ꯁ꯭ꯂꯣꯛ ৭৮
- 1
संन्यासस्य महाबाहो तत्त्वमिच्छामि वेदितुम् ।
त्यागस्य च हृषीकेश पृथक्केशिनिषूदन ॥
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠsaṃnyāsasya mahābāho tattvamicchāmi veditum |
tyāgasya ca hṛṣīkeśa pṛthakkeśiniṣūdana ||
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠꯑꯔꯖꯨꯅꯅꯥ ꯍꯥꯏꯈꯤ: ꯍꯦ ꯃꯍꯥꯕꯥꯍꯨ, ꯍꯦ ꯍ꯭ꯔꯤꯁꯤꯀꯦꯁ, ꯀꯦꯁꯤ ꯍꯠꯄ ꯃꯄꯨ, ꯁꯟꯅ꯭ꯌꯥꯁ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯇ꯭ꯌꯥꯒꯒꯤ ꯑꯆꯨꯝꯕ ꯃꯋꯣꯡ ꯇꯣꯉꯥꯟꯅ ꯑꯩꯅ ꯈꯡꯕ ꯅꯤꯉꯤ꯫
- 2
काम्यानां कर्मणां न्यासं संन्यासं कवयो विदुः ।
सर्वकर्मफलत्यागं प्राहुस्त्यागं विचक्षणाः ॥
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠkāmyānāṃ karmaṇāṃ nyāsaṃ saṃnyāsaṃ kavayo viduḥ |
sarvakarmaphalatyāgaṃ prāhustyāgaṃ vicakṣaṇāḥ ||
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠꯁ꯭ꯔꯤ ꯚꯒꯕꯥꯟꯅꯥ ꯍꯥꯏꯈꯤ: ꯂꯧꯁꯤꯡ ꯂꯩꯕ ꯃꯤꯁꯤꯡꯅ ꯑꯥꯁꯒꯤꯗꯃꯛ ꯇꯧꯕ ꯊꯕꯛ ꯊꯗꯣꯛꯄꯕꯨ ꯁꯟꯅ꯭ꯌꯥꯁ ꯍꯥꯏꯅ ꯈꯡꯏ; ꯈꯥꯏꯗꯣꯛꯄ ꯉꯝꯕ ꯃꯤꯁꯤꯡꯅ ꯊꯕꯛ ꯄꯨꯝꯅꯃꯛꯀꯤ ꯃꯍꯩ ꯊꯗꯣꯛꯄꯕꯨ ꯇ꯭ꯌꯥꯒ ꯍꯥꯏꯅ ꯀꯧꯏ꯫
- 3
त्याज्यं दोषवदित्येके कर्म प्राहुर्मनीषिणः ।
यज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यमिति चापरे ॥
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠtyājyaṃ doṣavadityeke karma prāhurmanīṣiṇaḥ |
yajñadānatapaḥkarma na tyājyamiti cāpare ||
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠꯋꯥꯈꯜꯂꯣꯟ ꯈꯟꯕ ꯈꯔꯅ ꯊꯕꯛ ꯍꯥꯏꯕꯁꯤ ꯐꯠꯇꯕ ꯑꯃꯒꯨꯝꯅ ꯊꯗꯣꯛꯀꯗꯕꯅꯤ ꯍꯥꯏ; ꯑꯇꯩ ꯈꯔꯅ ꯌꯖ꯭ꯅ, ꯗꯥꯟ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯇꯄꯁ꯭ꯌꯥꯒꯤ ꯊꯕꯛ ꯊꯗꯣꯛꯀꯗꯕ ꯅꯠꯇꯦ ꯍꯥꯏ꯫
- 4
निश्चयं शृणु मे तत्र त्यागे भरतसत्तम ।
त्यागो हि पुरुषव्याघ्र त्रिविधः सम्प्रकीर्तितः ॥
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠniścayaṃ śaṛṇu me tatra tyāge bharatasattama |
tyāgo hi puruṣavyāghra trividhaḥ samprakīrtitaḥ ||
