गुणत्रयविभागयोगः

27 Shlokas

1. 1

   परं भूयः प्रवक्ष्यामि ज्ञानानां ज्ञानमुत्तमम् ।

   यज्ज्ञात्वा मुनयः सर्वे परां सिद्धिमितो गताः ॥

   paraṃ bhūyaḥ pravakṣyāmi jñānānāṃ jñānamuttamam |

   yajjñātvā munayaḥ sarve parāṃ siddhimito gatāḥ ||

   Maschineller Entwurf

   Der Erhabene sagte: Ich will dir ferner jene höchste Weisheit, die beste aller Wissenschaften, erklären, durch deren Kenntnis alle Weisen aus dieser Welt in die höchste Vollendung hinübergegangen sind.

2. 2

   इदं ज्ञानमुपाश्रित्य मम साधर्म्यमागताः ।

   सर्गेऽपि नोपजायन्ते प्रलये न व्यथन्ति च ॥

   idaṃ jñānamupāśritya mama sādharmyamāgatāḥ |

   sarge'pi nopajāyante pralaye na vyathanti ca ||

   Maschineller Entwurf

   Indem sie zu diesem Wissen ihre Zuflucht genommen haben und mit mir wesengleich geworden sind, werden sie zur Schöpfungszeit nicht wieder geboren, noch werden sie zur Zeit der Weltauflösung in Bestürzung geraten.

3. 3

   मम योनिर्महद् ब्रह्म तस्मिन्गर्भं दधाम्यहम् ।

   सम्भवः सर्वभूतानां ततो भवति भारत ॥

   mama yonirmahad brahma tasmingarbhaṃ dadhāmyaham |

   sambhavaḥ sarvabhūtānāṃ tato bhavati bhārata ||

   Maschineller Entwurf

   Das große Brahman (prakrti) ist mein Mutterschoß: in dieses lege ich den Samen, und aus ihm geht die Geburt aller Lebewesen hervor, o Bhârata (Arjuna). (Siehe 09.10)

4. 4

   सर्वयोनिषु कौन्तेय मूर्तयः सम्भवन्ति याः ।

   तासां ब्रह्म महद्योनिरहं बीजप्रदः पिता ॥

   sarvayoniṣu kaunteya mūrtayaḥ sambhavanti yāḥ |

   tāsāṃ brahma mahadyonirahaṃ bījapradaḥ pitā ||

   Maschineller Entwurf

   Was für Gestalten auch immer in irgendwelchen Mutterschößen entstehen mögen, das große Brahman ist ihr Mutterschoß, o Sohn der Kuntî (Arjuna), und ich bin der den Samen spendende Vater.

5. 5

   सत्त्वं रजस्तम इति गुणाः प्रकृतिसम्भवाः ।

   निबध्नन्ति महाबाहो देहे देहिनमव्ययम् ॥

   sattvaṃ rajastama iti guṇāḥ prakṛtisambhavāḥ |

   nibadhnanti mahābāho dehe dehinamavyayam ||

   Maschineller Entwurf

   Die drei aus der Natur (prakrti) entstandenen Erscheinungsweisen (guna), Güte (sattva), Leidenschaft (rajas) und Tätigkeit (tamas) halten, o Starkarmiger (Arjuna), den unvergänglichen Körperbewohner im Körper festgebunden.

6. 6

   तत्र सत्त्वं निर्मलत्वात्प्रकाशकमनामयम् ।

   सुखसङ्गेन बध्नाति ज्ञानसङ्गेन चानघ ॥

   tatra sattvaṃ nirmalatvātprakāśakamanāmayam |

   sukhasaṅgena badhnāti jñānasaṅgena cānagha ||

   Maschineller Entwurf

   Unter diesen ruft die Güte (sattva), da sie rein ist, Erleuchtung und Leidlosigkeit hervor. Sie bindet durch Hangen am Glück und durch Hangen am Wissen, o Schuldloser.

7. 7

   रजो रागात्मकं विद्धि तृष्णासङ्गसमुद्भवम् ।

   तन्निबध्नाति कौन्तेय कर्मसङ्गेन देहिनम् ॥

   rajo rāgātmakaṃ viddhi tṛṣṇāsaṅgasamudbhavam |

   tannibadhnāti kaunteya karmasaṅgena dehinam ||

   Maschineller Entwurf

   Die Leidenschaft (rajas), wisse, besitzt des Wesen der Anziehung und entspringt aus Begehren und Anhänglichkeit. Durch Hangen an dem Werke bindet sie, o Sohn der Kuntî (Arjuna), den Verkörperten fest.

