68 shlokas
- 59
हिंस्रा भवन्ति क्रव्यादाः कृमयो ऽमेध्यभक्षिणः
परस्परादिनः स्तेनाः प्रेत्यान्त्यस्त्रीनिषेविणः
hiṃsrā bhavanti kravyādāḥ kṛmayo 'medhyabhakṣiṇaḥ
parasparādinaḥ stenāḥ pretyāntyastrīniṣeviṇaḥ
- 60
संयोगं पतितैर्गत्वा परस्यैव च योषितम्
अपहृत्य च विप्रस्वं भवति ब्रह्मराक्षसः
saṃyogaṃ patitairgatvā parasyaiva ca yoṣitam
apahṛtya ca viprasvaṃ bhavati brahmarākṣasaḥ
- 61
मणिमुक्ताप्रवालानि हृत्वा लोभेन मानवः
विविधाणि च रत्नानि जायते हेमकर्तृषु
maṇimuktāpravālāni hṛtvā lobhena mānavaḥ
vividhāṇi ca ratnāni jāyate hemakartṛṣu
- 62
धान्यं हृत्वा भवत्य् आखुः कांस्यं हंसो जलं प्लवः
मधु दंशः पयः काको रसं श्वा नकुलो घृतम्
dhānyaṃ hṛtvā bhavaty ākhuḥ kāṃsyaṃ haṃso jalaṃ plavaḥ
madhu daṃśaḥ payaḥ kāko rasaṃ śvā nakulo ghṛtam
- 63
मांसं गृध्रो वपां मद्गुस्तैलं तैलपकः खगः
चीरीवाकस्तु लवणं बलाका शकुनिर्दधि
māṃsaṃ gṛdhro vapāṃ madgustailaṃ tailapakaḥ khagaḥ
cīrīvākastu lavaṇaṃ balākā śakunirdadhi
- 64
कौशेयं तित्तिरिर्हृत्वा क्षौमं हृत्वा तु दर्दुरः
कार्पासतान्तवं क्रौञ्चो गोधा गां वाग्गुदो गुडम्
kauśeyaṃ tittirirhṛtvā kṣaumaṃ hṛtvā tu darduraḥ
kārpāsatāntavaṃ krauñco godhā gāṃ vāggudo guḍam
- 65
छुच्छुन्दरिः शुभान्गन्धान्पत्त्रशाकं तु बर्हिणः
श्वावित्कृतान्नं विविधम् अकृतान्नं तु शल्यकः
chucchundariḥ śubhāngandhānpattraśākaṃ tu barhiṇaḥ
śvāvitkṛtānnaṃ vividham akṛtānnaṃ tu śalyakaḥ
- 66
बको भवति हृत्वाग्निं गृहकारी ह्य् उपस्करम्
रक्तानि हृत्वा वासांसि जायते जीवजीवकः
bako bhavati hṛtvāgniṃ gṛhakārī hy upaskaram
raktāni hṛtvā vāsāṃsi jāyate jīvajīvakaḥ
- 67
वृको मृगेभं व्याघ्रो ऽश्वं फलमूलं तु मर्कटः
स्त्रीम् ऋक्षः स्तोकको वारि यानान्य् उष्ट्रः पशून् अजः
vṛko mṛgebhaṃ vyāghro 'śvaṃ phalamūlaṃ tu markaṭaḥ
strīm ṛkṣaḥ stokako vāri yānāny uṣṭraḥ paśūn ajaḥ
- 68
यद्वा तद्वा परद्रव्यम् अपहृत्य बलात्नरः
अवश्यं याति तिर्यक्त्वं जग्ध्वा चैवाहुतं हविः
yadvā tadvā paradravyam apahṛtya balātnaraḥ
avaśyaṃ yāti tiryaktvaṃ jagdhvā caivāhutaṃ haviḥ
- 69
स्त्रियो ऽप्य् एतेन कल्पेन हृत्वा दोषम् अवाप्नुयुः
एतेषाम् एव जन्तूनां भार्यात्वम् उपयान्ति ताः
striyo 'py etena kalpena hṛtvā doṣam avāpnuyuḥ
eteṣām eva jantūnāṃ bhāryātvam upayānti tāḥ
- 70
स्वेभ्यः स्वेभ्यस्तु कर्मभ्यश्च्युता वर्णा ह्य् अनापदि
पापान्संसृत्य संसारान्प्रेष्यतां यान्ति शत्रुषु
svebhyaḥ svebhyastu karmabhyaścyutā varṇā hy anāpadi
pāpānsaṃsṛtya saṃsārānpreṣyatāṃ yānti śatruṣu
- 71
वान्ताश्य् उल्कामुखः प्रेतो विप्रो धर्मात्स्वकाच्च्युतः
अमेध्यकुणपाशी च क्षत्रियः कटपूतनः
vāntāśy ulkāmukhaḥ preto vipro dharmātsvakāccyutaḥ
amedhyakuṇapāśī ca kṣatriyaḥ kaṭapūtanaḥ
- 72
मैत्राक्षज्योतिकः प्रेतो वैश्यो भवति पूयभुक्
चैलाशकश्च भवति शूद्रो धर्मात्स्वकाच्च्युतः
maitrākṣajyotikaḥ preto vaiśyo bhavati pūyabhuk
cailāśakaśca bhavati śūdro dharmātsvakāccyutaḥ
- 73
यथा यथा निषेवन्ते विषयान्विषयात्मकाः
तथा तथा कुशलता तेषां तेषूपजायते
yathā yathā niṣevante viṣayānviṣayātmakāḥ