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠꯍꯦ ꯚꯥꯔꯇꯒꯤ ꯈ꯭ꯋꯥꯏꯗꯒꯤ ꯐꯕ, ꯇ꯭ꯌꯥꯒꯒꯤ ꯃꯔꯝꯗ ꯑꯩꯒꯤ ꯋꯥꯔꯦꯞꯄ ꯇꯥꯕꯤꯌꯨ; ꯃꯔꯝꯗꯤ ꯍꯦ ꯃꯤꯁꯤꯡꯒꯤ ꯀꯩ, ꯇ꯭ꯌꯥꯒ ꯃꯋꯣꯡ ꯑꯍꯨꯝ ꯂꯩꯏ ꯍꯥꯏꯅ ꯍꯥꯏꯏ꯫
- 5
यज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यं कार्यमेव तत् ।
यज्ञो दानं तपश्चैव पावनानि मनीषिणाम् ॥
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠyajñadānatapaḥkarma na tyājyaṃ kāryameva tat |
yajño dānaṃ tapaścaiva pāvanāni manīṣiṇām ||
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠꯌꯖ꯭ꯅ, ꯗꯥꯟ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯇꯄꯁ꯭ꯌꯥꯒꯤ ꯊꯕꯛ ꯊꯗꯣꯛꯀꯗꯕ ꯅꯠꯇꯦ; ꯃꯈꯣꯏꯕꯨ ꯇꯧꯒꯗꯕꯅꯤ꯫ ꯌꯖ꯭ꯅ, ꯗꯥꯟ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯇꯄꯁ꯭ꯌꯥꯅ ꯂꯧꯁꯤꯡ ꯂꯩꯕ ꯃꯤꯁꯤꯡꯕꯨ ꯁꯦꯡꯗꯣꯛꯏ꯫
- 6
एतान्यपि तु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा फलानि च ।
कर्तव्यानीति मे पार्थ निश्चितं मतमुत्तमम् ॥
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠetānyapi tu karmāṇi saṅgaṃ tyaktvā phalāni ca |
kartavyānīti me pārtha niścitaṃ matamuttamam ||
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠꯑꯗꯨꯕꯨ ꯊꯕꯛ ꯑꯁꯤꯁꯤꯡꯁꯨ ꯑꯥꯁ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯃꯍꯩ ꯊꯗꯣꯛꯗꯨꯅ ꯇꯧꯒꯗꯕꯅꯤ꯫ ꯍꯦ ꯄꯥꯔ꯭ꯊ, ꯃꯁꯤ ꯑꯩꯒꯤ ꯊꯤꯟꯕ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯈ꯭ꯋꯥꯏꯗꯒꯤ ꯋꯥꯡꯕ ꯃꯤꯠꯌꯦꯡꯅꯤ꯫
- 7
नियतस्य तु संन्यासः कर्मणो नोपपद्यते ।
मोहात्तस्य परित्यागस्तामसः परिकीर्तितः ॥
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠniyatasya tu saṃnyāsaḥ karmaṇo nopapadyate |
mohāttasya parityāgastāmasaḥ parikīrtitaḥ ||
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠꯇꯧꯒꯟꯕ ꯀꯔ꯭ꯃ ꯊꯗꯣꯛꯄ ꯆꯥꯅ ꯆꯥꯗꯦ꯫ ꯃꯣꯍꯒꯤ ꯃꯔꯝꯅ ꯃꯗꯨ ꯊꯗꯣꯛꯄ ꯑꯗꯨꯕꯨ ꯇꯃꯁꯒꯤꯅꯤ ꯍꯥꯏꯅ ꯍꯥꯏꯏ꯫
- 8
दुःखमित्येव यत्कर्म कायक्लेशभयात्त्यजेत् ।
स कृत्वा राजसं त्यागं नैव त्यागफलं लभेत् ॥
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠduḥkhamityeva yatkarma kāyakleśabhayāttyajet |