8. 8

   तमस्त्वज्ञानजं विद्धि मोहनं सर्वदेहिनाम् ।

   प्रमादालस्यनिद्राभिस्तन्निबध्नाति भारत ॥

   tamastvajñānajaṃ viddhi mohanaṃ sarvadehinām |

   pramādālasyanidrābhistannibadhnāti bhārata ||

   Maschineller Entwurf

   Aber die Trägheit (tamas), wisse, ist aus der Unwissenheit geboren und verblendet alle verkörperten Wesen. Sie bindet, o Bhârata (Arjuna), indem (sie die Eigenschaften) der Nachlässigkeit, der Faulheit und des Schlafes (zur Entfaltung bringt).

9. 9

   सत्त्वं सुखे सञ्जयति रजः कर्मणि भारत ।

   ज्ञानमावृत्य तु तमः प्रमादे सञ्जयत्युत ॥

   sattvaṃ sukhe sañjayati rajaḥ karmaṇi bhārata |

   jñānamāvṛtya tu tamaḥ pramāde sañjayatyuta ||

   Maschineller Entwurf

   Güte verhaftet (den Menschen) an das Glück, Leidenschaft an das Handeln, aber die das Wissen verhüllende Trägheit, o Bhârata (Arjuna), verhaftet den Menschen an die Nachlässigkeit.

10. 10

    रजस्तमश्चाभिभूय सत्त्वं भवति भारत ।

    रजः सत्त्वं तमश्चैव तमः सत्त्वं रजस्तथा ॥

    rajastamaścābhibhūya sattvaṃ bhavati bhārata |

    rajaḥ sattvaṃ tamaścaiva tamaḥ sattvaṃ rajastathā ||

    Maschineller Entwurf

    Güte herrscht vor, wenn diese, o Bhârata (Arjuna), die Leidenschaft und die Trägheit überwältigt, Leidenschaft herrscht vor, (wenn diese) die Güte und die Trägheit

    (überwältigt), und ebenso herrscht Trägheit vor, (wenn diese) die Güte und die Leidenschaft (überwältigt).

11. 11

    सर्वद्वारेषु देहेऽस्मिन्प्रकाश उपजायते ।

    ज्ञानं यदा तदा विद्याद्विवृद्धं सत्त्वमित्युत ॥

    sarvadvāreṣu dehe'sminprakāśa upajāyate |

    jñānaṃ yadā tadā vidyādvivṛddhaṃ sattvamityuta ||

    Maschineller Entwurf

    Wenn in alle Tore des Körpers das Licht des Wissens einströmt, dann möge man wissen, daß die Güte zugenommen hat.

12. 12

    लोभः प्रवृत्तिरारम्भः कर्मणामशमः स्पृहा ।

    रजस्येतानि जायन्ते विवृद्धे भरतर्षभ ॥

    lobhaḥ pravṛttirārambhaḥ karmaṇāmaśamaḥ spṛhā |

    rajasyetāni jāyante vivṛddhe bharatarṣabha ||

    Maschineller Entwurf

    Gier, Betriebsamkeit, Unternehmung von Werken, Unruhe und Begehren: diese erheben sich, wenn, o bester der Bharatas (Arjuna), das rajas zunimmt.

13. 13

    अप्रकाशोऽप्रवृत्तिश्च प्रमादो मोह एव च ।

    तमस्येतानि जायन्ते विवृद्धे कुरुनन्दन ॥

    aprakāśo'pravṛttiśca pramādo moha eva ca |

    tamasyetāni jāyante vivṛddhe kurunandana ||

    Maschineller Entwurf

    Nicht-Erleuchtung, Untätigkeit, Nachlässigkeit und reine Verblendung: diese entstehen, wenn, o Freude der Kurus (Arjuna), die Trägheit zunimmt.

