आत्मसंयमयोगः

47 Shlokas

1. 1

   अनाश्रितः कर्मफलं कार्यं कर्म करोति यः ।

   स संन्यासी च योगी च न निरग्निर्न चाक्रियः ॥

   anāśritaḥ karmaphalaṃ kāryaṃ karma karoti yaḥ |

   sa saṃnyāsī ca yogī ca na niragnirna cākriyaḥ ||

   Maschineller Entwurf

   Der Erhabene sagte: Wer das ihm obliegende Werk verrichtet, ohne nach dessen Lohn zi suchen, ist ein Samnyasin, ist ein Yogin; night aber, wer das heilige Feuer nicht anzünder und keine Riten vollzieht.

2. 2

   यं संन्यासमिति प्राहुर्योगं तं विद्धि पाण्डव ।

   न ह्यसंन्यस्तसङ्कल्पो योगी भवति कश्चन ॥

   yaṃ saṃnyāsamiti prāhuryogaṃ taṃ viddhi pāṇḍava |

   na hyasaṃnyastasaṅkalpo yogī bhavati kaścana ||

   Maschineller Entwurf

   Wisse, o Pândava (Arjuna), daß das, was man samnyâsa nennt, Aktivität ist, die gebändigt wird; denn keiner wird ein Yogin, der nicht seinen (selbstsüchtigen) Zielen entsagt hat.(Siehe BG 5.01, 5.05, 6.01, und 18.02)

3. 3

   आरुरुक्षोर्मुनेर्योगं कर्म कारणमुच्यते ।

   योगारूढस्य तस्यैव शमः कारणमुच्यते ॥

   ārurukṣormuneryogaṃ karma kāraṇamucyate |

   yogārūḍhasya tasyaiva śamaḥ kāraṇamucyate ||

   Maschineller Entwurf

   Das Werk wird als das Mittel des Weisen bezeichnet, der den Yoga zu erreichen wünscht. Hat er den Yoga erreicht, so wird Ruhe als das Mittel bezeichnet.

4. 4

   यदा हि नेन्द्रियार्थेषु न कर्मस्वनुषज्जते ।

   सर्वसङ्कल्पसंन्यासी योगारूढस्तदोच्यते ॥

   yadā hi nendriyārtheṣu na karmasvanuṣajjate |

   sarvasaṅkalpasaṃnyāsī yogārūḍhastadocyate ||

   Maschineller Entwurf

   Wenn einer nicht mehr an den Sinnesobjekten oder den Werken hängt und allen Vorsätzen entsagt hat, dann wird er einer genannt, der den Yoga erlangt hat.

5. 5

   उद्धरेदात्मनात्मानं नात्मानमवसादयेत् ।

   आत्मैव ह्यात्मनो बन्धुरात्मैव रिपुरात्मनः ॥

   uddharedātmanātmānaṃ nātmānamavasādayet |

   ātmaiva hyātmano bandhurātmaiva ripurātmanaḥ ||

   Maschineller Entwurf

   Durch sich selbst erhebe der Mensch sich selbst. Nicht erniedrige er sich selbst; denn das Selbst ist der Freund des Selbst, und das Selbst allein ist der Feind des Selbst.

6. 6

   बन्धुरात्मात्मनस्तस्य येनात्मैवात्मना जितः ।

   अनात्मनस्तु शत्रुत्वे वर्तेतात्मैव शत्रुवत् ॥

   bandhurātmātmanastasya yenātmaivātmanā jitaḥ |

   anātmanastu śatrutve vartetātmaiva śatruvat ||

   Maschineller Entwurf

   Wer sein (niederes) Selbst durch das (höhere) Selbst besiegt hat, hat in seinem Selbst einen Freund. Wer aber nicht im Besitz seines (höheren) Selbst ist, dessen Selbst wird wie ein Feind in Feindschaft handeln.

7. 7

   जितात्मनः प्रशान्तस्य परमात्मा समाहितः ।

   शीतोष्णसुखदुःखेषु तथा मानापमानयोः ॥

   jitātmanaḥ praśāntasya paramātmā samāhitaḥ |

   śītoṣṇasukhaduḥkheṣu tathā mānāpamānayoḥ ||

   Maschineller Entwurf

   Wer sein (niederes) Selbst besiegt hat und zur Ruhe der Selbstbeherrschung gelangt ist, dessen Selbst verharrt gesammelt; er hat Frieden in Kälte und Hitze, in Freude und Schmerz, in Ehre und Schmach.