sa kṛtvā rājasaṃ tyāgaṃ naiva tyāgaphalaṃ labhet ||
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠꯃꯗꯨ ꯑꯋꯕ ꯄꯤꯕ ꯍꯥꯏꯅ, ꯍꯛꯆꯡꯒꯤ ꯑꯣꯠꯊꯟꯕꯒꯤ ꯀꯤꯕꯒꯤ ꯃꯔꯝꯅ ꯊꯕꯛ ꯑꯃ ꯊꯗꯣꯛꯄ ꯃꯤ ꯑꯗꯨꯅ ꯔꯖꯁꯒꯤ ꯇ꯭ꯌꯥꯒ ꯇꯧꯏ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯇ꯭ꯌꯥꯒꯒꯤ ꯃꯍꯩ ꯐꯡꯗꯦ꯫
- 9
कार्यमित्येव यत्कर्म नियतं क्रियतेऽर्जुन ।
सङ्गं त्यक्त्वा फलं चैव स त्यागः सात्त्विको मतः ॥
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠkāryamityeva yatkarma niyataṃ kriyate'rjuna |
saṅgaṃ tyaktvā phalaṃ caiva sa tyāgaḥ sāttviko mataḥ ||
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠꯍꯦ ꯑꯔꯖꯨꯅ, ꯇꯧꯒꯟꯕ ꯊꯕꯛ ꯑꯃ ꯃꯁꯤ ꯇꯧꯒꯟꯕꯅꯤ ꯍꯥꯏꯅ ꯈꯛꯇ, ꯑꯥꯁ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯃꯍꯩ ꯊꯗꯣꯛꯗꯨꯅ ꯇꯧꯕ ꯃꯇꯝꯗ, ꯇ꯭ꯌꯥꯒ ꯑꯗꯨꯕꯨ ꯁꯠꯠꯕꯒꯤꯅꯤ ꯍꯥꯏꯅ ꯂꯧꯔꯤ꯫
- 10
न द्वेष्ट्यकुशलं कर्म कुशले नानुषज्जते ।
त्यागी सत्त्वसमाविष्टो मेधावी छिन्नसंशयः ॥
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠna dveṣṭyakuśalaṃ karma kuśale nānuṣajjate |
tyāgī sattvasamāviṣṭo medhāvī chinnasaṃśayaḥ ||
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠꯁꯠꯠꯕꯅ ꯊꯜꯂꯕ, ꯂꯧꯁꯤꯡ ꯂꯩꯕ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯌꯥꯅꯤꯡꯗꯕ ꯀꯛꯊꯣꯛꯈ꯭ꯔꯕ ꯇ꯭ꯌꯥꯒ ꯇꯧꯕ ꯃꯤ ꯑꯗꯨꯅ ꯅꯨꯡꯉꯥꯏꯗꯕ ꯊꯕꯛꯄꯨ ꯌꯦꯛꯅꯗꯦ, ꯅꯨꯡꯉꯥꯏꯕ ꯊꯕꯛꯇ ꯑꯥꯁ ꯊꯝꯗꯦ꯫
- 11
न हि देहभृता शक्यं त्यक्तुं कर्माण्यशेषतः ।
यस्तु कर्मफलत्यागी स त्यागीत्यभिधीयते ॥
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠna hi dehabhṛtā śakyaṃ tyaktuṃ karmāṇyaśeṣataḥ |
yastu karmaphalatyāgī sa tyāgītyabhidhīyate ||
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠꯍꯛꯆꯡ ꯂꯩꯕ ꯃꯤ ꯑꯃꯅ ꯊꯕꯛ ꯄꯨꯝꯅꯃꯛ ꯊꯗꯣꯛꯄ ꯉꯝꯗꯦ; ꯑꯗꯨꯕꯨ ꯊꯕꯛꯀꯤ ꯃꯍꯩ ꯊꯗꯣꯛꯄ ꯃꯤ ꯑꯗꯨꯕꯨ ꯇ꯭ꯌꯥꯒ ꯇꯧꯕ ꯃꯤ ꯍꯥꯏꯅ ꯀꯧꯏ꯫
- 12
अनिष्टमिष्टं मिश्रं च त्रिविधं कर्मणः फलम् ।
भवत्यत्यागिनां प्रेत्य न तु संन्यासिनां क्वचित् ॥
