37 shlokas
- 1
यद्गण्डमण्डलगलन्मधुवारि बिन्दुः पानालसाति निभृतां ललितालिमाला
यद्गुञ्जितेन विनिहन्ति नवेन्द्रनील शङ्कां स वो गणपतिः शिवमातनोतु
yadgaṇḍamaṇḍalagalanmadhuvāri binduḥ pānālasāti nibhṛtāṃ lalitālimālā
yadguñjitena vinihanti navendranīla śaṅkāṃ sa vo gaṇapatiḥ śivamātanotu
- 2
इन्दीवरी भवति यच्च चरणारविन्दद्वन्द्वे पुरन्दरपुरःसरदेवतानाम्
वन्दारुता कलयतां सुकिरीटकोटिः श्री शारदा भवतु सा भवपारदाय
indīvarī bhavati yacca caraṇāravindadvandve purandarapuraḥsaradevatānām
vandārutā kalayatāṃ sukirīṭakoṭiḥ śrī śāradā bhavatu sā bhavapāradāya
- 3
हे भस्माङ्गविरक्तिरूपगुणदं तं प्रेरणादं शिवं गङ्गाभूषितशेखरं स्मरहरं शक्तिस्वरूपं प्रभो
त्वामीशं करुणार्णवं शरणदं विद्यानिधिं निर्गुणं सूतेन्द्रं गिरिजापतिं शशिधरं माङ्गल्यदेवं नमः
श्रीवैद्यनाथतनयः सुनयः सुशीलः श्रीशालिनाथ इति विश्रुतनामधेयः
तेनावलोक्य विधिवद्विविधप्रबन्धान् आरम्भते सुकृतिना रसमञ्जरीयम्
he bhasmāṅgaviraktirūpaguṇadaṃ taṃ preraṇādaṃ śivaṃ gaṅgābhūṣitaśekharaṃ smaraharaṃ śaktisvarūpaṃ prabho
tvāmīśaṃ karuṇārṇavaṃ śaraṇadaṃ vidyānidhiṃ nirguṇaṃ sūtendraṃ girijāpatiṃ śaśidharaṃ māṅgalyadevaṃ namaḥ
śrīvaidyanāthatanayaḥ sunayaḥ suśīlaḥ śrīśālinātha iti viśrutanāmadheyaḥ
tenāvalokya vidhivadvividhaprabandhān ārambhate sukṛtinā rasamañjarīyam
- 4
सन्मधुव्रतं वृन्दानां सततं चित्तहारिणी
अनेकरसपूर्णेयं क्रियते रसमञ्जरी
sanmadhuvrataṃ vṛndānāṃ satataṃ cittahāriṇī
anekarasapūrṇeyaṃ kriyate rasamañjarī
- 5
हरति सकलरोगान्मूर्छितो यो नराणां वितरति किल बद्धः खेचरत्वं जवेन
सकलसुरमुनीन्द्रैर्वन्दितं शम्भुबीजं स जयति भवसिन्धुः पारदः पारदोऽयम्
harati sakalarogānmūrchito yo narāṇāṃ vitarati kila baddhaḥ khecaratvaṃ javena
sakalasuramunīndrairvanditaṃ śambhubījaṃ sa jayati bhavasindhuḥ pāradaḥ pārado'yam
- 6
शुष्केन्धनमहाराशिं यद्वद्दहति पावकः
तद्वद्दहति सूतोऽयं रोगान्दोषत्रयोद्भवान्
śuṣkendhanamahārāśiṃ yadvaddahati pāvakaḥ
tadvaddahati sūto'yaṃ rogāndoṣatrayodbhavān
- 7
तेजो मृगाङ्कमौले सोढुं यन्नैव तेजसां पुञ्जैः
अजरामरतां वितरति कल्पतरुं च रसेश्वरं वन्दे
tejo mṛgāṅkamaule soḍhuṃ yannaiva tejasāṃ puñjaiḥ
ajarāmaratāṃ vitarati kalpataruṃ ca raseśvaraṃ vande
- 8
यो न वेत्ति कृपाराशिं रसहरिहरात्मकम्
