71 shlokas
- 1
अथ परमरहस्यो ऽयं चक्राणां भण्यते ऽभ्युदयः
atha paramarahasyo 'yaṃ cakrāṇāṃ bhaṇyate 'bhyudayaḥ
- 2
इत्ययत्नजमाख्यातं यत्नजं तु निगद्यते
बीजपिण्डात्मकं सर्वं संविदः स्पन्दनात्मताम्
ityayatnajamākhyātaṃ yatnajaṃ tu nigadyate
bījapiṇḍātmakaṃ sarvaṃ saṃvidaḥ spandanātmatām
- 3
विदधत्परसंवित्तावुपाय इति वर्णितम्
यथारघट्टचक्राग्रघटीयन्त्रौघवाहनम्
vidadhatparasaṃvittāvupāya iti varṇitam
yathāraghaṭṭacakrāgraghaṭīyantraughavāhanam
- 4
एकानुसंधियत्नेन चित्रं यन्त्रोदयं भजेत्
एकानुसंधानबलाज्जाते मन्त्रोदये ऽनिशम्
ekānusaṃdhiyatnena citraṃ yantrodayaṃ bhajet
ekānusaṃdhānabalājjāte mantrodaye 'niśam
- 5
तन्मन्त्रदेवता यत्नात्तादात्म्येन प्रसीदति
खे रसैकाक्षि नित्योत्थे तदर्धं द्विकपिण्डके
tanmantradevatā yatnāttādātmyena prasīdati
khe rasaikākṣi nityotthe tadardhaṃ dvikapiṇḍake
- 6
त्रिके सप्त सहस्राणि द्विशतीत्युदयो मतः
चतुष्के तु सहस्राणि पञ्च चैव चतुःशती
trike sapta sahasrāṇi dviśatītyudayo mataḥ
catuṣke tu sahasrāṇi pañca caiva catuḥśatī
- 7
पञ्चार्णे ऽब्धिसहस्राणि त्रिशती विंशतिस्तथा
षट्के सहस्रत्रितयं षट्शती चोदयो भवेत्
pañcārṇe 'bdhisahasrāṇi triśatī viṃśatistathā
ṣaṭke sahasratritayaṃ ṣaṭśatī codayo bhavet
- 8
सप्तके त्रिसहस्रं तु षडशीत्यधिकं स्मृतम्
शतैस्तु सप्तविंशत्या वर्णाष्टकविकल्पिते
saptake trisahasraṃ tu ṣaḍaśītyadhikaṃ smṛtam
śataistu saptaviṃśatyā varṇāṣṭakavikalpite
- 9
चतुर्विंशतिशत्या तु नवार्णेषूदयो भवेत्
अधिषष्ट्येकविंशत्या शतानां दशवर्णके
caturviṃśatiśatyā tu navārṇeṣūdayo bhavet
adhiṣaṣṭyekaviṃśatyā śatānāṃ daśavarṇake
- 10
एकान्नविंशतिशतं चतुःषष्टिः शिवार्णके
अष्टादश शतानि स्युरुदयो द्वादशार्णके
ekānnaviṃśatiśataṃ catuḥṣaṣṭiḥ śivārṇake
aṣṭādaśa śatāni syurudayo dvādaśārṇake
- 11
त्रयोदशार्णे द्वाषष्ट्या शतानि किल षोडश
त्रिचत्वारिंशता पञ्चदशेति भुवनार्णके
trayodaśārṇe dvāṣaṣṭyā śatāni kila ṣoḍaśa
tricatvāriṃśatā pañcadaśeti bhuvanārṇake
- 12
चतुर्दशशती खाब्धिः स्यात्पञ्चदशवर्णके
त्रयोदशशती सार्धा षोडशार्णे तु कथ्यते
caturdaśaśatī khābdhiḥ syātpañcadaśavarṇake
trayodaśaśatī sārdhā ṣoḍaśārṇe tu kathyate
- 13
शतद्वादशिका सप्तदशार्णे सैकसप्ततिः
अष्टादशार्णे विज्ञेया शतद्वादशिका बुधैः
śatadvādaśikā saptadaśārṇe saikasaptatiḥ
aṣṭādaśārṇe vijñeyā śatadvādaśikā budhaiḥ
- 14
चतुर्विंशतिसंख्याके चक्रे नवशती भवेत्
सप्तविंशतिसंख्याते तूदयो ऽष्टशतात्मकः
caturviṃśatisaṃkhyāke cakre navaśatī bhavet
saptaviṃśatisaṃkhyāte tūdayo 'ṣṭaśatātmakaḥ
- 15
द्वात्रिंशके महाचक्रे षट्शती पञ्चसप्ततिः
द्विचतुर्विंशके चक्रे सार्धां शतचतुष्टयीम्
dvātriṃśake mahācakre ṣaṭśatī pañcasaptatiḥ
dvicaturviṃśake cakre sārdhāṃ śatacatuṣṭayīm
- 16
उदयं पिण्डयोगज्ञः पिण्डमन्त्रेषु लक्षयेत्
चतुष्पञ्चाशके चक्रे शतानां तु चतुष्टयम्