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠaniṣṭamiṣṭaṃ miśraṃ ca trividhaṃ karmaṇaḥ phalam |
bhavatyatyāgināṃ pretya na tu saṃnyāsināṃ kvacit ||
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠꯇ꯭ꯌꯥꯒ ꯇꯧꯗꯕ ꯃꯤꯁꯤꯡꯗ ꯁꯤꯕ ꯃꯇꯨꯡꯗ ꯊꯕꯛꯀꯤ ꯃꯍꯩ ꯃꯋꯣꯡ ꯑꯍꯨꯝꯗ ꯂꯛꯏ, ꯅꯤꯡꯗꯕ, ꯅꯤꯡꯕ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯄꯨꯟꯁꯤꯟꯕ; ꯑꯗꯨꯕꯨ ꯁꯟꯅ꯭ꯌꯥꯁ ꯇꯧꯛꯍ꯭ꯔꯕ ꯃꯤꯁꯤꯡꯗ ꯀꯔꯤꯁꯨ ꯂꯛꯇꯦ꯫
- 13
पञ्चैतानि महाबाहो कारणानि निबोध मे ।
साङ्ख्ये कृतान्ते प्रोक्तानि सिद्धये सर्वकर्मणाम् ॥
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠpañcaitāni mahābāho kāraṇāni nibodha me |
sāṅkhye kṛtānte proktāni siddhaye sarvakarmaṇām ||
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠꯍꯦ ꯃꯍꯥꯕꯥꯍꯨ, ꯊꯕꯛ ꯄꯨꯝꯅꯃꯛ ꯂꯣꯏꯅꯍꯟꯕꯒꯤ ꯃꯔꯝ ꯃꯉ, ꯊꯕꯛꯄꯨ ꯂꯣꯏꯅꯍꯟꯕ ꯁꯥꯟꯈ꯭ꯌꯒꯤ ꯇꯝꯕꯤꯕꯗ ꯍꯥꯏꯈꯤꯕ ꯑꯁꯤ ꯑꯩꯗꯒꯤ ꯇꯝꯕꯤꯌꯨ꯫
- 14
अधिष्ठानं तथा कर्ता करणं च पृथग्विधम् ।
विविधाश्च पृथक्चेष्टा दैवं चैवात्र पञ्चमम् ॥
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠadhiṣṭhānaṃ tathā kartā karaṇaṃ ca pṛthagvidham |
vividhāśca pṛthakceṣṭā daivaṃ caivātra pañcamam ||
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠꯊꯕꯛꯀꯤ ꯌꯨꯝꯐꯝ, ꯊꯕꯛ ꯇꯧꯕ ꯃꯤ, ꯈꯨꯠꯂꯥꯏ ꯇꯣꯉꯥꯟꯕ ꯀꯌ, ꯍꯣꯠꯅꯕ ꯇꯣꯉꯥꯟꯕ ꯀꯌ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯇꯔꯨꯛꯁꯨꯕ ꯃꯉꯁꯨꯕ ꯑꯣꯏꯕ ꯂꯥꯏꯒꯤ ꯃꯔꯝ꯫
- 15
शरीरवाङ्मनोभिर्यत्कर्म प्रारभते नरः ।
न्याय्यं वा विपरीतं वा पञ्चैते तस्य हेतवः ॥
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠśarīravāṅmanobhiryatkarma prārabhate naraḥ |
nyāyyaṃ vā viparītaṃ vā pañcaite tasya hetavaḥ ||
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠꯍꯛꯆꯡ, ꯋꯥ ꯅꯠꯇ꯭ꯔꯒ ꯃꯟ (ꯋꯥꯈꯜ)ꯅ ꯃꯤ ꯑꯃꯅ ꯇꯧꯕ ꯊꯕꯛ ꯀꯔꯤ ꯑꯃꯇ, ꯑꯆꯨꯝꯕ ꯑꯣꯏꯔꯕꯁꯨ ꯃꯗꯨꯒꯤ ꯌꯦꯛꯅꯕ ꯑꯣꯏꯔꯕꯁꯨ, ꯃꯁꯤ ꯃꯉ ꯃꯗꯨꯒꯤ ꯃꯔꯝꯅꯤ꯫
- 16
तत्रैवं सति कर्तारमात्मानं केवलं तु यः ।
पश्यत्यकृतबुद्धित्वान्न स पश्यति दुर्मतिः ॥