14. 14

    यदा सत्त्वे प्रवृद्धे तु प्रलयं याति देहभृत् ।

    तदोत्तमविदां लोकानमलान्प्रतिपद्यते ॥

    yadā sattve pravṛddhe tu pralayaṃ yāti dehabhṛt |

    tadottamavidāṃ lokānamalānpratipadyate ||

    Maschineller Entwurf

    Wenn die verkörperte Seele zur Auflösung gelangt, während die Güte vorherrscht, geht sie in die reinen Welten derjenigen ein, die das Höchste wissen.

15. 15

    रजसि प्रलयं गत्वा कर्मसङ्गिषु जायते ।

    तथा प्रलीनस्तमसि मूढयोनिषु जायते ॥

    rajasi pralayaṃ gatvā karmasaṅgiṣu jāyate |

    tathā pralīnastamasi mūḍhayoniṣu jāyate ||

    Maschineller Entwurf

    Wenn sie zur Auflösung gelangt, während die Leidenschaft vorherrscht, wird sie unter Werkfreudigen wiedergeboren; wenn sie sich auflöst, während die Trägheit vorherrscht, wird sie in den Mutterschößen der Verblendeten wiedergeboren.

16. 16

    कर्मणः सुकृतस्याहुः सात्त्विकं निर्मलं फलम् ।

    रजसस्तु फलं दुःखमज्ञानं तमसः फलम् ॥

    karmaṇaḥ sukṛtasyāhuḥ sāttvikaṃ nirmalaṃ phalam |

    rajasastu phalaṃ duḥkhamajñānaṃ tamasaḥ phalam ||

    Maschineller Entwurf

    Die Frucht guter Handlung gilt als güte-artig und rein; die Frucht der Leidenschaft ist Leiden, die Frucht der Trägheit ist Unwissen.

17. 17

    सत्त्वात्सञ्जायते ज्ञानं रजसो लोभ एव च ।

    प्रमादमोहौ तमसो भवतोऽज्ञानमेव च ॥

    sattvātsañjāyate jñānaṃ rajaso lobha eva ca |

    pramādamohau tamaso bhavato'jñānameva ca ||

    Maschineller Entwurf

    Aus Güte entsteht Wissen, und aus Leidenschaft entsteht Begierde; Nachlässigkeit und Irrtum, ebenso auch Unwissenheit, entstehen aus der Trägheit.

18. 18

    ऊर्ध्वं गच्छन्ति सत्त्वस्था मध्ये तिष्ठन्ति राजसाः ।

    जघन्यगुणवृत्तिस्था अधो गच्छन्ति तामसाः ॥

    ūrdhvaṃ gacchanti sattvasthā madhye tiṣṭhanti rājasāḥ |

    jaghanyaguṇavṛttisthā adho gacchanti tāmasāḥ ||

    Maschineller Entwurf

    Die in der Güte gegründet sind, steigen empor; die Leidenschaftsvollen verbleiben in den mittleren (Bereichen); die Trägen, die in das Geschehen der niedrigsten Erscheinungsweise getaucht sind, sinken nach unten.

19. 19

    नान्यं गुणेभ्यः कर्तारं यदा द्रष्टानुपश्यति ।

    गुणेभ्यश्च परं वेत्ति मद्भावं सोऽधिगच्छति ॥

    nānyaṃ guṇebhyaḥ kartāraṃ yadā draṣṭānupaśyati |

    guṇebhyaśca paraṃ vetti madbhāvaṃ so'dhigacchati ||

    Maschineller Entwurf

    Wenn der Betrachter keinen anderen Täter als die Erscheinungsweisen wahnimmt und auch jenes kennt, was hinter den Erscheinungsweisen liegt, gelangt er zu meinem Sein. (Siehe 03.27, 05.09, und 13.29)

20. 20

    गुणानेतानतीत्य त्रीन्देही देहसमुद्भवान् ।

    जन्ममृत्युजरादुःखैर्विमुक्तोऽमृतमश्नुते ॥

    guṇānetānatītya trīndehī dehasamudbhavān |

    janmamṛtyujarāduḥkhairvimukto'mṛtamaśnute ||

    Maschineller Entwurf

    Erhebt sich die Seele über diese drei aus dem Körper entspringenden Erscheinungsweisen, so wird sie von Geburt, Tod, Alter und Leiden befreit und erlangt ewiges Leben.

