27 shlokas
- 1
ततो यथार्थं कर्मसन्निपातो विज्ञेयः
tato yathārthaṃ karmasannipāto vijñeyaḥ
- 2
अर्यम्णे ऽग्नये पूष्णे ऽग्नये वरुणाय च व्रीहीन्यवान्वाभिनिरुप्य प्रोक्ष्य लाजा भृज्जति
aryamṇe 'gnaye pūṣṇe 'gnaye varuṇāya ca vrīhīnyavānvābhinirupya prokṣya lājā bhṛjjati
- 3
मात्रे प्रयच्छति सजाताया अविधवायै
mātre prayacchati sajātāyā avidhavāyai
- 4
अथास्यै द्वितीयं वासः प्रयच्छति तेनैव मन्त्रेण
athāsyai dvitīyaṃ vāsaḥ prayacchati tenaiva mantreṇa
- 5
दर्भरज्ज्वेन्द्राण्याः संनहनम् इत्यन्तौ समायम्य पुमांसं ग्रन्थिं बध्नाति
darbharajjvendrāṇyāḥ saṃnahanam ityantau samāyamya pumāṃsaṃ granthiṃ badhnāti
- 6
सं त्वा नह्यामि पयसा पृथिव्याः सं त्वा नह्याम्य् अद्भिर् ओषधीभिः
सं त्वा नह्यामि प्रजया धनेन सा संनद्धा सुनुहि भागधेयम्
इत्यन्तरतो वस्त्रस्य योक्त्रेण कन्यां संनह्यते
saṃ tvā nahyāmi payasā pṛthivyāḥ saṃ tvā nahyāmy adbhir oṣadhībhiḥ
saṃ tvā nahyāmi prajayā dhanena sā saṃnaddhā sunuhi bhāgadheyam
ityantarato vastrasya yoktreṇa kanyāṃ saṃnahyate
- 7
अथैनान्य् उपकल्पयते शूर्पं लाजा इषीका अश्मानम् आञ्जनम्
athaināny upakalpayate śūrpaṃ lājā iṣīkā aśmānam āñjanam
- 8
चतसृभिर्दर्भेषीकाभिः शरेषीकाभिर्वा समुञ्जाभिः सतूलाभिर् इत्य् एकैकया त्रैककुभस्याञ्जनस्य संनिकृष्य वृत्रस्यासि कनीनिकेति भर्तुर्दक्षिणम् अक्षि त्रिः प्रथमम् आङ्क्ते तथापरं तथा पत्न्याः शेषेण तूष्णीम्
catasṛbhirdarbheṣīkābhiḥ śareṣīkābhirvā samuñjābhiḥ satūlābhir ity ekaikayā traikakubhasyāñjanasya saṃnikṛṣya vṛtrasyāsi kanīniketi bharturdakṣiṇam akṣi triḥ prathamam āṅkte tathāparaṃ tathā patnyāḥ śeṣeṇa tūṣṇīm
- 9
दिशि शलाकाः प्रविध्यति
यानि रक्षांस्य् अभितो व्रजन्त्य् अस्या वध्वा अग्निसकाशम् आगच्छन्त्याः
तेषामहं प्रतिविध्यामि चक्षुः स्वस्ति वध्वै भूतपतिर्दधातु
इति
diśi śalākāḥ pravidhyati
yāni rakṣāṃsy abhito vrajanty asyā vadhvā agnisakāśam āgacchantyāḥ
teṣāmahaṃ pratividhyāmi cakṣuḥ svasti vadhvai bhūtapatirdadhātu
iti
- 10
लाजाः पश्चाद् अग्नेर् उपसाद्य शमीपर्णैः संयुज्य शूर्पे समं चतुर्धा विभज्याग्रेणाग्निं पर्याहृत्य लाजाधार्यै प्रयच्छति
lājāḥ paścād agner upasādya śamīparṇaiḥ saṃyujya śūrpe samaṃ caturdhā vibhajyāgreṇāgniṃ paryāhṛtya lājādhāryai prayacchati
- 11
लाजा भ्राता ब्रह्मचारी वाञ्जलिनाञ्जल्योर् आवपति
lājā bhrātā brahmacārī vāñjalināñjalyor āvapati
- 12
उपस्तरणाभिघारणैः संपातं ता अविच्छिन्नैर्जुहुतः
अर्यमणं नु देवं कन्या अग्निम् अयक्षत
सो ऽस्मान्देवो ऽर्यमा प्रेतो मुञ्चातु मामुतः स्वाहा
तुभ्यम् अग्ने पर्यवहन्त्सूर्यां वहतुना सह
पुनः पतिभ्यो जायां दा अग्नेः प्रजया सह
पुनः पत्नीम् अग्निर् अदाद् आयुषा सह वर्चसा
दीर्घायुरस्या यः पतिर्जीवाति शरदः शतम्
इयं नार्य् उपब्रूते ऽग्नौ लाजान् आवपन्तिका
दीर्घायुर् अस्तु मे पतिर् एधन्तां ज्ञातयो ममेति
upastaraṇābhighāraṇaiḥ saṃpātaṃ tā avicchinnairjuhutaḥ
aryamaṇaṃ nu devaṃ kanyā agnim ayakṣata
so 'smāndevo 'ryamā preto muñcātu māmutaḥ svāhā
tubhyam agne paryavahantsūryāṃ vahatunā saha
punaḥ patibhyo jāyāṃ dā agneḥ prajayā saha