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠtatraivaṃ sati kartāramātmānaṃ kevalaṃ tu yaḥ |
paśyatyakṛtabuddhitvānna sa paśyati durmatiḥ ||
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠꯃꯁꯤ ꯑꯁꯨꯝꯅ ꯂꯩꯔꯕ, ꯕꯨꯗ꯭ꯙꯤ ꯊꯧꯔꯡ ꯇꯧꯗꯕꯒꯤ ꯃꯔꯝꯅ ꯑꯥꯇ꯭ꯃꯥ ꯈꯛꯄꯨ ꯊꯕꯛ ꯇꯧꯕ ꯃꯤ ꯑꯣꯏꯅ ꯎꯕ ꯃꯤ ꯑꯗꯨꯅ, ꯋꯥꯈꯜ ꯐꯠꯇꯕ ꯃꯤ ꯑꯗꯨꯅ, ꯎꯖꯗꯦ꯫
- 17
यस्य नाहङ्कृतो भावो बुद्धिर्यस्य न लिप्यते ।
हत्वाऽपि स इमाँल्लोकान्न हन्ति न निबध्यते ॥
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠyasya nāhaṅkṛto bhāvo buddhiryasya na lipyate |
hatvā'pi sa imā~llokānna hanti na nibadhyate ||
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠꯑꯩꯍꯛꯅ ꯇꯧꯏ ꯍꯥꯏꯕ ꯋꯥꯈꯜ ꯂꯩꯇꯕ, ꯕꯨꯗ꯭ꯙꯤ ꯅꯦꯝꯗꯕ ꯃꯤ ꯑꯗꯨꯅ, ꯃꯤ ꯑꯁꯤꯁꯤꯡꯕꯨ ꯍꯠꯂꯕꯁꯨ ꯑꯆꯨꯝꯕꯗ ꯍꯠꯇꯦ, ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯄꯨꯟꯁꯤꯟꯗꯦ꯫
- 18
ज्ञानं ज्ञेयं परिज्ञाता त्रिविधा कर्मचोदना ।
करणं कर्म कर्तेति त्रिविधः कर्मसङ्ग्रहः ॥
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠjñānaṃ jñeyaṃ parijñātā trividhā karmacodanā |
karaṇaṃ karma karteti trividhaḥ karmasaṅgrahaḥ ||
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠꯂꯧꯁꯤꯡ, ꯈꯡꯒꯗꯕ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯈꯡꯕ ꯃꯤ, ꯃꯁꯤ ꯑꯍꯨꯝ ꯊꯕꯛꯀꯤ ꯃꯥꯏꯌꯣꯛꯇ ꯊꯣꯛꯂꯛꯄ ꯄꯉꯜꯅꯤ; ꯈꯨꯠꯂꯥꯏ, ꯊꯕꯛ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯊꯕꯛ ꯇꯧꯕ ꯃꯤ, ꯃꯁꯤ ꯑꯍꯨꯝ ꯊꯕꯛꯀꯤ ꯌꯨꯝꯐꯝꯅꯤ꯫
- 19
ज्ञानं कर्म च कर्ता च त्रिधैव गुणभेदतः ।
प्रोच्यते गुणसङ्ख्याने यथावच्छृणु तान्यपि ॥
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠjñānaṃ karma ca kartā ca tridhaiva guṇabhedataḥ |
procyate guṇasaṅkhyāne yathāvacchṛṇu tānyapi ||
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠꯒꯨꯟꯁꯤꯡꯒꯤ ꯇꯝꯕꯤꯕꯗ ꯂꯧꯁꯤꯡ, ꯊꯕꯛ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯊꯕꯛ ꯇꯧꯕ ꯃꯤ ꯈꯨꯗꯤꯡꯃꯛ ꯒꯨꯟꯒꯤ ꯇꯣꯉꯥꯟꯕꯒꯤ ꯃꯔꯝꯗ ꯃꯋꯣꯡ ꯑꯍꯨꯝ ꯂꯩꯏ ꯍꯥꯏꯅ ꯍꯥꯏꯏ꯫ ꯃꯁꯤꯁꯤꯡꯁꯨ ꯃꯗꯨꯒꯨꯝꯅ ꯇꯥꯕꯤꯌꯨ꯫
