53 shlokas
- 1
अथ समस्ता इयम् उपासा समुन्मिषत्तादृशदृढवासनारूढान् अधिकारिणः प्रति श्रीमत्कौलिकप्रक्रियया निरूप्यते तत्र उक्तं योगसंचारादौ आनन्दं ब्रह्म तद्देहे त्रिधौष्ट्यान्त्यव्यवस्थितम्
atha samastā iyam upāsā samunmiṣattādṛśadṛḍhavāsanārūḍhān adhikāriṇaḥ prati śrīmatkaulikaprakriyayā nirūpyate tatra uktaṃ yogasaṃcārādau ānandaṃ brahma taddehe tridhauṣṭyāntyavyavasthitam
- 2
अब्रह्मचारिणस्तस्य त्यागाद् आनन्दवर्जिताः
abrahmacāriṇastasya tyāgād ānandavarjitāḥ
- 3
आनन्दकृत्रिमाहारवर्जं चक्रस्य याजकाः
ānandakṛtrimāhāravarjaṃ cakrasya yājakāḥ
- 4
द्वये ऽपि नरके घोरे तस्माद् एनां स्थितिं भजेत्
dvaye 'pi narake ghore tasmād enāṃ sthitiṃ bhajet
- 5
तद् अनया स्थित्या कुलयागः स च षोढा बाह्ये शक्तौ स्वदेहे यामले प्राणे संविदि च इति
tad anayā sthityā kulayāgaḥ sa ca ṣoḍhā bāhye śaktau svadehe yāmale prāṇe saṃvidi ca iti
- 6
तत्र च उत्तर उत्तर उत्कृष्टः पूर्वः पूर्वस्तद्रुच्यर्थम्
tatra ca uttara uttara utkṛṣṭaḥ pūrvaḥ pūrvastadrucyartham
- 7
सिद्धिकामस्य द्वितीयतुर्यपञ्चमाः सर्वथा निर्वर्त्याः षष्ठस्तु मुमुक्षोः मुख्यः तस्यापि द्वितीयाद्या नैमित्तिके यथासम्भवम् अनुष्ठेया एव विधिपूरणार्थं च
siddhikāmasya dvitīyaturyapañcamāḥ sarvathā nirvartyāḥ ṣaṣṭhastu mumukṣoḥ mukhyaḥ tasyāpi dvitīyādyā naimittike yathāsambhavam anuṣṭheyā eva vidhipūraṇārthaṃ ca
- 8
तत्र बाह्यं स्थण्डिलम् आनन्दपूर्णं वीरपात्रम् अरुणः पटः पूर्वोक्तम् अपि वा लिङ्गादि
tatra bāhyaṃ sthaṇḍilam ānandapūrṇaṃ vīrapātram aruṇaḥ paṭaḥ pūrvoktam api vā liṅgādi
- 9
तत्र स्नानादिकर्तव्यानपेक्षयैव पूर्णानन्दविश्रान्त्यैव लब्धशुद्धिः प्रथमं प्राणसंविद्देहैकीभावं भावयित्वा संविदश्च परमशिवरूपत्वात्सप्तविंशतिवारं मन्त्रम् उच्चार्य मूर्धवक्त्रहृद्गुह्यमूर्तिषु अनुलोमविलोमाभ्यां विश्वाध्वपरिपूर्णता परमेश्वरे अपरत्वे परापरत्वे परत्वे ऽपि च
tatra snānādikartavyānapekṣayaiva pūrṇānandaviśrāntyaiva labdhaśuddhiḥ prathamaṃ prāṇasaṃviddehaikībhāvaṃ bhāvayitvā saṃvidaśca paramaśivarūpatvātsaptaviṃśativāraṃ mantram uccārya mūrdhavaktrahṛdguhyamūrtiṣu anulomavilomābhyāṃ viśvādhvaparipūrṇatā parameśvare aparatve parāparatve paratve 'pi ca
- 10
तथाहि मायापुंप्रकृतिगुणधीप्रभृति धरान्तं सप्तविंशतितत्त्वानि कलादीनां तत्रैव अन्तर्भावात्विद्याशक्ताव् अपि परापरत्वे ब्रह्मपञ्चकस्य सद्यस्त्वाजातत्वभवोद्भवत्वादीनां धर्माणां सप्तविंशतिरूपत्वम् एव उक्तं श्रीमल्लकुलेशादिपादैः
