73 shlokas
- 1
दुःस्वप्नं यदि पश्येत्तु वान्ते तु क्षुरकर्मणि
मैथुने प्रेतधूमे च स्नानम् एव विधीयते
duḥsvapnaṃ yadi paśyettu vānte tu kṣurakarmaṇi
maithune pretadhūme ca snānam eva vidhīyate
- 2
अज्ञानात्प्राश्य विण्मूत्रं सुरासंस्पृष्टम् एव च
पुनः संस्कारम् अर्हन्ति त्रयो वर्णा द्विजातयः
ajñānātprāśya viṇmūtraṃ surāsaṃspṛṣṭam eva ca
punaḥ saṃskāram arhanti trayo varṇā dvijātayaḥ
- 3
अजिनं मेखला दण्डो भैक्ष्यचर्या व्रतानि च
निवर्तन्ते द्विजातीनां पुनः संस्कारकर्मणि
ajinaṃ mekhalā daṇḍo bhaikṣyacaryā vratāni ca
nivartante dvijātīnāṃ punaḥ saṃskārakarmaṇi
- 4
विण्मूत्रभोजी शुद्ध्यर्थं प्राजापत्यं समाचरेत्
पञ्चगव्यं च कुर्वीत स्नात्वा पीत्वा शुचिर्भवेत्
viṇmūtrabhojī śuddhyarthaṃ prājāpatyaṃ samācaret
pañcagavyaṃ ca kurvīta snātvā pītvā śucirbhavet
- 5
जलाग्निपतने चैव प्रव्रज्यानाशकेषु च
प्रत्यवसितवर्णानां कथं शुद्धिर्विधीयते
jalāgnipatane caiva pravrajyānāśakeṣu ca
pratyavasitavarṇānāṃ kathaṃ śuddhirvidhīyate
- 6
प्राजापत्यद्वयेनैव तीर्थाभिगमनेन च
वृषैकादशदानेन वर्णाः शुध्यन्ति ते त्रयः
prājāpatyadvayenaiva tīrthābhigamanena ca
vṛṣaikādaśadānena varṇāḥ śudhyanti te trayaḥ
- 7
ब्राह्मणस्य प्रवक्ष्यामि वनं गत्वा चतुष्पथे
सशिखं वपनं कृत्वा प्राजापत्यद्वयं चरेत्
brāhmaṇasya pravakṣyāmi vanaṃ gatvā catuṣpathe
saśikhaṃ vapanaṃ kṛtvā prājāpatyadvayaṃ caret
- 8
गोद्वयं दक्षिणां दद्याच्छुद्धिं स्वायंभुवो ऽब्रवीत्
मुच्यते तेन पापेन ब्राह्मणत्वं च गच्छति
godvayaṃ dakṣiṇāṃ dadyācchuddhiṃ svāyaṃbhuvo 'bravīt
mucyate tena pāpena brāhmaṇatvaṃ ca gacchati
- 9
स्नानानि पञ्च पुण्यानि कीर्तितानि मनीषिभिः
आग्नेयं वारुणं ब्राह्मं वायव्यं दिव्यम् एव च
snānāni pañca puṇyāni kīrtitāni manīṣibhiḥ
āgneyaṃ vāruṇaṃ brāhmaṃ vāyavyaṃ divyam eva ca
- 10
आग्नेयं भस्मना स्नानम् अवगाह्य तु वारुणम्
आपोहिष्ठेति च ब्राह्मं वायव्यं गोरजः स्मृतम्
āgneyaṃ bhasmanā snānam avagāhya tu vāruṇam
āpohiṣṭheti ca brāhmaṃ vāyavyaṃ gorajaḥ smṛtam
- 11
यत्तु सातपवर्षेण तत्स्नानं दिव्यम् उच्यते
तत्र स्नात्वा तु गङ्गायां स्नातो भवति मानवः
yattu sātapavarṣeṇa tatsnānaṃ divyam ucyate
tatra snātvā tu gaṅgāyāṃ snāto bhavati mānavaḥ
- 12
स्नातुं यान्तं द्विजं सर्वे देवाः पितृगणैः सह
वायुभूतास्तु गच्छन्ति तृषार्ताः सलिलार्थिनः
snātuṃ yāntaṃ dvijaṃ sarve devāḥ pitṛgaṇaiḥ saha
vāyubhūtāstu gacchanti tṛṣārtāḥ salilārthinaḥ
- 13
निराशास्ते निवर्तन्ते वस्त्रनिष्पीडने कृते
तस्मान्न पीडयेद्वस्त्रं अकृत्वा पितृतर्पणम्
nirāśāste nivartante vastraniṣpīḍane kṛte
tasmānna pīḍayedvastraṃ akṛtvā pitṛtarpaṇam
- 14
रोमकूपेष्व् अवस्थाप्य यस्तिलैस्तर्पयेत्पितॄन्
पितरस्तर्पितास्तेन रुधिरेण मलेन च
romakūpeṣv avasthāpya yastilaistarpayetpitṝn
pitarastarpitāstena rudhireṇa malena ca
- 15
अवधूनोति यः केशान्स्नात्वा यस्तूत्सृजेन्मलम्
आचामेद्वा जलस्थे ऽपि स बाह्यः पितृदैवतैः
avadhūnoti yaḥ keśānsnātvā yastūtsṛjenmalam
ācāmedvā jalasthe 'pi sa bāhyaḥ pitṛdaivataiḥ