8. 8

   ज्ञानविज्ञानतृप्तात्मा कूटस्थो विजितेन्द्रियः ।

   युक्त इत्युच्यते योगी समलोष्टाश्मकाञ्चनः ॥

   jñānavijñānatṛptātmā kūṭastho vijitendriyaḥ |

   yukta ityucyate yogī samaloṣṭāśmakāñcanaḥ ||

   Maschineller Entwurf

   Der Asket (Yogin), dessen Seele an Weisheit und Wissen Genüge findet, der unwandelbar und Herr seiner Sinne ist, dem ein Erdklumpen, ein Stein und ein Stück Goldes dasselbe bedeuten, wird bezähmt (im Yoga) genannt.

9. 9

   सुहृन्मित्रार्युदासीनमध्यस्थद्वेष्यबन्धुषु ।

   साधुष्वपि च पापेषु समबुद्धिर्विशिष्यते ॥

   suhṛnmitrāryudāsīnamadhyasthadveṣyabandhuṣu |

   sādhuṣvapi ca pāpeṣu samabuddhirviśiṣyate ||

   Maschineller Entwurf

   Es zeichnet sich aus, wer gleichgesinnt ist gegenüber Freunden, Gefährten und Feinden, gegenüber neutralen und unparteiischen Menschen, gegenüber Widersachern und Verwandten, Heiligen und Sündern.

10. 10

    योगी युञ्जीत सततमात्मानं रहसि स्थितः ।

    एकाकी यतचित्तात्मा निराशीरपरिग्रहः ॥

    yogī yuñjīta satatamātmānaṃ rahasi sthitaḥ |

    ekākī yatacittātmā nirāśīraparigrahaḥ ||

    Maschineller Entwurf

    Der Yogin muß versuchen, seinen Geist beständig (auf das höchste Selbst) zu richten, in der Einsamkeit verharrend, allein, selbstgebändigt, frei von Begierden und (dem Verlangen nach) Besitztümern.

11. 11

    शुचौ देशे प्रतिष्ठाप्य स्थिरमासनमात्मनः ।

    नात्युच्छ्रितं नातिनीचं चैलाजिनकुशोत्तरम् ॥

    śucau deśe pratiṣṭhāpya sthiramāsanamātmanaḥ |

    nātyucchritaṃ nātinīcaṃ cailājinakuśottaram ||

    Maschineller Entwurf

    Er errichte sich an einem reinem Platze einen festen Sitz, weder zu hoch noch zu niedrig, übereinander mit heiligem Grase, einem Fell und einem Tuche bedekt.

12. 12

    तत्रैकाग्रं मनः कृत्वा यतचित्तेन्द्रियक्रियः ।

    उपविश्यासने युञ्ज्याद्योगमात्मविशुद्धये ॥

    tatraikāgraṃ manaḥ kṛtvā yatacittendriyakriyaḥ |

    upaviśyāsane yuñjyādyogamātmaviśuddhaye ||

    Maschineller Entwurf

    Er lasse sich auf diesem Sitze nieder, richte seinen Geist auf einen Punkt, bezähme des Denken und die Sinne, und übe so, zur Läuterung der Seele, den Yoga.

13. 13

    समं कायशिरोग्रीवं धारयन्नचलं स्थिरः ।

    सम्प्रेक्ष्य नासिकाग्रं स्वं दिशश्चानवलोकयन् ॥

    samaṃ kāyaśirogrīvaṃ dhārayannacalaṃ sthiraḥ |

    samprekṣya nāsikāgraṃ svaṃ diśaścānavalokayan ||

    Maschineller Entwurf

    Körper, Haupt und Hals aufrecht und unbeweglich haltend, den Blick beständig auf die Nasenspitze richtend, ohne herumzuschauen (ohne seine Blicke schweifen zu lassen), heiter und furchtlos, fest im Gelübde der Enthaltsamkeit, dem Geist bezähmend, möge er dasitzen, seinen Geist auf mich gerichtet, ausgeglichen, auf mich allein bedacht. (Siehe BP 4.29, 5.27, 8.10, und 8.12)

14. 14

    प्रशान्तात्मा विगतभीर्ब्रह्मचारिव्रते स्थितः ।

    मनः संयम्य मच्चित्तो युक्त आसीत मत्परः ॥

    praśāntātmā vigatabhīrbrahmacārivrate sthitaḥ |

    manaḥ saṃyamya maccitto yukta āsīta matparaḥ ||

    Maschineller Entwurf
15. 15

    युञ्जन्नेवं सदात्मानं योगी नियतमानसः ।

    शान्तिं निर्वाणपरमां मत्संस्थामधिगच्छति ॥

    yuñjannevaṃ sadātmānaṃ yogī niyatamānasaḥ |

    śāntiṃ nirvāṇaparamāṃ matsaṃsthāmadhigacchati ||

    Maschineller Entwurf

    Der Yogin, der seinen Sinn bezähmt, sich immer auf solche Weise in Einklang hält, geht in den Frienden, in das in mir befindliche höchste nirvāna ein.