वृथा चिकित्सां कुरुते स वैद्यो हास्यतां व्रजेत्
yo na vetti kṛpārāśiṃ rasahariharātmakam
vṛthā cikitsāṃ kurute sa vaidyo hāsyatāṃ vrajet
- 9
गुरुसेवां विना कर्म यः कुर्यान्मूढचेतसः
स याति निष्फलत्वं हि स्वप्नलब्धधनं यथा
gurusevāṃ vinā karma yaḥ kuryānmūḍhacetasaḥ
sa yāti niṣphalatvaṃ hi svapnalabdhadhanaṃ yathā
- 10
विद्यां गृहीतुमिच्छन्ति चौर्यच्छद्मबलादिना
न तेषां सिध्यते किंचिन्मणिमन्त्रौषधादिकम्
vidyāṃ gṛhītumicchanti cauryacchadmabalādinā
na teṣāṃ sidhyate kiṃcinmaṇimantrauṣadhādikam
- 11
मन्त्रसिद्धो महावीरो निश्चलः शिववत्सलः
देवीभक्तः सदा धीरो देवतायागतत्परः
mantrasiddho mahāvīro niścalaḥ śivavatsalaḥ
devībhaktaḥ sadā dhīro devatāyāgatatparaḥ
- 12
सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञः कुशलो रसकर्मणि
एतल्लक्षणसंयुक्तो रसविद्यागुरुर्भवेत्
sarvaśāstrārthatattvajñaḥ kuśalo rasakarmaṇi
etallakṣaṇasaṃyukto rasavidyāgururbhavet
- 13
शिष्यो निजगुरोर्भक्तः सत्यवक्ता दृढव्रतः
निरालस्यः स्वधर्मज्ञो देव्याराधनतत्परः
śiṣyo nijagurorbhaktaḥ satyavaktā dṛḍhavrataḥ
nirālasyaḥ svadharmajño devyārādhanatatparaḥ
- 14
शिवबीजं सूतराजः पारदश्च रसेन्द्रकः
एतानि रसनामानि तथान्यानि शिवे यथा
śivabījaṃ sūtarājaḥ pāradaśca rasendrakaḥ
etāni rasanāmāni tathānyāni śive yathā
- 15
अन्तःसुनीलो बहिरुज्ज्वलो वा मध्याह्णसूर्यप्रतिमप्रकाशः
शस्तोऽथ धूम्रः परिपाण्डुरश्च चित्रो न योज्यो रसकर्मसिद्धये
antaḥsunīlo bahirujjvalo vā madhyāhṇasūryapratimaprakāśaḥ
śasto'tha dhūmraḥ paripāṇḍuraśca citro na yojyo rasakarmasiddhaye
- 16
दोषमुक्तो यदा सूतस्तदा मृत्युरुजापहः
साक्षादमृतम् एवैष दोषयुक्तो रसो विषम्
doṣamukto yadā sūtastadā mṛtyurujāpahaḥ
sākṣādamṛtam evaiṣa doṣayukto raso viṣam
- 17
नागो वङ्गोऽग्निचापल्यम् असह्यत्वं विषं गिरिः
मला ह्येते च विज्ञेया दोषाः पारदसंस्थिताः
nāgo vaṅgo'gnicāpalyam asahyatvaṃ viṣaṃ giriḥ
malā hyete ca vijñeyā doṣāḥ pāradasaṃsthitāḥ
- 18
जाड्यं कुष्ठं महादाहं वीर्यनाशं च मूर्च्छनाम्
मृत्युं स्फोटं रोगपुञ्जं कुर्वन्त्येते क्रमान्नृणाम्
jāḍyaṃ kuṣṭhaṃ mahādāhaṃ vīryanāśaṃ ca mūrcchanām
mṛtyuṃ sphoṭaṃ rogapuñjaṃ kurvantyete kramānnṛṇām
- 19
अथातः सम्प्रवक्ष्यामि पारदस्य च शोधनम्
रसो ग्राह्यः सुनक्षत्रे पलानां शतमात्रकम्
