15 shlokas
- 1
अतः परं गृहस्थस्य कर्माचारं कलौ युगे
धर्मं साधारणं शक्त्या चातुर्वर्ण्याश्रमागतम्
ataḥ paraṃ gṛhasthasya karmācāraṃ kalau yuge
dharmaṃ sādhāraṇaṃ śaktyā cāturvarṇyāśramāgatam
- 2
तं प्रवक्ष्याम्य् अहं पूर्वं पराशरवचो यथा
षट्कर्मसहितो विप्रः कृषिकर्म च कारयेत्
taṃ pravakṣyāmy ahaṃ pūrvaṃ parāśaravaco yathā
ṣaṭkarmasahito vipraḥ kṛṣikarma ca kārayet
- 3
क्षुधितं तृषितं श्रान्तं बलीवर्दं न योजयेत्
हीनाङ्गं व्याधितं क्लीबं वृषं विप्रो न वाहयेत्
kṣudhitaṃ tṛṣitaṃ śrāntaṃ balīvardaṃ na yojayet
hīnāṅgaṃ vyādhitaṃ klībaṃ vṛṣaṃ vipro na vāhayet
- 4
स्थिराङ्गं नीरुजं तृप्तं सुनर्दं षण्ढवर्जितम्
वाहयेद्दिवसस्यार्धं पश्चात्स्नानं समाचरेत्
sthirāṅgaṃ nīrujaṃ tṛptaṃ sunardaṃ ṣaṇḍhavarjitam
vāhayeddivasasyārdhaṃ paścātsnānaṃ samācaret
- 5
जप्यं देवार्चनं होमं स्वाध्यायं चैवम् अभ्यसेत्
एकद्वित्रिचतुर्विप्रान्भोजयेत्स्नातकान्द्विजः
japyaṃ devārcanaṃ homaṃ svādhyāyaṃ caivam abhyaset
ekadvitricaturviprānbhojayetsnātakāndvijaḥ
- 6
स्वयंकृष्टे तथा क्षेत्रे धान्यैश्च स्वयमर्जितैः
निर्वपेत्पञ्च यज्ञांश्च क्रतुदीक्षां च कारयेत्
svayaṃkṛṣṭe tathā kṣetre dhānyaiśca svayamarjitaiḥ
nirvapetpañca yajñāṃśca kratudīkṣāṃ ca kārayet
- 7
तिला रसा न विक्रेया विक्रेया धान्यतत्समाः
विप्रस्यैवंविधा वृत्तिस्तृणकाष्ठादिविक्रयः
tilā rasā na vikreyā vikreyā dhānyatatsamāḥ
viprasyaivaṃvidhā vṛttistṛṇakāṣṭhādivikrayaḥ
- 8
ब्राह्मणश्चेत्कृषिं कुर्यात्तन्महादोषम् आप्नुयात्
संवत्सरेण यत्पापं मत्स्यघाती समाप्नुयात्
brāhmaṇaścetkṛṣiṃ kuryāttanmahādoṣam āpnuyāt
saṃvatsareṇa yatpāpaṃ matsyaghātī samāpnuyāt
- 9
अयोमुखेन काष्ठेन तद् एकाहेन लाङ्गली
पाशको मत्स्यघाती च व्याधः शाकुनिकस्तथा
ayomukhena kāṣṭhena tad ekāhena lāṅgalī
pāśako matsyaghātī ca vyādhaḥ śākunikastathā
- 10
अदाता कर्षकश्चैव सर्वे ते समभागिनः
वृक्षं छित्त्वा महीं भित्त्वा हत्वा च कृमिकीटकान्
adātā karṣakaścaiva sarve te samabhāginaḥ
vṛkṣaṃ chittvā mahīṃ bhittvā hatvā ca kṛmikīṭakān
- 11
कर्षकः खलयज्ञेन सर्वपापैः प्रमुच्यते
यो न दद्याद्द्विजातिभ्यो राशिमूलम् उपागतः
karṣakaḥ khalayajñena sarvapāpaiḥ pramucyate
yo na dadyāddvijātibhyo rāśimūlam upāgataḥ
- 12
स चौरः स च पापिष्ठो ब्रह्मघ्नं तं विनिर्दिशेत्
राज्ञे दत्त्वा तु षड्भागं देवानां चैकविंशकम्
sa cauraḥ sa ca pāpiṣṭho brahmaghnaṃ taṃ vinirdiśet
rājñe dattvā tu ṣaḍbhāgaṃ devānāṃ caikaviṃśakam
- 13
विप्राणां त्रिंशकं भागं सर्वपापैः प्रमुच्यते
क्षत्रियो ऽपि कृषिं कृत्वा देवान्विप्रांश्च पूजयेत्
viprāṇāṃ triṃśakaṃ bhāgaṃ sarvapāpaiḥ pramucyate
kṣatriyo 'pi kṛṣiṃ kṛtvā devānviprāṃśca pūjayet
- 14
वैश्यः शूद्रस्तथा कुर्यात्कृषिवाणिज्यशिल्पकम्
विकर्म कुर्वते शूद्रा द्विजशुश्रूषयोज्झिताः
vaiśyaḥ śūdrastathā kuryātkṛṣivāṇijyaśilpakam
vikarma kurvate śūdrā dvijaśuśrūṣayojjhitāḥ
- 15
भवन्त्य् अल्पायुषस्ते वै निरयं यान्त्य् असंशयं
चतुर्णाम् अपि वर्णानाम् एष धर्मः सनातनः
bhavanty alpāyuṣaste vai nirayaṃ yānty asaṃśayaṃ
caturṇām api varṇānām eṣa dharmaḥ sanātanaḥ