udayaṃ piṇḍayogajñaḥ piṇḍamantreṣu lakṣayet
catuṣpañcāśake cakre śatānāṃ tu catuṣṭayam
- 17
सप्तत्रिंशत्सहार्धेन त्रिशत्यष्टाष्टके भवेत्
अर्धमर्धत्रिभागश्च षट्षष्टिर्द्विशती भवेत्
saptatriṃśatsahārdhena triśatyaṣṭāṣṭake bhavet
ardhamardhatribhāgaśca ṣaṭṣaṣṭirdviśatī bhavet
- 18
एकाशीतिपदे चक्रे उदयः प्राणचारगः
चक्रे तु षण्णवत्याख्ये सपादा द्विशती भवेत्
ekāśītipade cakre udayaḥ prāṇacāragaḥ
cakre tu ṣaṇṇavatyākhye sapādā dviśatī bhavet
- 19
अष्टोत्तरशते चक्रे द्विशतस्तूदयो भवेत्
क्रमेणेत्थमिदं चक्रं षट्कृत्वो द्विगुणं यदा
aṣṭottaraśate cakre dviśatastūdayo bhavet
krameṇetthamidaṃ cakraṃ ṣaṭkṛtvo dviguṇaṃ yadā
- 20
ततो ऽपि द्विगुणे ऽष्टांशस्यार्धमध्यर्धमेककम्
ततो ऽपि सूक्ष्मकुशलैर् अर्धार्धादिप्रकल्पने
tato 'pi dviguṇe 'ṣṭāṃśasyārdhamadhyardhamekakam
tato 'pi sūkṣmakuśalair ardhārdhādiprakalpane
- 21
भागषोडशकस्थित्या सूक्ष्मश्चारो ऽभिलक्ष्यते
एवं प्रयत्नसंरुद्धप्राणचारस्य योगिनः
bhāgaṣoḍaśakasthityā sūkṣmaścāro 'bhilakṣyate
evaṃ prayatnasaṃruddhaprāṇacārasya yoginaḥ
- 22
क्रमेण प्राणचारस्य ग्रास एवोपजायते
प्राणग्रासक्रमावाप्तकालसंकर्षणस्थितिः
krameṇa prāṇacārasya grāsa evopajāyate
prāṇagrāsakramāvāptakālasaṃkarṣaṇasthitiḥ
- 23
संविदेकैव पूर्णा स्याज्ज्ञानभेदव्यपोहनात्
तथा हि प्राणचारस्य नवस्यानुदये सति
saṃvidekaiva pūrṇā syājjñānabhedavyapohanāt
tathā hi prāṇacārasya navasyānudaye sati
- 24
न कालभेदजनितो ज्ञानभेदः प्रकल्पते
संवेद्यभेदान्न ज्ञानं भिन्नं शिखरिवृत्तवत्
na kālabhedajanito jñānabhedaḥ prakalpate
saṃvedyabhedānna jñānaṃ bhinnaṃ śikharivṛttavat
- 25
कालस्तु भेदकस्तस्य स तु सूक्ष्मः क्षणो मतः
सौक्ष्म्यस्य चावधिर्ज्ञानं यावत्तिष्ठति स क्षणः
kālastu bhedakastasya sa tu sūkṣmaḥ kṣaṇo mataḥ
saukṣmyasya cāvadhirjñānaṃ yāvattiṣṭhati sa kṣaṇaḥ
- 26
अन्यथा न स निर्वक्तुं निपुणैरपि पार्यते
ज्ञानं कियद्भवेत्तावत्तदभावो न भासते
anyathā na sa nirvaktuṃ nipuṇairapi pāryate
jñānaṃ kiyadbhavettāvattadabhāvo na bhāsate
- 27
तदभावश्च नो तावद्यावत्तत्राक्षवर्त्मनि
अर्थे वात्मप्रदेशे वा न संयोगविभागिता
tadabhāvaśca no tāvadyāvattatrākṣavartmani
arthe vātmapradeśe vā na saṃyogavibhāgitā
- 28
सा चेदुदयते स्पन्दमयी तत्प्राणगा ध्रुवम्
भवेदेव ततः प्राणस्पन्दाभावे न सा भवेत्
sā cedudayate spandamayī tatprāṇagā dhruvam
bhavedeva tataḥ prāṇaspandābhāve na sā bhavet
- 29
तदभावान्न विज्ञानाभावः सैवं तु सैव धीः
न चासौ वस्तुतो दीर्घा कालभेदव्यपोहनात्
tadabhāvānna vijñānābhāvaḥ saivaṃ tu saiva dhīḥ
na cāsau vastuto dīrghā kālabhedavyapohanāt
- 30
वस्तुतो ह्यत एवेयं कालं संविन्न संस्पृशेत्
अत एकैव संवित्तिर्नानारूपे तथातथा
vastuto hyata eveyaṃ kālaṃ saṃvinna saṃspṛśet
ata ekaiva saṃvittirnānārūpe tathātathā