16. 16

    नात्यश्नतस्तु योगोऽस्ति न चैकान्तमनश्नतः ।

    न चातिस्वप्नशीलस्य जाग्रतो नैव चार्जुन ॥

    nātyaśnatastu yogo'sti na caikāntamanaśnataḥ |

    na cātisvapnaśīlasya jāgrato naiva cārjuna ||

    Maschineller Entwurf

    Der Yoga, wahrlich, ist nicht für einen bestimmt, der zuviel ißt, oder sich des Essens zu sehr enthält. Er ist, o Arjuna, auch nicht für jenen da, der zuviel schläft oder zuviel wacht.

17. 17

    युक्ताहारविहारस्य युक्तचेष्टस्य कर्मसु ।

    युक्तस्वप्नावबोधस्य योगो भवति दुःखहा ॥

    yuktāhāravihārasya yuktaceṣṭasya karmasu |

    yuktasvapnāvabodhasya yogo bhavati duḥkhahā ||

    Maschineller Entwurf

    Wer in Ernährung und Vergnügungen mäßig ist, in seinen Handlungen Zurückhaltung übt und Schaf und Wachen regelt, dem wird der alle Leiden tilgende Yoga zuteil.

18. 18

    यदा विनियतं चित्तमात्मन्येवावतिष्ठते ।

    निःस्पृहः सर्वकामेभ्यो युक्त इत्युच्यते तदा ॥

    yadā viniyataṃ cittamātmanyevāvatiṣṭhate |

    niḥspṛhaḥ sarvakāmebhyo yukta ityucyate tadā ||

    Maschineller Entwurf

    Wenn der von allen Begierden erlöste, gebändigte Geist einzig im Selbst fest gegründet ist, wird er (durch Yoga) ausgeglichen genannt.

19. 19

    यथा दीपो निवातस्थो नेङ्गते सोपमा स्मृता ।

    योगिनो यतचित्तस्य युञ्जतो योगमात्मनः ॥

    yathā dīpo nivātastho neṅgate sopamā smṛtā |

    yogino yatacittasya yuñjato yogamātmanaḥ ||

    Maschineller Entwurf

    Eine Lampe an einem windstillen Orte flackert nicht. Mit ihr wird der Yogin verglichen, der sein Denken bezähmt hält und die Vereinigung mit dem höchsten Selbst (oder Selbstzucht) übt.

20. 20

    यत्रोपरमते चित्तं निरुद्धं योगसेवया ।

    यत्र चैवात्मनात्मानं पश्यन्नात्मनि तुष्यति ॥

    yatroparamate cittaṃ niruddhaṃ yogasevayā |

    yatra caivātmanātmānaṃ paśyannātmani tuṣyati ||

    Maschineller Entwurf

    Dieses, worin das Denken ruht, das durch Versenkungsübung zurückgedrängt its, worin er das Selbst mit dem Selbst schaut und sich am Selbst erfreut;

21. 21

    सुखमात्यन्तिकं यत्तद् बुद्धिग्राह्यमतीन्द्रियम् ।

    वेत्ति यत्र न चैवायं स्थितश्चलति तत्त्वतः ॥

    sukhamātyantikaṃ yattad buddhigrāhyamatīndriyam |

    vetti yatra na caivāyaṃ sthitaścalati tattvataḥ ||

    Maschineller Entwurf

    Worin er dieses höchste Entzücken findet, das durch den Verstand wahrnehmbare, jenseits aller Sinnesbereiche liegende, worin gegründet er nicht mehr von der Wahrheit abweicht;

22. 22

    यं लब्ध्वा चापरं लाभं मन्यते नाधिकं ततः ।

    यस्मिन्स्थितो न दुःखेन गुरुणापि विचाल्यते ॥

    yaṃ labdhvā cāparaṃ lābhaṃ manyate nādhikaṃ tataḥ |

    yasminsthito na duḥkhena guruṇāpi vicālyate ||

    Maschineller Entwurf

    Dieses, welches er für einen nicht mehr zu übertreffenden Gewinn hält, sobald er es gewonnen hat, worin gegründet er selbst vom schwersten Leide nicht erschüttert wird;

23. 23

    तं विद्याद् दुःखसंयोगवियोगं योगसंज्ञितम् ।

    स निश्चयेन योक्तव्यो योगोऽनिर्विण्णचेतसा ॥

    taṃ vidyād duḥkhasaṃyogaviyogaṃ yogasaṃjñitam |

    sa niścayena yoktavyo yogo'nirviṇṇacetasā ||

    Maschineller Entwurf

    Dieses möge man unter dem Namen Yoga erkennen, die Loslösung aus der Verbundenheit mit dem Leiden. Mit Entschlossenheit und unverdrossenem Gemüte übe man diesen Yoga.