punaḥ patnīm agnir adād āyuṣā saha varcasā
dīrghāyurasyā yaḥ patirjīvāti śaradaḥ śatam
iyaṃ nāry upabrūte 'gnau lājān āvapantikā
dīrghāyur astu me patir edhantāṃ jñātayo mameti
- 13
एवं पूषणं नु देवं वरुणं नु देवम्
evaṃ pūṣaṇaṃ nu devaṃ varuṇaṃ nu devam
- 14
येन द्यौर् उग्रेत्यादय उद्वाहे होमा जयाभ्यातानाः संततिहोमा राष्ट्रभृतश्च
yena dyaur ugretyādaya udvāhe homā jayābhyātānāḥ saṃtatihomā rāṣṭrabhṛtaśca
- 15
आकूताय स्वाहेति जयाः प्राची दिग्वसन्त ऋतुर् इत्य् अभ्यातानाः
प्राणादपानं संतन्विति संततिहोमा ऋताषाड् ऋतधामेति द्वादश राष्ट्रभृतश्च
ākūtāya svāheti jayāḥ prācī digvasanta ṛtur ity abhyātānāḥ
prāṇādapānaṃ saṃtanviti saṃtatihomā ṛtāṣāḍ ṛtadhāmeti dvādaśa rāṣṭrabhṛtaśca
- 16
त्रातारम् इन्द्रं विश्वादित्या इति माङ्गल्ये
trātāram indraṃ viśvādityā iti māṅgalye
- 17
लाजाः कामेन चतुर्थं स्विष्टकृतम् इति
lājāḥ kāmena caturthaṃ sviṣṭakṛtam iti
- 18
अथैनां प्राचीं सप्तपदानि प्रक्रमयत्य् एकम् इषे द्वे ऊर्जे त्रीणि प्रजाभ्यश्चत्वारि रायस्पोषाय पञ्च भवाय षड् ऋतुभ्यः सखा सप्तपदी भव सुमृडीका सरस्वती
मा ते व्योम संदृशि
विष्णुस्त्वाम् उन्नयत्विति सर्वत्रानुषजति
athaināṃ prācīṃ saptapadāni prakramayaty ekam iṣe dve ūrje trīṇi prajābhyaścatvāri rāyaspoṣāya pañca bhavāya ṣaḍ ṛtubhyaḥ sakhā saptapadī bhava sumṛḍīkā sarasvatī
mā te vyoma saṃdṛśi
viṣṇustvām unnayatviti sarvatrānuṣajati
- 19
पश्चाद् अग्ने रोहिते चर्मण्य् आनडुहे प्राग्ग्रीवे लोमतो दर्भान् आस्तीर्य तेषु वधूम् उपवेशयत्य् अपि वा दर्भेष्वेव
paścād agne rohite carmaṇy ānaḍuhe prāggrīve lomato darbhān āstīrya teṣu vadhūm upaveśayaty api vā darbheṣveva
- 20
इमं विष्यामि वरुणस्य पाशं यज्जग्रन्थ सविता सत्यधर्मा
धातुश्च योनौ सुकृतस्य लोके ऽरिष्टां मा सह पत्या दधातु
इति योक्त्रपाशं विषाय वाससो ऽन्ते बध्नाति
imaṃ viṣyāmi varuṇasya pāśaṃ yajjagrantha savitā satyadharmā
dhātuśca yonau sukṛtasya loke 'riṣṭāṃ mā saha patyā dadhātu
iti yoktrapāśaṃ viṣāya vāsaso 'nte badhnāti
- 21
अनुमतिभ्यां व्याहृतिभिश्च त्वं नो अग्ने स त्वं नो अग्ने अयाश्चाग्ने ऽसीति च
anumatibhyāṃ vyāhṛtibhiśca tvaṃ no agne sa tvaṃ no agne ayāścāgne 'sīti ca
- 22
शमीमयीस्तिस्रो ऽक्ताः समिधः समुद्राद् ऊर्मिर् इत्य् एताभिस्तिसृभिः स्वाहाकारान्ताभिर् आदधाति
śamīmayīstisro 'ktāḥ samidhaḥ samudrād ūrmir ity etābhistisṛbhiḥ svāhākārāntābhir ādadhāti
- 23
अक्षतसक्तूनां दध्नश्च समवदायेदं हविः प्रजननं म इति च हुत्वा वि ते मुञ्चामि रशनां वि रश्मीनिति च हुत्वा पवित्रे ऽनुप्रहृत्याज्येनाभिजुहोति
akṣatasaktūnāṃ dadhnaśca samavadāyedaṃ haviḥ prajananaṃ ma iti ca hutvā vi te muñcāmi raśanāṃ vi raśmīniti ca hutvā pavitre 'nuprahṛtyājyenābhijuhoti
- 24
एधो ऽस्य् एधिषीमहीति समिधम् आदधाति
समिदसि समेधिषीमहीति द्वितीयाम्
edho 'sy edhiṣīmahīti samidham ādadhāti
samidasi samedhiṣīmahīti dvitīyām
- 25
अपो अद्यान्वचारिषम् इत्य् उपतिष्ठन्ते
apo adyānvacāriṣam ity upatiṣṭhante
- 26
कुम्भाद् उदकेनापोहिष्ठीयाभिर्मार्जयन्ते
kumbhād udakenāpohiṣṭhīyābhirmārjayante
- 27
वरो दक्षिणा
varo dakṣiṇā

