159 shlokas
- 1
आणवेन विधिना परधाम प्रेप्सतामथ निरूप्यत एतत्
āṇavena vidhinā paradhāma prepsatāmatha nirūpyata etat
- 2
विकल्पस्यैव संस्कारे जाते निष्प्रतियोगिनि
अभीष्टे वस्तुनि प्राप्तिर्निश्चिता भोगमोक्षयोः
vikalpasyaiva saṃskāre jāte niṣpratiyogini
abhīṣṭe vastuni prāptirniścitā bhogamokṣayoḥ
- 3
विकल्पः कस्यचित्स्वात्मस्वातन्त्र्यादेव सुस्थिरः
उपायान्तरसापेक्ष्यवियोगेनैव जायते
vikalpaḥ kasyacitsvātmasvātantryādeva susthiraḥ
upāyāntarasāpekṣyaviyogenaiva jāyate
- 4
कस्यचित्तु विकल्पो ऽसौ स्वात्मसंस्करणं प्रति
उपायान्तरसापेक्षस्तत्रोक्तः पूर्वको विधिः
kasyacittu vikalpo 'sau svātmasaṃskaraṇaṃ prati
upāyāntarasāpekṣastatroktaḥ pūrvako vidhiḥ
- 5
विकल्पो नाम चिन्मात्रस्वभावो यद्यपि स्थितः
तथापि निश्चयात्मासावणोः स्वातन्त्र्ययोजकः
vikalpo nāma cinmātrasvabhāvo yadyapi sthitaḥ
tathāpi niścayātmāsāvaṇoḥ svātantryayojakaḥ
- 6
निश्चयो बहुधा चैष तत्रोपायाश्च भेदिनः
अणुशब्देन ते चोक्ता दूरान्तिकविभेदतः
niścayo bahudhā caiṣa tatropāyāśca bhedinaḥ
aṇuśabdena te coktā dūrāntikavibhedataḥ
- 7
तत्र बुद्धौ तथा प्राणे देहे चापि प्रमातरि
अपारमार्थिके ऽप्यस्मिन्परमार्थः प्रकाशते
tatra buddhau tathā prāṇe dehe cāpi pramātari
apāramārthike 'pyasminparamārthaḥ prakāśate
- 8
यतः प्रकाशाच्चिन्मात्रात्प्राणाद्यव्यतिरेकवत्
तस्यैव तु स्वतन्त्रत्वाद्द्विगुणं जडचिद्वपुः
yataḥ prakāśāccinmātrātprāṇādyavyatirekavat
tasyaiva tu svatantratvāddviguṇaṃ jaḍacidvapuḥ
- 9
उक्तं त्रैशिरसे चैतद्देव्यै चन्द्रार्धमौलिना
जीवः शक्तिः शिवस्यैव सर्वत्रैव स्थितापि सा
uktaṃ traiśirase caitaddevyai candrārdhamaulinā
jīvaḥ śaktiḥ śivasyaiva sarvatraiva sthitāpi sā
- 10
स्वरूपप्रत्यये रूढा ज्ञानस्योन्मीलनात्परा
तस्य चिद्रूपतां सत्यां स्वातन्त्र्योल्लासकल्पनात्
svarūpapratyaye rūḍhā jñānasyonmīlanātparā
tasya cidrūpatāṃ satyāṃ svātantryollāsakalpanāt
- 11
पश्यञ्जडात्मताभागं तिरोधायाद्वयो भवेत्
तत्र स्वातन्त्र्यदृष्ट्या वा दर्पणे मुखबिम्बवत्
paśyañjaḍātmatābhāgaṃ tirodhāyādvayo bhavet
tatra svātantryadṛṣṭyā vā darpaṇe mukhabimbavat
- 12
विशुद्धं निजचैतन्यं निश्चिनोत्यतदात्मकम्
बुद्धिप्राणादितो भिन्नं चैतन्यं निश्चितं बलात्
viśuddhaṃ nijacaitanyaṃ niścinotyatadātmakam
buddhiprāṇādito bhinnaṃ caitanyaṃ niścitaṃ balāt
- 13
सत्यतस्तदभिन्नं स्यात्तस्यान्योन्यविभेदतः
विश्वरूपाविभेदित्वं शुद्धत्वादेव जायते
satyatastadabhinnaṃ syāttasyānyonyavibhedataḥ
viśvarūpāvibheditvaṃ śuddhatvādeva jāyate
- 14
निष्ठितैकस्फुरन्मूर्तेर्मूर्त्यन्तरविरोधतः
अन्तः संविदि सत्सर्वं यद्यप्यपरथा धियि
niṣṭhitaikasphuranmūrtermūrtyantaravirodhataḥ
antaḥ saṃvidi satsarvaṃ yadyapyaparathā dhiyi
- 15
प्राणे देहे ऽथवा कस्मात्संक्रामेत्केन वा कथम्
तथापि निर्विकल्पे ऽस्मिन्विकल्पो नास्ति तं विना
prāṇe dehe 'thavā kasmātsaṃkrāmetkena vā katham
tathāpi nirvikalpe 'sminvikalpo nāsti taṃ vinā