- 20
सर्वभूतेषु येनैकं भावमव्ययमीक्षते ।
अविभक्तं विभक्तेषु तज्ज्ञानं विद्धि सात्त्विकम् ॥
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠsarvabhūteṣu yenaikaṃ bhāvamavyayamīkṣate |
avibhaktaṃ vibhakteṣu tajjñānaṃ viddhi sāttvikam ||
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠꯂꯧꯁꯤꯡ ꯀꯔꯤ ꯑꯃꯅ ꯍꯤꯡꯂꯤꯕ ꯄꯨꯝꯅꯃꯛꯇ ꯃꯡꯗꯕ ꯑꯆꯨꯝꯕ ꯑꯃ, ꯇꯣꯉꯥꯟꯅ ꯂꯩꯕꯒꯤ ꯃꯔꯛꯇ ꯈꯥꯏꯗꯣꯛꯄ ꯂꯩꯇꯅ ꯎꯖꯩ, ꯂꯧꯁꯤꯡ ꯑꯗꯨꯕꯨ ꯁꯠꯠꯕꯒꯤꯅꯤ ꯍꯥꯏꯅ ꯈꯡꯕꯤꯌꯨ꯫
- 21
पृथक्त्वेन तु यज्ज्ञानं नानाभावान्पृथग्विधान् ।
वेत्ति सर्वेषु भूतेषु तज्ज्ञानं विद्धि राजसम् ॥
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠpṛthaktvena tu yajjñānaṃ nānābhāvānpṛthagvidhān |
vetti sarveṣu bhūteṣu tajjñānaṃ viddhi rājasam ||
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠꯑꯗꯨꯕꯨ ꯍꯤꯡꯂꯤꯕ ꯄꯨꯝꯅꯃꯛꯇ ꯇꯣꯉꯥꯟꯕ ꯃꯋꯣꯡ ꯀꯌꯒꯤ ꯇꯣꯉꯥꯟꯅ ꯂꯩꯕ ꯄꯣꯊꯣꯛ ꯀꯌ, ꯑꯃꯅ ꯑꯃꯗꯒꯤ ꯂꯞꯅ ꯂꯩꯕ ꯈꯛꯇ ꯎꯕ ꯂꯧꯁꯤꯡ ꯑꯗꯨꯕꯨ ꯔꯖꯁꯒꯤꯅꯤ ꯍꯥꯏꯅ ꯈꯡꯕꯤꯌꯨ꯫
- 22
यत्तु कृत्स्नवदेकस्मिन्कार्ये सक्तमहैतुकम् ।
अतत्त्वार्थवदल्पं च तत्तामसमुदाहृतम् ॥
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠyattu kṛtsnavadekasminkārye saktamahaitukam |
atattvārthavadalpaṃ ca tattāmasamudāhṛtam ||
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠꯑꯗꯨꯒ ꯃꯔꯝ ꯂꯩꯇꯅ, ꯑꯆꯨꯝꯕ ꯈꯡꯗꯅ, ꯄꯣꯊꯣꯛ ꯑꯃ ꯈꯛꯇ ꯄꯨꯝꯅꯃꯛ ꯑꯣꯏꯅ ꯆꯤꯡꯅ ꯊꯝꯕ, ꯑꯄꯤꯛꯄ ꯂꯧꯁꯤꯡ ꯑꯗꯨꯕꯨ ꯇꯃꯁꯒꯤꯅꯤ ꯍꯥꯏꯅ ꯀꯧꯏ꯫
- 23
नियतं सङ्गरहितमरागद्वेषतः कृतम् ।
अफलप्रेप्सुना कर्म यत्तत्सात्त्विकमुच्यते ॥
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠniyataṃ saṅgarahitamarāgadveṣataḥ kṛtam |
aphalaprepsunā karma yattatsāttvikamucyate ||
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠꯑꯥꯁ ꯂꯩꯇꯅ, ꯅꯨꯡꯁꯤꯕ ꯅꯠꯇ꯭ꯔꯒ ꯌꯦꯛꯅꯕ ꯂꯩꯇꯅ, ꯃꯍꯩ ꯅꯤꯡꯗꯕ ꯃꯤ ꯑꯃꯅ ꯇꯧꯕ ꯇꯧꯒꯟꯕ ꯊꯕꯛ ꯑꯗꯨꯕꯨ ꯁꯠꯠꯕꯒꯤꯅꯤ ꯍꯥꯏꯅ ꯀꯧꯏ꯫
- 24
