गर्भयन्त्रमिष्टिका जलयन्त्रकम्
खल्वं डमरुकाख्यं च चिपिटाख्यं तुलाभिधम्
ghaṭīyantraṃ garbhayantramiṣṭikā jalayantrakam
khalvaṃ ḍamarukākhyaṃ ca cipiṭākhyaṃ tulābhidham
- 4
लवणं कोष्ठिकासंज्ञम् अन्तरालिकसंज्ञितम्
धूपयन्त्रं नाभियन्त्रं ग्रस्तयन्त्रं तथैव च
lavaṇaṃ koṣṭhikāsaṃjñam antarālikasaṃjñitam
dhūpayantraṃ nābhiyantraṃ grastayantraṃ tathaiva ca
- 5
विद्याधरं कुण्डकं च ढेकीसंज्ञम् उदाहृतम्
सोमानलं च निगडं किंनरं भैरवाभिधम्
vidyādharaṃ kuṇḍakaṃ ca ḍhekīsaṃjñam udāhṛtam
somānalaṃ ca nigaḍaṃ kiṃnaraṃ bhairavābhidham
- 6
वालुकानामकं चापि पातालं भूधराभिधम्
सारणायन्त्रकं गुह्यं गन्धपिष्टकयन्त्रकम्
vālukānāmakaṃ cāpi pātālaṃ bhūdharābhidham
sāraṇāyantrakaṃ guhyaṃ gandhapiṣṭakayantrakam
- 7
कूपीयन्त्रं पालिकाख्यं दीपिकायन्त्रकं तथा
स्थालीयन्त्रं भस्मयंत्रं देगयन्त्रमुदीरितम्
kūpīyantraṃ pālikākhyaṃ dīpikāyantrakaṃ tathā
sthālīyantraṃ bhasmayaṃtraṃ degayantramudīritam
- 8
घाणिकायन्त्रमुद्दिष्टं हंसपाकाभिधं तथा
ऊनचत्वारिंशदत्र यन्त्राण्युक्तानि नामतः
ghāṇikāyantramuddiṣṭaṃ haṃsapākābhidhaṃ tathā
ūnacatvāriṃśadatra yantrāṇyuktāni nāmataḥ
- 9
अथ मूषाश्च कथ्यन्ते मृत्तिकाभेदतः क्रमात्
मूषा कुमुदिका प्रोक्ता कोविका करहाटिका
atha mūṣāśca kathyante mṛttikābhedataḥ kramāt
mūṣā kumudikā proktā kovikā karahāṭikā
- 10
पातिनी कथ्यते सैव वह्निमित्रा प्रकीर्तिता
तुषभस्मयुता मृत्स्ना वाल्मिकी बिडसंयुता
pātinī kathyate saiva vahnimitrā prakīrtitā
tuṣabhasmayutā mṛtsnā vālmikī biḍasaṃyutā
- 11
तया या रचिता मूषा योगमूषेति कथ्यते
गारभूनागसत्वाभ्यां शणैर्दग्धतुषैस्तथा
tayā yā racitā mūṣā yogamūṣeti kathyate
gārabhūnāgasatvābhyāṃ śaṇairdagdhatuṣaistathā
- 12
मर्दिता महिषीक्षीरे मृत्तिका पक्षमात्रकम्
तन्मृदा रचिता मूषा गारमूषेति कथ्यते
marditā mahiṣīkṣīre mṛttikā pakṣamātrakam
tanmṛdā racitā mūṣā gāramūṣeti kathyate
- 13
वस्त्रांगारतुषास्तुल्यास्तच्चतुर्गुणमृत्तिका
भूनागमृत्तिका तुल्या सर्वैरेभिर्विमर्दिता
कथिता वरमूषा सा यामं वह्निं सहेत वै
vastrāṃgāratuṣāstulyāstaccaturguṇamṛttikā
bhūnāgamṛttikā tulyā sarvairebhirvimarditā
kathitā varamūṣā sā yāmaṃ vahniṃ saheta vai
- 14
पूर्वोक्ता मृत्तिका या तु रक्तवर्गांबुभाविता
रक्तवर्गयुता मृत्स्नाकारिता मूषिका शुभा
pūrvoktā mṛttikā yā tu raktavargāṃbubhāvitā
raktavargayutā mṛtsnākāritā mūṣikā śubhā
- 15
तुरीपुष्पकसीसाभ्यां लेपिता सा च मूषिका
वर्णोत्कर्षे प्रयोक्तव्या वर्णमूषेति कथ्यते
turīpuṣpakasīsābhyāṃ lepitā sā ca mūṣikā
varṇotkarṣe prayoktavyā varṇamūṣeti kathyate
- 16
श्वेतवर्गेण वै लिप्ता रूप्यमूषा प्रकीर्तिता
śvetavargeṇa vai liptā rūpyamūṣā prakīrtitā
