34 shlokas
- 1
शूद्रश्चेद्ब्राह्मणीम् अभिगच्छेद्वीरणैर्वेष्टयित्वा शूद्रम् अग्नौ प्रास्येद्ब्राह्मण्याः शिरसि वपनं कारयित्वा सर्पिषा समभ्यज्य नग्नां कृष्णखरम् आरोप्य महापथम् अनुसंव्राजयेत्पूता भवतीति विज्ञायते
śūdraścedbrāhmaṇīm abhigacchedvīraṇairveṣṭayitvā śūdram agnau prāsyedbrāhmaṇyāḥ śirasi vapanaṃ kārayitvā sarpiṣā samabhyajya nagnāṃ kṛṣṇakharam āropya mahāpatham anusaṃvrājayetpūtā bhavatīti vijñāyate
- 2
वैश्यश्चेद्ब्राह्मणीम् अभिगच्छेल्लोहितदर्भैर्वेष्टयित्वा वैश्यम् अग्नौ प्रास्येद्ब्राह्मण्याः शिरसि वपनं कारयित्वा सर्पिषा समभ्यज्य नग्नां गौरखरम् आरोप्य महापथम् अनुसंव्राजयेत्पूता भवतीति विज्ञायते
vaiśyaścedbrāhmaṇīm abhigacchellohitadarbhairveṣṭayitvā vaiśyam agnau prāsyedbrāhmaṇyāḥ śirasi vapanaṃ kārayitvā sarpiṣā samabhyajya nagnāṃ gaurakharam āropya mahāpatham anusaṃvrājayetpūtā bhavatīti vijñāyate
- 3
राजन्यश्चेद्ब्राह्मणीम् अभिगच्छेच्छरपत्रैर्वेष्टयित्वा राजन्यम् अग्नौ प्रास्येद्ब्राह्मण्याः शिरसि वपनं कारयित्वा सर्पिषा समभ्यज्य नग्नां श्वेतखरम् आरोप्य महापथम् अनुसंव्राजयेत्पूता भवतीति विज्ञायते
rājanyaścedbrāhmaṇīm abhigaccheccharapatrairveṣṭayitvā rājanyam agnau prāsyedbrāhmaṇyāḥ śirasi vapanaṃ kārayitvā sarpiṣā samabhyajya nagnāṃ śvetakharam āropya mahāpatham anusaṃvrājayetpūtā bhavatīti vijñāyate
- 4
एवं वैश्यो राजन्यायाम्
evaṃ vaiśyo rājanyāyām
- 5
शूद्रश्च राजन्यावैश्ययोः
śūdraśca rājanyāvaiśyayoḥ
- 6
मनसा भर्तुर् अतिचारे त्रिरात्रं यावकं क्षीरोदनं वा भुञ्जानाधः शयीतोर्ध्वं त्रिरात्राद् अप्सु निमग्नायाः सावित्र्याष्टशतेन शिरोभिर्जुहुयात्पूता भवतीति विज्ञायते
manasā bhartur aticāre trirātraṃ yāvakaṃ kṣīrodanaṃ vā bhuñjānādhaḥ śayītordhvaṃ trirātrād apsu nimagnāyāḥ sāvitryāṣṭaśatena śirobhirjuhuyātpūtā bhavatīti vijñāyate
- 7
वाक्संबन्ध एतद् एव मासं चरित्वोर्ध्वं मासाद् अप्सु निमग्नायाः सावित्र्याश्चतुर्भिर् अष्टशतैः शिरोभिर्जुहुयात्पूता भवतीति विज्ञायते
vāksaṃbandha etad eva māsaṃ caritvordhvaṃ māsād apsu nimagnāyāḥ sāvitryāścaturbhir aṣṭaśataiḥ śirobhirjuhuyātpūtā bhavatīti vijñāyate
- 8
व्यवाये तु संवत्सरं घृतपटं धारयेद्गोमयगर्ते कुशप्रस्तरे वा शयीतोर्ध्वं संवत्सराद् अप्सु निमग्नायाः सावित्र्यष्टशतेन शिरोभिर्जुहुयात्पूता भवतीति विज्ञायते
vyavāye tu saṃvatsaraṃ ghṛtapaṭaṃ dhārayedgomayagarte kuśaprastare vā śayītordhvaṃ saṃvatsarād apsu nimagnāyāḥ sāvitryaṣṭaśatena śirobhirjuhuyātpūtā bhavatīti vijñāyate
- 9
व्यवाये तीर्थगमने धर्मेभ्यस्तु निवर्तते
vyavāye tīrthagamane dharmebhyastu nivartate
- 10
चतस्रस्तु परित्याज्याः शिष्यगा गुरुगा च या
पतिघ्नी च विशेषेण जुङ्गितोपगता च या
catasrastu parityājyāḥ śiṣyagā gurugā ca yā
patighnī ca viśeṣeṇa juṅgitopagatā ca yā
- 11
या ब्राह्मणी च सुरापी न तां देवाः पतिलोकं नयन्तीहैव सा चरति क्षीणपुण्याप्सु लुग्भवति शुक्तिका वा
yā brāhmaṇī ca surāpī na tāṃ devāḥ patilokaṃ nayantīhaiva sā carati kṣīṇapuṇyāpsu lugbhavati śuktikā vā
