37 shlokas
- 1
तत्र यदा विकल्पः स्वयम् एव संस्कारम् आत्मनि उपायान्तरनिरपेक्षतयैव कर्तुं प्रभवति तदा असौ पाशवव्यापारात्प्रच्युतः शुद्धविद्यानुग्रहेण परमेशशक्तिरूपताम् आपन्न उपायतया अवलम्ब्यमानः शाक्तं ज्ञानम् आविर्भावयति
tatra yadā vikalpaḥ svayam eva saṃskāram ātmani upāyāntaranirapekṣatayaiva kartuṃ prabhavati tadā asau pāśavavyāpārātpracyutaḥ śuddhavidyānugraheṇa parameśaśaktirūpatām āpanna upāyatayā avalambyamānaḥ śāktaṃ jñānam āvirbhāvayati
- 2
तद् एतच्च निर्णीतम् अनन्तर एव आह्निके
tad etacca nirṇītam anantara eva āhnike
- 3
यदा तु उपायान्तरम् असौ स्वसंस्कारार्थं विकल्पो ऽपेक्षते तदा बुद्धिप्राणदेहघटादिकान्परिमितरूपान् उपायत्वेन गृह्णन् अणुत्वं प्राप्त आणवं ज्ञानम् आविर्भावयति तत्र बुद्धिः ध्यानात्मिका प्राणः स्थूलः सूक्ष्मश्च आद्य उच्चारणात्मा उच्चारणं च नाम पञ्च प्राणाद्या वृत्तयः सूक्ष्मस्तु वर्णशब्दवाच्यो वक्ष्यते देहः संनिवेशविशेषात्मा करणशब्दवाच्यः घटादयो बाह्याः कुम्भस्थण्डिललिङ्गपूजाद्युपायतया कीर्तयिष्यमाणाः
yadā tu upāyāntaram asau svasaṃskārārthaṃ vikalpo 'pekṣate tadā buddhiprāṇadehaghaṭādikānparimitarūpān upāyatvena gṛhṇan aṇutvaṃ prāpta āṇavaṃ jñānam āvirbhāvayati tatra buddhiḥ dhyānātmikā prāṇaḥ sthūlaḥ sūkṣmaśca ādya uccāraṇātmā uccāraṇaṃ ca nāma pañca prāṇādyā vṛttayaḥ sūkṣmastu varṇaśabdavācyo vakṣyate dehaḥ saṃniveśaviśeṣātmā karaṇaśabdavācyaḥ ghaṭādayo bāhyāḥ kumbhasthaṇḍilaliṅgapūjādyupāyatayā kīrtayiṣyamāṇāḥ
- 4
तत्र ध्यानं तावत् इह उचितम् उपदेक्ष्यामः यत् एतत्स्वप्रकाशं सर्वतत्त्वान्तर्भूतं परं तत्त्वम् उक्तं तद् एव निजहृदयबोधे ध्यात्वा तत्र प्रमातृप्रमाणप्रमेयरूपस्य वह्न्यर्कसोमत्रितयस्य संघट्टं ध्यायेत्यावत् असौ महाभैरवाग्निः ध्यानवातसमिद्धाकारः सम्पद्यते तस्य प्राक्तनशक्तिज्वालाद्वादशकपरिवृतस्य चक्रात्मनः चक्षुरादीनाम् अन्यतमसुषिरद्वारेण निःसृतस्य बाह्ये ग्राह्यात्मनि विश्रान्तं चिन्तयेत्तेन च विश्रान्तेन प्रथमं तद्बाह्यं सोमरूपतया सृष्टिक्रमेण प्रपूरितं ततः अर्करूपतया स्थित्या अवभासितं ततो ऽपि संहारवह्निरूपतया विलापितं ततः अनुत्तरात्मताम् आपादितं ध्यायेत्
tatra dhyānaṃ tāvat iha ucitam upadekṣyāmaḥ yat etatsvaprakāśaṃ sarvatattvāntarbhūtaṃ paraṃ tattvam uktaṃ tad eva nijahṛdayabodhe dhyātvā tatra pramātṛpramāṇaprameyarūpasya vahnyarkasomatritayasya saṃghaṭṭaṃ dhyāyetyāvat asau mahābhairavāgniḥ dhyānavātasamiddhākāraḥ sampadyate tasya prāktanaśaktijvālādvādaśakaparivṛtasya cakrātmanaḥ cakṣurādīnām anyatamasuṣiradvāreṇa niḥsṛtasya bāhye grāhyātmani viśrāntaṃ cintayettena ca viśrāntena prathamaṃ tadbāhyaṃ somarūpatayā sṛṣṭikrameṇa prapūritaṃ tataḥ arkarūpatayā sthityā avabhāsitaṃ tato 'pi saṃhāravahnirūpatayā vilāpitaṃ tataḥ anuttarātmatām āpāditaṃ dhyāyet