- 17
विडेन रचिता या तु विडेनैव प्रलेपिता
देहलोहार्थसिद्ध्यर्थं विडमूषेत्युदाहृता
viḍena racitā yā tu viḍenaiva pralepitā
dehalohārthasiddhyarthaṃ viḍamūṣetyudāhṛtā
- 18
गारभूनागसत्त्वाभ्यां तुषमिश्रा शणेन च
मृत्समा महिषीक्षीरैर्दिवसत्रयमर्दिता
gārabhūnāgasattvābhyāṃ tuṣamiśrā śaṇena ca
mṛtsamā mahiṣīkṣīrairdivasatrayamarditā
- 19
संस्थिता पक्षमात्रं हि पश्चान्मूषा कृता तया
लेपिता मत्कुणस्याथ शोणितेन बलारसैः
saṃsthitā pakṣamātraṃ hi paścānmūṣā kṛtā tayā
lepitā matkuṇasyātha śoṇitena balārasaiḥ
- 20
चतुर्यामं ध्मापिता हि द्रवते नैव वह्निना
वज्रमूषेति कथिता वज्रद्रावणहेतवे
caturyāmaṃ dhmāpitā hi dravate naiva vahninā
vajramūṣeti kathitā vajradrāvaṇahetave
- 21
वृन्ताकाकारमूषायां नालं कृत्वा दशांगुलम्
धत्तूरपुष्पवद्दीर्घं सुदृढं चैव कारयेत्
vṛntākākāramūṣāyāṃ nālaṃ kṛtvā daśāṃgulam
dhattūrapuṣpavaddīrghaṃ sudṛḍhaṃ caiva kārayet
- 22
अष्टांगुलं च सच्छिद्रं भवेद्वृन्ताकमूषिका
अनया खर्परादीनां मृदूनां सत्त्वम् आहरेत्
aṣṭāṃgulaṃ ca sacchidraṃ bhavedvṛntākamūṣikā
anayā kharparādīnāṃ mṛdūnāṃ sattvam āharet
- 23
गोस्तनाकारमूषा या मुखोपरि विमुद्रिता
सत्वानां द्रावणे शुद्धौ मूषा सा गोस्तनी भवेत्
gostanākāramūṣā yā mukhopari vimudritā
satvānāṃ drāvaṇe śuddhau mūṣā sā gostanī bhavet
- 24
निर्दिष्टा मल्लमूषा या मल्लद्वितयसंपुटात्
रसपर्पटिकादीनां स्वेदनाय प्रकीर्तिता
nirdiṣṭā mallamūṣā yā malladvitayasaṃpuṭāt
rasaparpaṭikādīnāṃ svedanāya prakīrtitā
- 25
पक्वमूषा कुलालभाण्डरूपा या दृढा च परिपाचिता
पक्वमूषेति सा प्रोक्ता सत्वरद्रव्यशोधिनी
pakvamūṣā kulālabhāṇḍarūpā yā dṛḍhā ca paripācitā
pakvamūṣeti sā proktā satvaradravyaśodhinī
- 26
अतिस्थूलातिदीर्घा च मुखे किंचिच्च विस्तृता
महामूषेति सा प्रोक्ता सत्वरद्रव्यशोधिनी
atisthūlātidīrghā ca mukhe kiṃcicca vistṛtā
mahāmūṣeti sā proktā satvaradravyaśodhinī
- 27
षडंगुलोन्नता दीर्घा चतुरस्रा च निम्नका
मञ्जूषाकारमूषा सा कथिता रसमारणे
ṣaḍaṃgulonnatā dīrghā caturasrā ca nimnakā
mañjūṣākāramūṣā sā kathitā rasamāraṇe
- 28
भूमौ निखन्यमानां हि मूषामाच्छाद्य वालुकैः
गर्भमूषा तु सा ज्ञेया पारदस्य निबन्धिनी
bhūmau nikhanyamānāṃ hi mūṣāmācchādya vālukaiḥ
garbhamūṣā tu sā jñeyā pāradasya nibandhinī
- 29
मूषा या चिपिटा मूले वर्तुलाष्टांगुलोच्छ्रया
मूषा सा मुसलाख्या स्याच्चक्रीबद्धरसे हिता
mūṣā yā cipiṭā mūle vartulāṣṭāṃgulocchrayā
mūṣā sā musalākhyā syāccakrībaddharase hitā
- 30
अंगारकोष्ठिका नाम राजहस्तप्रमाणका
द्वादशांगुलविस्तारा चतुरस्रा प्रकीर्तिता
aṃgārakoṣṭhikā nāma rājahastapramāṇakā
dvādaśāṃgulavistārā caturasrā prakīrtitā