- 12
ब्राह्मणक्षत्रियविशां स्त्रियः शूद्रेण संगताः
अप्रजाता विशुध्यन्ति प्रायश्चित्तेन नेतराः
brāhmaṇakṣatriyaviśāṃ striyaḥ śūdreṇa saṃgatāḥ
aprajātā viśudhyanti prāyaścittena netarāḥ
- 13
प्रतिलोमं चरेयुस्ताः कृच्छ्रं चान्द्रायणोत्तरम्
pratilomaṃ careyustāḥ kṛcchraṃ cāndrāyaṇottaram
- 14
पतिव्रतानां गृहमेधिनीनां सत्यव्रतानां च शुचिव्रतानाम्
तासां तु लोकाः पतिभिः समाना गोमायुलोका व्यभिचारिणीनाम्
pativratānāṃ gṛhamedhinīnāṃ satyavratānāṃ ca śucivratānām
tāsāṃ tu lokāḥ patibhiḥ samānā gomāyulokā vyabhicāriṇīnām
- 15
पतत्य् अर्धं शरीरस्य यस्य भार्या सुरां पिबेत्
पतितार्धशरीरस्य निष्कृतिर्न विधीयते
pataty ardhaṃ śarīrasya yasya bhāryā surāṃ pibet
patitārdhaśarīrasya niṣkṛtirna vidhīyate
- 16
ब्राह्मणश्चेद् अप्रेक्षापूर्वं ब्राह्मणदारान् अभिगच्छेद् अनिवृत्तधर्मकर्मणः कृच्छ्रो निवृत्तधर्मकर्मणो ऽतिकृच्छ्रः
brāhmaṇaśced aprekṣāpūrvaṃ brāhmaṇadārān abhigacched anivṛttadharmakarmaṇaḥ kṛcchro nivṛttadharmakarmaṇo 'tikṛcchraḥ
- 17
एवं राजन्यवैश्ययोः
evaṃ rājanyavaiśyayoḥ
- 18
गां चेद्धन्यात्तस्याश्चर्मणार्द्रेण परिवेष्टितः षण्मासान्कृच्छ्रं तप्तकृच्छ्रं वातिष्ठेत्
gāṃ ceddhanyāttasyāścarmaṇārdreṇa pariveṣṭitaḥ ṣaṇmāsānkṛcchraṃ taptakṛcchraṃ vātiṣṭhet
- 19
तयोर्विधिः
tayorvidhiḥ
- 20
त्र्यहं दिवा भुङ्क्ते नक्तम् अश्नाति वै त्र्यहम् अपि
त्र्यहम् अयाचितव्रतस्त्र्यहं न भुग् इति कृच्छ्रः
tryahaṃ divā bhuṅkte naktam aśnāti vai tryaham api
tryaham ayācitavratastryahaṃ na bhug iti kṛcchraḥ
- 21
त्र्यहम् उष्णाः पिबेद् आपस्त्र्यहम् उष्णं पयः पिबेत्
त्र्यहम् उष्णं घृतं पीत्वा वायुभक्षः परं त्र्यहम्
tryaham uṣṇāḥ pibed āpastryaham uṣṇaṃ payaḥ pibet
tryaham uṣṇaṃ ghṛtaṃ pītvā vāyubhakṣaḥ paraṃ tryaham
- 22
इति तप्तकृच्छ्रः
iti taptakṛcchraḥ
- 23
ऋषभवेहतौ च दद्यात्
ṛṣabhavehatau ca dadyāt
- 24
अथाप्य् उदाहरन्ति
त्रय एव पुरा रोगा ईर्ष्या अनशनं जरा
पृषद्धस्तनयं हत्वा अष्टानवतिम् आहरेद् इति
athāpy udāharanti
traya eva purā rogā īrṣyā anaśanaṃ jarā
pṛṣaddhastanayaṃ hatvā aṣṭānavatim āhared iti
- 25
श्वमार्जारनकुलसर्पदर्दुरमूषकान्हत्वा कृच्छ्रं द्वादशरात्रं चरेत्किंचिद्दद्यात्
śvamārjāranakulasarpadarduramūṣakānhatvā kṛcchraṃ dvādaśarātraṃ caretkiṃciddadyāt
- 26
अनस्थिमतां तु सत्त्वानां गोमात्रं राशिं हत्वा कृच्छ्रं द्वादशरात्रं चरेत्किंचिद्दद्यात्
anasthimatāṃ tu sattvānāṃ gomātraṃ rāśiṃ hatvā kṛcchraṃ dvādaśarātraṃ caretkiṃciddadyāt
- 27
अस्थिमतां त्व् एकैकम्
asthimatāṃ tv ekaikam
- 28
यो ऽग्नीन् अपविध्येत्कृच्छ्रं द्वादशरात्रं चरित्वा पुनराधानं कारयेत्
yo 'gnīn apavidhyetkṛcchraṃ dvādaśarātraṃ caritvā punarādhānaṃ kārayet
- 29
गुरोश्चालीकनिर्बन्धे सचैलं स्नातो गुरुं प्रसादयेत्प्रसादात्पूतो भवतीति विज्ञायते
guroścālīkanirbandhe sacailaṃ snāto guruṃ prasādayetprasādātpūto bhavatīti vijñāyate
- 30
नास्तिकः कृच्छ्रं द्वादशरात्रं चरित्वा विरमेन्नास्तिक्यात्
nāstikaḥ kṛcchraṃ dvādaśarātraṃ caritvā viramennāstikyāt