tathā tathā kuśalatā teṣāṃ teṣūpajāyate
- 74
ते ऽभ्यासात्कर्मणां तेषां पापानाम् अल्पबुद्धयः
सम्प्राप्नुवन्ति दुःखानि तासु तास्व् इह योनिषु
te 'bhyāsātkarmaṇāṃ teṣāṃ pāpānām alpabuddhayaḥ
samprāpnuvanti duḥkhāni tāsu tāsv iha yoniṣu
- 75
तामिस्रादिषु चोग्रेषु नरकेषु विवर्तनम्
असिपत्त्रवनादीनि बन्धनछेदनानि च
tāmisrādiṣu cogreṣu narakeṣu vivartanam
asipattravanādīni bandhanachedanāni ca
- 76
विविधाश्चैव सम्पीडाः काकोलूकैश्च भक्षणम्
करम्भवालुकातापान्कुम्भीपाकांश्च दारुणान्
vividhāścaiva sampīḍāḥ kākolūkaiśca bhakṣaṇam
karambhavālukātāpānkumbhīpākāṃśca dāruṇān
- 77
सम्भवांश्च वियोनिषु दुःखप्रायासु नित्यशः
शीतातपाभिघातांश्च विविधानि भयानि च
sambhavāṃśca viyoniṣu duḥkhaprāyāsu nityaśaḥ
śītātapābhighātāṃśca vividhāni bhayāni ca
- 78
असकृद्गर्भवासेषु वासं जन्म च दारुणम्
बन्धनानि च काष्ठानि परप्रेष्यत्वम् एव च
asakṛdgarbhavāseṣu vāsaṃ janma ca dāruṇam
bandhanāni ca kāṣṭhāni parapreṣyatvam eva ca
- 79
बन्धुप्रियवियोगांश्च संवासं चैव दुर्जनैः
द्रव्यार्जनं च नाशं च मित्रामित्रस्य चार्जनम्
bandhupriyaviyogāṃśca saṃvāsaṃ caiva durjanaiḥ
dravyārjanaṃ ca nāśaṃ ca mitrāmitrasya cārjanam
- 80
जरां चैवाप्रतीकारां व्याधिभिश्चोपपीडनम्
क्लेशांश्च विविधांस्तांस्तान्मृत्युम् एव च दुर्जयम्
jarāṃ caivāpratīkārāṃ vyādhibhiścopapīḍanam
kleśāṃśca vividhāṃstāṃstānmṛtyum eva ca durjayam
- 81
यादृशेन तु भावेन यद्यत्कर्म निषेवते
तादृशेन शरीरेण तत्तत्फलम् उपाश्नुते
yādṛśena tu bhāvena yadyatkarma niṣevate
tādṛśena śarīreṇa tattatphalam upāśnute
- 82
एष सर्वः समुद्दिष्टः कर्मणां वः फलोदयः
नैःश्रेयसकरं कर्म विप्रस्येदं निबोधत
eṣa sarvaḥ samuddiṣṭaḥ karmaṇāṃ vaḥ phalodayaḥ
naiḥśreyasakaraṃ karma viprasyedaṃ nibodhata
- 83
वेदाभ्यासस्तपो ज्ञानम् इन्द्रियाणां च संयमः
अहिंसा गुरुसेवा च निःश्रेयसकरं परम्
vedābhyāsastapo jñānam indriyāṇāṃ ca saṃyamaḥ
ahiṃsā gurusevā ca niḥśreyasakaraṃ param
- 84
सर्वेषाम् अपि चैतेषां शुभानाम् इह कर्मणाम्
किंचिच्छ्रेयस्करतरं कर्मोक्तं पुरुषं प्रति
sarveṣām api caiteṣāṃ śubhānām iha karmaṇām
kiṃcicchreyaskarataraṃ karmoktaṃ puruṣaṃ prati
- 85
सर्वेषाम् अपि चैतेषाम् आत्मज्ञानं परं स्मृतम्
तद्ध्य् अग्र्यं सर्वविद्यानां प्राप्यते ह्य् अमृतं ततः
sarveṣām api caiteṣām ātmajñānaṃ paraṃ smṛtam
taddhy agryaṃ sarvavidyānāṃ prāpyate hy amṛtaṃ tataḥ
- 86
षण्णाम् एषां तु सर्वेषां कर्मणां प्रेत्य चेह च
श्रेयस्करतरं ज्ञेयं सर्वदा कर्म वैदिकम्
ṣaṇṇām eṣāṃ tu sarveṣāṃ karmaṇāṃ pretya ceha ca
śreyaskarataraṃ jñeyaṃ sarvadā karma vaidikam
- 87
वैदिके कर्मयोगे तु सर्वाण्य् एतान्य् अशेषतः
अन्तर्भवन्ति क्रमशस्तस्मिंस्तस्मिन्क्रियाविधौ
vaidike karmayoge tu sarvāṇy etāny aśeṣataḥ
antarbhavanti kramaśastasmiṃstasminkriyāvidhau
- 88
सुखाभ्युदयिकं चैव नैःश्रेयसिकम् एव च
प्रवृत्तं च निवृत्तं च द्विविधं कर्म वैदिकम्
sukhābhyudayikaṃ caiva naiḥśreyasikam eva ca
pravṛttaṃ ca nivṛttaṃ ca dvividhaṃ karma vaidikam