athātaḥ sampravakṣyāmi pāradasya ca śodhanam
raso grāhyaḥ sunakṣatre palānāṃ śatamātrakam
- 20
पञ्चाशत्पञ्चविंशद्वा दश पञ्चैकमेव वा
पलाद् ऊनं न कर्तव्यं रससंस्कारमुत्तमम्
pañcāśatpañcaviṃśadvā daśa pañcaikameva vā
palād ūnaṃ na kartavyaṃ rasasaṃskāramuttamam
- 21
पलत्रयं चित्रकसर्षपाणां कुमारीकन्याबृहतीकषायैः
दिनत्रयं मर्दितसूतकस्तु विमुच्यते पञ्चमलादिदोषैः
palatrayaṃ citrakasarṣapāṇāṃ kumārīkanyābṛhatīkaṣāyaiḥ
dinatrayaṃ marditasūtakastu vimucyate pañcamalādidoṣaiḥ
- 22
इष्टिकारजनीचूर्णैः षोडशांशं रसस्य च
मर्दयेत्तं तथा खल्वे जम्बीरोत्थद्रवैर्दिनम्
iṣṭikārajanīcūrṇaiḥ ṣoḍaśāṃśaṃ rasasya ca
mardayettaṃ tathā khalve jambīrotthadravairdinam
- 23
काञ्जिकैः क्षालयेत्सूतं नागदोषं विमुञ्चति
विशालाङ्कोलचूर्णेन वङ्गदोषं विमुञ्चति
kāñjikaiḥ kṣālayetsūtaṃ nāgadoṣaṃ vimuñcati
viśālāṅkolacūrṇena vaṅgadoṣaṃ vimuñcati
- 24
राजवृक्षो मलं हन्ति पावको हन्ति पावकम्
चापल्यं कृष्णधत्तूरस्त्रिफला विषनाशिनी
rājavṛkṣo malaṃ hanti pāvako hanti pāvakam
cāpalyaṃ kṛṣṇadhattūrastriphalā viṣanāśinī
- 25
कटुत्रयं गिरिं हन्ति असह्यत्वं त्रिकण्टकः
प्रतिदोषं पलांशेन तत्र सूतं सकाञ्जिकम्
kaṭutrayaṃ giriṃ hanti asahyatvaṃ trikaṇṭakaḥ
pratidoṣaṃ palāṃśena tatra sūtaṃ sakāñjikam
- 26
सर्वदोषविनिर्मुक्तः सप्तकञ्चुकवर्जितः
जायते शुद्धसूतोऽयं योजयेत्सर्वकर्मसु
sarvadoṣavinirmuktaḥ saptakañcukavarjitaḥ
jāyate śuddhasūto'yaṃ yojayetsarvakarmasu
- 27
सुवस्त्रगालितं खल्वे सूतं क्षिप्त्वा विमर्दयेत्
उद्धृत्य चारनालेन मृद्भाण्डे क्षालयेत्सुधीः
suvastragālitaṃ khalve sūtaṃ kṣiptvā vimardayet
uddhṛtya cāranālena mṛdbhāṇḍe kṣālayetsudhīḥ
- 28
रसस्य दशमांशं तु गन्धं दत्त्वा विमर्दयेत्
जम्बीरोत्थद्रवैर्यामं पात्यं पातनयन्त्रके
rasasya daśamāṃśaṃ tu gandhaṃ dattvā vimardayet
jambīrotthadravairyāmaṃ pātyaṃ pātanayantrake
- 29
पुनर्मर्द्यं पुनः पात्यं सप्तवारं विशुद्धये
युक्तं सर्वस्य सूतस्य तप्तखल्वे विमर्दनम्
punarmardyaṃ punaḥ pātyaṃ saptavāraṃ viśuddhaye
yuktaṃ sarvasya sūtasya taptakhalve vimardanam
- 30
अजाशकृत्तुषाग्निं तु भूगर्भे त्रितयं क्षिपेत्
तस्योपरिस्थितं खल्वं तप्तखल्वमिदं स्मृतम्
ajāśakṛttuṣāgniṃ tu bhūgarbhe tritayaṃ kṣipet
tasyoparisthitaṃ khalvaṃ taptakhalvamidaṃ smṛtam