- 5
एवं तच्चक्रं समस्तबाह्यवस्त्वभेदपरिपूर्णं सम्पद्यते
evaṃ taccakraṃ samastabāhyavastvabhedaparipūrṇaṃ sampadyate
- 6
ततो वासनाशेषान् अपि भावान्तेन चक्रेण इत्थं कृतान्ध्यायेत्
tato vāsanāśeṣān api bhāvāntena cakreṇa itthaṃ kṛtāndhyāyet
- 7
एवम् अस्य अनवरतं ध्यायिनः स्वसंविन्मात्रपरमार्थान्सृष्टिस्थितिसंहारप्रबन्धान्सृष्ट्यादिस्वातन्त्र्यपरमार्थत्वं च स्वसंविदो निश्चिन्वतः सद्य एव भैरवीभावः
evam asya anavarataṃ dhyāyinaḥ svasaṃvinmātraparamārthānsṛṣṭisthitisaṃhāraprabandhānsṛṣṭyādisvātantryaparamārthatvaṃ ca svasaṃvido niścinvataḥ sadya eva bhairavībhāvaḥ
- 8
अभ्यासात्तु सर्वेप्सितसिद्ध्यादयो ऽपि
abhyāsāttu sarvepsitasiddhyādayo 'pi
- 9
स्वप्रकाशं समस्तात्मतत्त्वं मात्रादिकं त्रयम्
अन्तःकृत्य स्थितं ध्यायेद्धृदयानन्दधामनि
svaprakāśaṃ samastātmatattvaṃ mātrādikaṃ trayam
antaḥkṛtya sthitaṃ dhyāyeddhṛdayānandadhāmani
- 10
तद्द्वादशमहाशक्तिरश्मिचक्रेश्वरं विभुम्
व्योमभिर्निःसरद्बाह्ये ध्यायेत्सृष्ट्यादिभावकम्
taddvādaśamahāśaktiraśmicakreśvaraṃ vibhum
vyomabhirniḥsaradbāhye dhyāyetsṛṣṭyādibhāvakam
- 11
तद्ग्रस्तसर्वबाह्यान्तर्भावमण्डलम् आत्मनि
विश्राम्यन्भावयेद्योगी स्याद् एवम् आत्मनः प्रथा
tadgrastasarvabāhyāntarbhāvamaṇḍalam ātmani
viśrāmyanbhāvayedyogī syād evam ātmanaḥ prathā
- 12
इति संग्रहश्लोकाः
iti saṃgrahaślokāḥ
- 13
इति ध्यानम्
iti dhyānam
- 14
तत्र प्राणम् उच्चिचारयिषुः पूर्वं हृदय एव शून्ये विश्राम्यति ततो बाह्ये प्राणोदयात्ततो ऽपि बाह्यं प्रति अपानचन्द्रापूरणेन सर्वात्मतां पश्यति ततः अन्यनिराकाङ्क्षो भवति ततः समानोदयात्संघट्टविश्रान्तिम् अनुभवति तत उदानवह्न्युदये मातृमेयादिकलनां ग्रसते
tatra prāṇam uccicārayiṣuḥ pūrvaṃ hṛdaya eva śūnye viśrāmyati tato bāhye prāṇodayāttato 'pi bāhyaṃ prati apānacandrāpūraṇena sarvātmatāṃ paśyati tataḥ anyanirākāṅkṣo bhavati tataḥ samānodayātsaṃghaṭṭaviśrāntim anubhavati tata udānavahnyudaye mātṛmeyādikalanāṃ grasate
- 15
तद्ग्रासकवह्निप्रशमे व्यानोदये सर्वावच्छेदवन्ध्यः स्फुरति
tadgrāsakavahnipraśame vyānodaye sarvāvacchedavandhyaḥ sphurati
- 16
एवं शून्यात्प्रभृति व्यानान्तं या एता विश्रान्तयः ता एव निजानन्दो निरानन्दः परानन्दो ब्रह्मानन्दो महानन्दः चिदानन्द इति षट् आनन्दभूमय उपदिष्टाः यासाम् एकः अनुसंधाता उदयास्तमयविहीनः अन्तर्विश्रान्तिपरमार्थरूपो जगदानन्दः
evaṃ śūnyātprabhṛti vyānāntaṃ yā etā viśrāntayaḥ tā eva nijānando nirānandaḥ parānando brahmānando mahānandaḥ cidānanda iti ṣaṭ ānandabhūmaya upadiṣṭāḥ yāsām ekaḥ anusaṃdhātā udayāstamayavihīnaḥ antarviśrāntiparamārtharūpo jagadānandaḥ
- 17
तत् एतासु उच्चारभूमिषु प्रत्येकं द्व्यादिशः सर्वशो वा विश्राम्य अन्यत्तद्देहप्राणादिव्यतिरिक्तं विश्रान्तितत्त्वम् आसादयति