21. 21

    कैर्लिङ्गैस्त्रीन्गुणानेतानतीतो भवति प्रभो ।

    किमाचारः कथं चैतांस्त्रीन्गुणानतिवर्तते ॥

    kairliṅgaistrīnguṇānetānatīto bhavati prabho |

    kimācāraḥ kathaṃ caitāṃstrīnguṇānativartate ||

    Maschineller Entwurf

    Arjuna sagte: Durch welche Merkmale, o Herr, ist einer gekennzeichnet, welcher sich über die drei Erscheinungsweisen erhoben hat? Welcher Art ist sein Leben? Wie gelangt er über die drei Erscheinungsweisen hinaus?

22. 22

    प्रकाशं च प्रवृत्तिं च मोहमेव च पाण्डव ।

    न द्वेष्टि सम्प्रवृत्तानि न निवृत्तानि काङ्क्षति ॥

    prakāśaṃ ca pravṛttiṃ ca mohameva ca pāṇḍava |

    na dveṣṭi sampravṛttāni na nivṛttāni kāṅkṣati ||

    Maschineller Entwurf

    Der Erhabene sagte: Wer, o Pândava (Arjuna), Erleuchtung, Tätigkeit und Verblendung nicht verabscheut, wenn sie eintreten, noch nach ihnen begehrt, wenn sie aufhören, wer wie ein Gleichgültiger dasitzt, von den Erscheinungsweisen ungestört, wer abseits steht, ohne zu schwanken, wissend, daß es nur die Erscheinungsweisen sind, welche handeln,

23. 23

    उदासीनवदासीनो गुणैर्यो न विचाल्यते ।

    गुणा वर्तन्त इत्येवं योऽवतिष्ठति नेङ्गते ॥

    udāsīnavadāsīno guṇairyo na vicālyate |

    guṇā vartanta ityevaṃ yo'vatiṣṭhati neṅgate ||

    Maschineller Entwurf
24. 24

    समदुःखसुखः स्वस्थः समलोष्टाश्मकाञ्चनः ।

    तुल्यप्रियाप्रियो धीरस्तुल्यनिन्दात्मसंस्तुतिः ॥

    samaduḥkhasukhaḥ svasthaḥ samaloṣṭāśmakāñcanaḥ |

    tulyapriyāpriyo dhīrastulyanindātmasaṃstutiḥ ||

    Maschineller Entwurf

    Wer Schmerz und Freude für gleich erachtet, in seinem eigenen Selbst wohnt, wer einen Erdklumpen, einen Stein, ein Stück Gold, als gleichwertig ansieht, wer bei Angenehmem und Unangenehmem derselbe bleibt, starken Sinnes ist, Tadel und Lob für einerlei hält, wer in Ehre und Unehre derselbe bleibt, derselbe gegen Freude und Feinde, wer alle Unternehmungen aufgegeben hat, der gilt als einer, der sich über die Erscheinungsweisen erhoben hat.

25. 25

    मानापमानयोस्तुल्यस्तुल्यो मित्रारिपक्षयोः ।

    सर्वारम्भपरित्यागी गुणातीतः स उच्यते ॥

    mānāpamānayostulyastulyo mitrāripakṣayoḥ |

    sarvārambhaparityāgī guṇātītaḥ sa ucyate ||

    Maschineller Entwurf
26. 26

    मां च योऽव्यभिचारेण भक्तियोगेन सेवते ।

    स गुणान्समतीत्यैतान्ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥

    māṃ ca yo'vyabhicāreṇa bhaktiyogena sevate |

    sa guṇānsamatītyaitānbrahmabhūyāya kalpate ||

    Maschineller Entwurf

    Wer mir mit unerschütterlicher, liebender Hingabe dient, erhebt sich über die drei Erscheinungsweisen; er ist tauglich, zum Brahman zu werden. (Siehe 07.14 und 15.19)

27. 27

    ब्रह्मणो हि प्रतिष्ठाहममृतस्याव्ययस्य च ।

    शाश्वतस्य च धर्मस्य सुखस्यैकान्तिकस्य च ॥

    brahmaṇo hi pratiṣṭhāhamamṛtasyāvyayasya ca |

    śāśvatasya ca dharmasya sukhasyaikāntikasya ca ||

    Maschineller Entwurf

    Denn ich bin die Wohnstätte Brahmans, des Unsterblichen und des Unvergänglichen, des ewigen Gesetzes und der vollkommenen Wonne.