24. 24

    सङ्कल्पप्रभवान्कामांस्त्यक्त्वा सर्वानशेषतः ।

    मनसैवेन्द्रियग्रामं विनियम्य समन्ततः ॥

    saṅkalpaprabhavānkāmāṃstyaktvā sarvānaśeṣataḥ |

    manasaivendriyagrāmaṃ viniyamya samantataḥ ||

    Maschineller Entwurf

    Indem er ausnahmslos alle aus dem (selbstsüchtigen) Wollen entspringenden Begierden aufgibt, die Schar der Sinne mit dem Geiste auf allen Seiten zurückhält;

25. 25

    शनैः शनैरुपरमेद् बुद्ध्या धृतिगृहीतया ।

    आत्मसंस्थं मनः कृत्वा न किञ्चिदपि चिन्तयेत् ॥

    śanaiḥ śanairuparamed buddhyā dhṛtigṛhītayā |

    ātmasaṃsthaṃ manaḥ kṛtvā na kiñcidapi cintayet ||

    Maschineller Entwurf

    Möge er mittels des in Standhaftigheit gezügelten Verstandes allmählich zur Ruhe kommen und, nachdem er den Geist auf das Selbst gerichtet hat, an nichts anderes (mehr) denken.

26. 26

    यतो यतो निश्चरति मनश्चञ्चलमस्थिरम् ।

    ततस्ततो नियम्यैतदात्मन्येव वशं नयेत् ॥

    yato yato niścarati manaścañcalamasthiram |

    tatastato niyamyaitadātmanyeva vaśaṃ nayet ||

    Maschineller Entwurf

    Was immer den schwankenden, unbeständigen Geist herumschweifen läßt, möge er zurückdrängen und der alleinigen Lenkung des Selbst unterwerfen.

27. 27

    प्रशान्तमनसं ह्येनं योगिनं सुखमुत्तमम् ।

    उपैति शान्तरजसं ब्रह्मभूतमकल्मषम् ॥

    praśāntamanasaṃ hyenaṃ yoginaṃ sukhamuttamam |

    upaiti śāntarajasaṃ brahmabhūtamakalmaṣam ||

    Maschineller Entwurf

    Denn dem Yogin, dessen Geist friedvoll ist, dessen Leidenschaften gestillt sind, der fleckenlos und mit Gott eins geworden ist, wird höchste Wonne zuteil.

28. 28

    युञ्जन्नेवं सदात्मानं योगी विगतकल्मषः ।

    सुखेन ब्रह्मसंस्पर्शमत्यन्तं सुखमश्नुते ॥

    yuñjannevaṃ sadātmānaṃ yogī vigatakalmaṣaḥ |

    sukhena brahmasaṃsparśamatyantaṃ sukhamaśnute ||

    Maschineller Entwurf

    Idem er auf diese Weise das Selbst in Einklang bringt, erfährt der Yogin, der die Sünde abgelegt hat, mühelos die unendliche Wonne der Berührung mit dem Ewigen.

29. 29

    सर्वभूतस्थमात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि ।

    ईक्षते योगयुक्तात्मा सर्वत्र समदर्शनः ॥

    sarvabhūtasthamātmānaṃ sarvabhūtāni cātmani |

    īkṣate yogayuktātmā sarvatra samadarśanaḥ ||

    Maschineller Entwurf

    Er, dessen Selbst durch Yoga in Einklang gebracht ist, sieht das Selbst in allen Wesen wohnen und alle Wesen im Selbst; überall sieht er dasselbe. (Siehe 4.35, 5.18)

30. 30

    यो मां पश्यति सर्वत्र सर्वं च मयि पश्यति ।

    तस्याहं न प्रणश्यामि स च मे न प्रणश्यति ॥

    yo māṃ paśyati sarvatra sarvaṃ ca mayi paśyati |

    tasyāhaṃ na praṇaśyāmi sa ca me na praṇaśyati ||

    Maschineller Entwurf

    Wer mich überall sieht und alles in mir sieht, dem gehe ich nicht verloren, noch geht er mir verloren.