tathāhi māyāpuṃprakṛtiguṇadhīprabhṛti dharāntaṃ saptaviṃśatitattvāni kalādīnāṃ tatraiva antarbhāvātvidyāśaktāv api parāparatve brahmapañcakasya sadyastvājātatvabhavodbhavatvādīnāṃ dharmāṇāṃ saptaviṃśatirūpatvam eva uktaṃ śrīmallakuleśādipādaiḥ
- 11
परत्वे ऽपि पञ्चशक्तिः हि परमेश्वरः प्रतिशक्ति च पञ्चरूपता एवं पञ्चविंशतिः शक्तयः ताश्च अन्योन्यम् अनुद्भिन्नविभागा इत्य् एका शक्तिः सा चानुद्भिन्नविभागा इत्य् एवं सप्तविंशतिरूपया व्याप्त्या संविदग्नेः शिखां बुद्धिप्राणरूपां सकृदुच्चारमात्रेणैव बद्धां कुर्यात्येन परमशिव एव प्रतिबद्धा तन्त्रातिरिक्तं न किंचिद् अभिधावति तथाविधबुद्ध्यधिष्ठितकरणचक्रानुवेधेन पुरोवर्तिनो यागद्रव्यगृहदिगाधारादीन् अपि तन्मयीभूतान्कुर्यात्ततो ऽर्घपात्रम् अपि शिखाबन्धव्याप्त्यैव पूरयेत्पूजयेच्च तद्विप्रुड्भिः स्थण्डिलान्य् अपि तद्रसेन वामानामाङ्गुष्ठयोगात्देहचक्रेषु मन्त्रचक्रं पूजयेत्तर्पयेत्च ततः प्राणान्तः ततः स्थण्डिले त्रिशूलात्मकं शक्तित्रयान्तम् आसनं कल्पयेत्मायान्तं हि सार्णे औकारे च शक्तित्रयान्तम् आसनं कल्पयेत्मायान्तं हि सार्णे औकारे च शक्तित्रयान्तं तदुपरि याज्या विमर्शरूपा शक्तिः इत्य् एवं सकृद् उच्चारेणैव आधाराधेयन्यासं कृत्वा तत्रैव आधेयभूतायाम् अपि संविदि विश्वं पश्येत्तद् अपि च संविन्मयम् इत्य् एवं विश्वस्य संविदा तेन च तस्याः संपुटीभावो भवति संविद उदितं तत्रैव पर्यवसितं यतो विश्वं वेद्याच्च संवित् उदेति तत्रैव च विश्राम्यति इति एतावत्त्वं संवित्तत्त्वं संपुटीभावद्वयात्लभ्यते
paratve 'pi pañcaśaktiḥ hi parameśvaraḥ pratiśakti ca pañcarūpatā evaṃ pañcaviṃśatiḥ śaktayaḥ tāśca anyonyam anudbhinnavibhāgā ity ekā śaktiḥ sā cānudbhinnavibhāgā ity evaṃ saptaviṃśatirūpayā vyāptyā saṃvidagneḥ śikhāṃ buddhiprāṇarūpāṃ sakṛduccāramātreṇaiva baddhāṃ kuryātyena paramaśiva eva pratibaddhā tantrātiriktaṃ na kiṃcid abhidhāvati tathāvidhabuddhyadhiṣṭhitakaraṇacakrānuvedhena purovartino yāgadravyagṛhadigādhārādīn api tanmayībhūtānkuryāttato 'rghapātram api śikhābandhavyāptyaiva pūrayetpūjayecca tadvipruḍbhiḥ sthaṇḍilāny api tadrasena vāmānāmāṅguṣṭhayogātdehacakreṣu mantracakraṃ pūjayettarpayetca tataḥ prāṇāntaḥ tataḥ sthaṇḍile triśūlātmakaṃ śaktitrayāntam āsanaṃ kalpayetmāyāntaṃ hi sārṇe aukāre ca śaktitrayāntam āsanaṃ kalpayetmāyāntaṃ hi sārṇe aukāre ca śaktitrayāntaṃ tadupari yājyā vimarśarūpā śaktiḥ ity evaṃ sakṛd uccāreṇaiva ādhārādheyanyāsaṃ kṛtvā tatraiva ādheyabhūtāyām api saṃvidi viśvaṃ paśyettad api ca saṃvinmayam ity evaṃ viśvasya saṃvidā tena ca tasyāḥ saṃpuṭībhāvo bhavati saṃvida uditaṃ tatraiva paryavasitaṃ yato viśvaṃ vedyācca saṃvit udeti tatraiva ca viśrāmyati iti etāvattvaṃ saṃvittattvaṃ saṃpuṭībhāvadvayātlabhyate