यत्तु कामेप्सुना कर्म साहङ्कारेण वा पुनः ।
क्रियते बहुलायासं तद्राजसमुदाहृतम् ॥
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠyattu kāmepsunā karma sāhaṅkāreṇa vā punaḥ |
kriyate bahulāyāsaṃ tadrājasamudāhṛtam ||
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠꯑꯗꯨꯕꯨ ꯑꯥꯁ ꯊꯈꯟꯕ ꯅꯤꯡꯕ ꯃꯤ ꯑꯃꯅ ꯅꯠꯇ꯭ꯔꯒ ꯑꯍꯪꯀꯥꯔꯅ ꯊꯜꯂꯕ ꯃꯤ ꯑꯃꯅ ꯀꯟꯅ ꯍꯣꯠꯅꯗꯨꯅ ꯇꯧꯕ ꯊꯕꯛ ꯑꯗꯨꯕꯨ ꯔꯖꯁꯒꯤꯅꯤ ꯍꯥꯏꯅ ꯀꯧꯏ꯫
- 25
अनुबन्धं क्षयं हिंसामनपेक्ष्य च पौरुषम् ।
मोहादारभ्यते कर्म यत्तत्तामसमुच्यते ॥
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠanubandhaṃ kṣayaṃ hiṃsāmanapekṣya ca pauruṣam |
mohādārabhyate karma yattattāmasamucyate ||
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠꯃꯣꯍꯒꯤ ꯃꯔꯝꯅ, ꯃꯍꯩ, ꯃꯥꯡꯕ, ꯑꯇꯣꯞꯄꯁꯤꯡꯗ ꯑꯣꯠꯊꯟꯕ ꯅꯠꯇ꯭ꯔꯒ ꯃꯁꯃꯛꯀꯤ ꯄꯉꯜ ꯌꯦꯡꯗꯅ ꯍꯧꯕ ꯊꯕꯛ ꯑꯗꯨꯕꯨ ꯇꯃꯁꯒꯤꯅꯤ ꯍꯥꯏꯅ ꯀꯧꯏ꯫
- 26
मुक्तसङ्गोऽनहंवादी धृत्युत्साहसमन्वितः ।
सिद्ध्यसिद्ध्योर्निर्विकारः कर्ता सात्त्विक उच्यते ॥
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠmuktasaṅgo'nahaṃvādī dhṛtyutsāhasamanvitaḥ |
siddhyasiddhyornirvikāraḥ kartā sāttvika ucyate ||
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠꯑꯥꯁ ꯂꯩꯇꯕ, ꯃꯁꯃꯛꯀꯤ ꯋꯥ ꯍꯥꯏꯗꯕ, ꯙꯔꯤꯇꯤ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯊꯧꯅ ꯊꯜꯂꯕ, ꯐꯡꯕ ꯅꯠꯇ꯭ꯔꯒ ꯃꯥꯡꯕꯗ ꯑꯑꯣꯠꯗꯕ: ꯑꯁꯨꯝꯕ ꯊꯕꯛ ꯇꯧꯕ ꯃꯤ ꯑꯗꯨꯕꯨ ꯁꯠꯠꯕꯒꯤꯅꯤ ꯍꯥꯏꯅ ꯀꯧꯏ꯫
- 27
रागी कर्मफलप्रेप्सुर्लुब्धो हिंसात्मकोऽशुचिः ।
हर्षशोकान्वितः कर्ता राजसः परिकीर्तितः ॥
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠrāgī karmaphalaprepsurlubdho hiṃsātmako'śuciḥ |
harṣaśokānvitaḥ kartā rājasaḥ parikīrtitaḥ ||
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠꯑꯥꯁ ꯂꯩꯕ, ꯊꯕꯛꯀꯤ ꯃꯍꯩ ꯅꯤꯡꯕ, ꯊꯛꯄ ꯅꯤꯡꯕ, ꯑꯣꯠꯊꯟꯕ ꯃꯋꯣꯡ ꯂꯩꯕ, ꯁꯦꯡꯗꯕ, ꯅꯨꯡꯉꯥꯏꯕ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯑꯋꯕꯅ ꯆꯤꯡꯕ: ꯑꯁꯨꯝꯕ ꯊꯕꯛ ꯇꯧꯕ ꯃꯤ ꯑꯗꯨꯕꯨ ꯔꯖꯁꯒꯤꯅꯤ ꯍꯥꯏꯅ ꯍꯥꯏꯏ꯫