tat etāsu uccārabhūmiṣu pratyekaṃ dvyādiśaḥ sarvaśo vā viśrāmya anyattaddehaprāṇādivyatiriktaṃ viśrāntitattvam āsādayati
- 18
तद् एव सृष्टिसंहारबीजोच्चारणरहस्यम् अनुसंदधत्विकल्पं संस्कुर्यात् आसु च विश्रान्तिषु प्रत्येकं पञ्च अवस्था भवन्ति प्रवेशतारतम्यात्
tad eva sṛṣṭisaṃhārabījoccāraṇarahasyam anusaṃdadhatvikalpaṃ saṃskuryāt āsu ca viśrāntiṣu pratyekaṃ pañca avasthā bhavanti praveśatāratamyāt
- 19
तत्र प्राग् आनन्दः पूर्णतांशस्पर्शात्तत उद्भवः क्षणं निःशरीरतायां रूढेः ततः कम्पः स्वबलाक्रान्तौ देहतादात्म्यशैथिल्यात्ततो निद्रा बहिर्मुखत्वविलयात्
tatra prāg ānandaḥ pūrṇatāṃśasparśāttata udbhavaḥ kṣaṇaṃ niḥśarīratāyāṃ rūḍheḥ tataḥ kampaḥ svabalākrāntau dehatādātmyaśaithilyāttato nidrā bahirmukhatvavilayāt
- 20
इत्थम् अनात्मनि आत्मभावे लीने स्वात्मनः सर्वमयत्वात् आत्मनि अनात्मभावो विलीयते इति अतो घूर्णिः महाव्याप्त्युदयात्
ittham anātmani ātmabhāve līne svātmanaḥ sarvamayatvāt ātmani anātmabhāvo vilīyate iti ato ghūrṇiḥ mahāvyāptyudayāt
- 21
ता एता जाग्रदादिभूमयः तुर्यातीतान्ताः
tā etā jāgradādibhūmayaḥ turyātītāntāḥ
- 22
एताश्च भूमयः त्रिकोणकन्दहृत्तालूर्ध्वकुण्डलिनीचक्रप्रवेशे भवन्ति
etāśca bhūmayaḥ trikoṇakandahṛttālūrdhvakuṇḍalinīcakrapraveśe bhavanti
- 23
एवम् उच्चारविश्रान्तौ यत्परं स्पन्दनं गलिताशेषवेद्यं यच्च उन्मिषद्वेद्यं यच्च उन्मिषितवेद्यं तद् एव लिङ्गत्रयम् इति वक्ष्यामः स्वावसरे
evam uccāraviśrāntau yatparaṃ spandanaṃ galitāśeṣavedyaṃ yacca unmiṣadvedyaṃ yacca unmiṣitavedyaṃ tad eva liṅgatrayam iti vakṣyāmaḥ svāvasare
- 24
परं चात्र लिङ्गं योगिनीहृदयम्
paraṃ cātra liṅgaṃ yoginīhṛdayam
- 25
तत्र मुख्या स्पन्दनरूपता संकोचविकासात्मतया यामलरूपतोदयेन विसर्गकलाविश्रान्तिलाभात् इत्य् अलम्
tatra mukhyā spandanarūpatā saṃkocavikāsātmatayā yāmalarūpatodayena visargakalāviśrāntilābhāt ity alam
- 26
अप्रकाशः अत्र अनुप्रवेशः
aprakāśaḥ atra anupraveśaḥ
- 27
पूर्वं स्वबोधे तदनु प्रमेये विश्रम्य मेयं परिपूरयेत
पूर्णे ऽत्र विश्राम्यति मातृमेयविभागम् आश्व् एव स संहरेत
pūrvaṃ svabodhe tadanu prameye viśramya meyaṃ paripūrayeta
pūrṇe 'tra viśrāmyati mātṛmeyavibhāgam āśv eva sa saṃhareta
- 28
व्याप्त्याथ विश्राम्यति ता इमाः स्युः शून्येन साकं षडुपायभूम्यः
प्राणादयो व्याननपश्चिमास्तल्लीनश्च जाग्रत्प्रभृतिप्रपञ्चः
vyāptyātha viśrāmyati tā imāḥ syuḥ śūnyena sākaṃ ṣaḍupāyabhūmyaḥ
prāṇādayo vyānanapaścimāstallīnaśca jāgratprabhṛtiprapañcaḥ
- 29
अभ्यासनिष्ठो ऽत्र तु सृष्टिसंहृद्विमर्शधामन्य् अचिरेण रोहेत्
abhyāsaniṣṭho 'tra tu sṛṣṭisaṃhṛdvimarśadhāmany acireṇa rohet
- 30
इति आन्तरश्लोकाः
iti āntaraślokāḥ