- 16
शिरः प्रावृत्त्य कण्ठं वा मुक्तकच्छशिखो ऽपि वा
विना यज्ञोपवीतेन आचान्तो ऽप्य् अशुचिर्भवेत्
śiraḥ prāvṛttya kaṇṭhaṃ vā muktakacchaśikho 'pi vā
vinā yajñopavītena ācānto 'py aśucirbhavet
- 17
जले स्थलस्थो नाचामेज्जलस्थश्च बहिःस्थले
उभे स्पृष्ट्वा समाचान्त उभयत्र शुचिर्भवेत्
jale sthalastho nācāmejjalasthaśca bahiḥsthale
ubhe spṛṣṭvā samācānta ubhayatra śucirbhavet
- 18
स्नात्वा पीत्वा क्षुते सुप्ते भुक्त्वा रथ्योपसर्पणे
आचान्तः पुनर् आचामेद्वासो विपरिधाय च
snātvā pītvā kṣute supte bhuktvā rathyopasarpaṇe
ācāntaḥ punar ācāmedvāso viparidhāya ca
- 19
क्षुते निष्ठीवने चैव दन्तोच्छिष्टे तथानृते
पतितानां च संभाषे दक्षिणं श्रवणं स्पृशेत्
kṣute niṣṭhīvane caiva dantocchiṣṭe tathānṛte
patitānāṃ ca saṃbhāṣe dakṣiṇaṃ śravaṇaṃ spṛśet
- 20
प्रभासादीनि तीर्थानि गङ्गाद्याः सरितस्तथा
विप्रस्य दक्षिणे कर्णे सन्तीति मनुर् अब्रवीत्
prabhāsādīni tīrthāni gaṅgādyāḥ saritastathā
viprasya dakṣiṇe karṇe santīti manur abravīt
- 21
अग्निर् आपश्च वेदाश्च सोमसूर्यानिलास्तथा
सर्व एव तु विप्रस्य श्रोत्रे तिष्ठन्ति दक्षिणे
agnir āpaśca vedāśca somasūryānilāstathā
sarva eva tu viprasya śrotre tiṣṭhanti dakṣiṇe
- 22
भास्करस्य करैः पूतं दिवा स्नानं प्रशस्यते
अप्रशस्तं निशि स्नानं राहोर् अन्यत्र दर्शनात्
bhāskarasya karaiḥ pūtaṃ divā snānaṃ praśasyate
apraśastaṃ niśi snānaṃ rāhor anyatra darśanāt
- 23
स्नानं दानं जपो होमः कर्तव्यो राहुदर्शने
अन्यदा त्व् अशुची रात्रिस्तस्मात्तां परिवर्जयेत्
snānaṃ dānaṃ japo homaḥ kartavyo rāhudarśane
anyadā tv aśucī rātristasmāttāṃ parivarjayet
- 24
मरुतो वसवो रुद्रा आदित्याश्चैव देवताः
सर्वे सोमे प्रलीयन्ते तस्माद्दानं तु तद्ग्रहे
maruto vasavo rudrā ādityāścaiva devatāḥ
sarve some pralīyante tasmāddānaṃ tu tadgrahe
- 25
खलयज्ञे विवाहे च संक्रान्तौ ग्रहणे तथा
शर्वर्यां दानम् अस्त्य् एव नान्यत्रैव विधीयते
khalayajñe vivāhe ca saṃkrāntau grahaṇe tathā
śarvaryāṃ dānam asty eva nānyatraiva vidhīyate
- 26
पुत्रजन्मनि यज्ञे च तथा चात्ययकर्मणि
राहोश्च दर्शने दानं प्रशस्तं नान्यदा निशि
putrajanmani yajñe ca tathā cātyayakarmaṇi
rāhośca darśane dānaṃ praśastaṃ nānyadā niśi
- 27
महानिशा तु विज्ञेया मध्यस्थं प्रहरद्वयम्
प्रदोषपश्चिमौ यामौ दिनवत्स्नानम् आचरेत्
mahāniśā tu vijñeyā madhyasthaṃ praharadvayam
pradoṣapaścimau yāmau dinavatsnānam ācaret
- 28
चैत्यवृक्षश्चितिर्यूपश्चण्डालः सोमविक्रयी
एतांस्तु ब्राह्मणः स्पृष्ट्वा सवासा जलम् आविशेत्
caityavṛkṣaścitiryūpaścaṇḍālaḥ somavikrayī
etāṃstu brāhmaṇaḥ spṛṣṭvā savāsā jalam āviśet
- 29
अस्थिसंचयनात्पूर्वं रुदित्वा स्नानम् आचरेत्
अन्तर्दशाहे विप्रस्य ह्य् ऊर्ध्वम् आचमनं भवेत्
asthisaṃcayanātpūrvaṃ ruditvā snānam ācaret
antardaśāhe viprasya hy ūrdhvam ācamanaṃ bhavet
- 30
सर्वं गङ्गासमं तोयं राहुग्रस्ते दिवाकरे
सोमग्रहे तथैवोक्तं स्नानदानादिकर्मसु
sarvaṃ gaṅgāsamaṃ toyaṃ rāhugraste divākare
somagrahe tathaivoktaṃ snānadānādikarmasu