- 28
अयुक्तः प्राकृतः स्तब्धः शठो नैष्कृतिकोऽलसः ।
विषादी दीर्घसूत्री च कर्ता तामस उच्यते ॥
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠayuktaḥ prākṛtaḥ stabdhaḥ śaṭho naiṣkṛtiko'lasaḥ |
viṣādī dīrghasūtrī ca kartā tāmasa ucyate ||
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠꯊꯤꯟꯕ ꯂꯩꯇꯕ, ꯑꯍꯣꯡꯕ ꯅꯠꯇꯕ, ꯀꯟꯅ ꯂꯩꯕ, ꯃꯤꯅꯝꯕ, ꯑꯣꯠꯊꯟꯕ ꯅꯤꯡꯕ, ꯂꯥꯖꯕ, ꯊꯃꯣꯏ ꯇꯨꯕ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯊꯕꯛ ꯃꯇꯨꯡꯗ ꯊꯝꯕ: ꯑꯁꯨꯝꯕ ꯊꯕꯛ ꯇꯧꯕ ꯃꯤ ꯑꯗꯨꯕꯨ ꯇꯃꯁꯒꯤꯅꯤ ꯍꯥꯏꯅ ꯀꯧꯏ꯫
- 29
बुद्धेर्भेदं धृतेश्चैव गुणतस्त्रिविधं शृणु ।
प्रोच्यमानमशेषेण पृथक्त्वेन धनञ्जय ॥
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠbuddherbhedaṃ dhṛteścaiva guṇatastrividhaṃ śaṛṇu |
procyamānamaśeṣeṇa pṛthaktvena dhanañjaya ||
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠꯍꯦ ꯙꯅꯟꯖꯌ, ꯍꯧꯖꯤꯛ ꯒꯨꯟꯁꯤꯡꯒꯤ ꯃꯔꯝꯗ ꯕꯨꯗ꯭ꯙꯤ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯙꯔꯤꯇꯤꯒꯤ ꯃꯋꯣꯡ ꯑꯍꯨꯝ ꯇꯣꯉꯥꯟꯅ, ꯃꯄꯨꯡ ꯐꯥꯅ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯑꯃ ꯑꯃ ꯑꯣꯏꯅ ꯇꯥꯕꯤꯌꯨ꯫
- 30
प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च कार्याकार्ये भयाभये ।
बन्धं मोक्षं च या वेत्ति बुद्धिः सा पार्थ सात्त्विकी ॥
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠpravṛttiṃ ca nivṛttiṃ ca kāryākārye bhayābhaye |
bandhaṃ mokṣaṃ ca yā vetti buddhiḥ sā pārtha sāttvikī ||
ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯗ꯭ꯔꯥꯐꯠꯍꯦ ꯄꯥꯔ꯭ꯊ, ꯀꯗꯥꯏꯗ ꯊꯕꯛ ꯇꯧꯕ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯀꯗꯥꯏꯗ ꯂꯦꯞꯆꯕ, ꯀꯔꯤ ꯇꯧꯒꯗꯕ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯀꯔꯤ ꯇꯧꯒꯗꯕ ꯅꯠꯇꯦ, ꯀꯔꯤ ꯀꯤꯒꯗꯕ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯀꯔꯤ ꯀꯤꯒꯗꯕ ꯅꯠꯇꯦ, ꯀꯔꯤ ꯄꯨꯟꯁꯤꯟꯕ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯀꯔꯤ ꯅꯤꯡꯇꯝꯍꯟꯕ, ꯃꯁꯤ ꯈꯡꯕ ꯕꯨꯗ꯭ꯙꯤ ꯑꯗꯨ ꯁꯠꯠꯕꯒꯤꯅꯤ꯫