- 16
दृष्टे ऽप्यदृष्टकल्पत्वं विकल्पेन तु निश्चयः
बुद्धिप्राणशरीरेषु पारमैश्वर्यम् अञ्जसा
dṛṣṭe 'pyadṛṣṭakalpatvaṃ vikalpena tu niścayaḥ
buddhiprāṇaśarīreṣu pāramaiśvaryam añjasā
- 17
विकल्प्यं शून्यरूपे न प्रमातरि विकल्पनम्
बुद्धिर्ध्यानमयी तत्र प्राण उच्चारणात्मकः
vikalpyaṃ śūnyarūpe na pramātari vikalpanam
buddhirdhyānamayī tatra prāṇa uccāraṇātmakaḥ
- 18
उच्चारणं च प्राणाद्या व्यानान्ताः पञ्च वृत्तयः
आद्या तु प्राणनाभिख्यापरोच्चारात्मिका भवेत्
uccāraṇaṃ ca prāṇādyā vyānāntāḥ pañca vṛttayaḥ
ādyā tu prāṇanābhikhyāparoccārātmikā bhavet
- 19
शरीरस्याक्षविषयैतत्पिण्डत्वेन संस्थितिः
तत्र ध्यानमयं तावदनुत्तरमिहोच्यते
śarīrasyākṣaviṣayaitatpiṇḍatvena saṃsthitiḥ
tatra dhyānamayaṃ tāvadanuttaramihocyate
- 20
यः प्रकाशः स्वतन्त्रो ऽयं चित्स्वभावो हृदि स्थितः
सर्वतत्त्वमयः प्रोक्तमेतच्च त्रिशिरोमते
yaḥ prakāśaḥ svatantro 'yaṃ citsvabhāvo hṛdi sthitaḥ
sarvatattvamayaḥ proktametacca triśiromate
- 21
कदलीसंपुटाकारं सबाह्याभ्यन्तरान्तरम्
ईक्षते हृदयान्तःस्थं तत्पुष्पमिव तत्त्ववित्
kadalīsaṃpuṭākāraṃ sabāhyābhyantarāntaram
īkṣate hṛdayāntaḥsthaṃ tatpuṣpamiva tattvavit
- 22
सोमसूर्याग्निसंघट्टं तत्र ध्यायेद् अनन्यधीः
तद्ध्यानारणिसंक्षोभान्महाभैरवहव्यभुक्
somasūryāgnisaṃghaṭṭaṃ tatra dhyāyed ananyadhīḥ
taddhyānāraṇisaṃkṣobhānmahābhairavahavyabhuk
- 23
हृदयाख्ये महाकुण्डे जाज्वलन्स्फीततां व्रजेत्
तस्य शक्तिमतः स्फीतशक्तेर्भैरवतेजसः
hṛdayākhye mahākuṇḍe jājvalansphītatāṃ vrajet
tasya śaktimataḥ sphītaśakterbhairavatejasaḥ
- 24
मातृमान् अप्रमेयाख्यं धामाभेदेन भावयेत्
वह्न्यर्कसोमशक्तीनां तदेव त्रितयं भवेत्
mātṛmān aprameyākhyaṃ dhāmābhedena bhāvayet
vahnyarkasomaśaktīnāṃ tadeva tritayaṃ bhavet
- 25
परा परापरा चेयमपरा च सदोदिता
सृष्टिसंस्थितिसंहारैस्तासां प्रत्येकतस्त्रिधा
parā parāparā ceyamaparā ca sadoditā
sṛṣṭisaṃsthitisaṃhāraistāsāṃ pratyekatastridhā
- 26
चतुर्थं चानवच्छिन्नं रूपम् आसाम् अकल्पितम्
एवं द्वादश ता देव्यः सूर्यबिम्बवदास्थिताः
caturthaṃ cānavacchinnaṃ rūpam āsām akalpitam
evaṃ dvādaśa tā devyaḥ sūryabimbavadāsthitāḥ
- 27
एकैकमासां वह्न्यर्कसोमतच्छान्तिभासनम्
एतद् आनुत्तरं चक्रं हृदयाच्चक्षुरादिभिः
ekaikamāsāṃ vahnyarkasomatacchāntibhāsanam
etad ānuttaraṃ cakraṃ hṛdayāccakṣurādibhiḥ
- 28
व्योमभिर्निःसरत्येव तत्तद्विषयगोचरे
तच्चक्रभाभिस्तत्रार्थे सृष्टिस्थितिलयक्रमात्
vyomabhirniḥsaratyeva tattadviṣayagocare
taccakrabhābhistatrārthe sṛṣṭisthitilayakramāt
- 29
सोमसूर्याग्निभासात्म रूपं समवतिष्ठते
एवं शब्दादिविषये श्रोत्रादिव्योमवर्त्मना
somasūryāgnibhāsātma rūpaṃ samavatiṣṭhate
evaṃ śabdādiviṣaye śrotrādivyomavartmanā
- 30
चक्रेणानेन पतता तादात्म्यं परिभावयेत्
अनेन क्रमयोगेन यत्र यत्र पतत्यदः
cakreṇānena patatā tādātmyaṃ paribhāvayet
anena kramayogena yatra yatra patatyadaḥ