- 12
तद् उक्तम्सृष्टिं तु संपुटीकृत्य इति
tad uktamsṛṣṭiṃ tu saṃpuṭīkṛtya iti
- 13
ततो गन्धधूपासवकुसुमादीन् आत्मप्रह्वीभावान्तान् अर्पयित्वा स्वविश्रान्त्या जप्त्वा उपसंहृत्य जले निक्षिपेत्
tato gandhadhūpāsavakusumādīn ātmaprahvībhāvāntān arpayitvā svaviśrāntyā japtvā upasaṃhṛtya jale nikṣipet
- 14
इति बाह्ययागः
iti bāhyayāgaḥ
- 15
अथ शक्तौ तत्र अन्योन्यं शक्तितालासावीराणाम् उभयेषाम् उभयात्मकत्वेन प्रोल्लासप्रारम्भसृष्ट्यन्तशिवशक्तिप्रबोधे परस्परं व्यापारात्परमेशनियत्या च शुद्धरूपतया तत्र प्राधान्यम् एतेन च विशिष्टचक्रस्यापि शक्तित्वं व्याख्यातम्तत्र शिखाबन्धव्याप्त्यैव पूजनं शक्तित्रयान्तम् आसनं कोणत्रये मध्ये विसर्गशक्तिः इति तु व्याप्तौ विशेषः
atha śaktau tatra anyonyaṃ śaktitālāsāvīrāṇām ubhayeṣām ubhayātmakatvena prollāsaprārambhasṛṣṭyantaśivaśaktiprabodhe parasparaṃ vyāpārātparameśaniyatyā ca śuddharūpatayā tatra prādhānyam etena ca viśiṣṭacakrasyāpi śaktitvaṃ vyākhyātamtatra śikhābandhavyāptyaiva pūjanaṃ śaktitrayāntam āsanaṃ koṇatraye madhye visargaśaktiḥ iti tu vyāptau viśeṣaḥ
- 16
एवं स्वदेहे तत्रैव चक्रे ततो ब्रह्मरन्ध्राद्यनुचक्रेषु
evaṃ svadehe tatraiva cakre tato brahmarandhrādyanucakreṣu
- 17
अथ यामले शक्तेर्लक्षणम् एतत्तद्वद् अभेदस्ततो ऽनपेक्ष्य वयः
जात्यादींश्चासङ्गात्लोकेतरयुगलजं हि तादात्म्यम्
atha yāmale śakterlakṣaṇam etattadvad abhedastato 'napekṣya vayaḥ
jātyādīṃścāsaṅgātloketarayugalajaṃ hi tādātmyam
- 18
कार्यहेतुसहोत्थत्वात्त्रैधं साक्षाद् अथान्यथा
क्ᄆप्तावतो मिथो ऽभ्यर्च्य तर्प्यानन्दान्तिकत्वतः
kāryahetusahotthatvāttraidhaṃ sākṣād athānyathā
kᄆptāvato mitho 'bhyarcya tarpyānandāntikatvataḥ
- 19
चक्रम् अर्चेत्तदौचित्याद् अनुचक्रं तथानुगम्
बहिः पुष्पादिनान्तश्च गन्धभुक्त्यासवादिभिः
cakram arcettadaucityād anucakraṃ tathānugam
bahiḥ puṣpādināntaśca gandhabhuktyāsavādibhiḥ
- 20
एवम् आनन्दसंदोहिततच्चेष्टोच्छलत्स्थितिः
अनुचक्रगणश्चक्रतादात्म्याद् अभिलीयते
evam ānandasaṃdohitatacceṣṭocchalatsthitiḥ
anucakragaṇaścakratādātmyād abhilīyate
- 21
निजनिजभोगाभोगप्रविकासमयस्वरूपपरिमर्शे
क्रमशो ऽनुचक्रदेव्यः संविच्चक्रं हि मध्यमं यान्ति
nijanijabhogābhogapravikāsamayasvarūpaparimarśe
kramaśo 'nucakradevyaḥ saṃviccakraṃ hi madhyamaṃ yānti
- 22
अनुचक्रदेवतात्मकमरीचिगणपूरणाधिगतवीर्यम्
तच्छक्तितद्वदात्मकम् अन्योन्यसमुन्मुखं भवति
anucakradevatātmakamarīcigaṇapūraṇādhigatavīryam
tacchaktitadvadātmakam anyonyasamunmukhaṃ bhavati
- 23
तद्युगलमूर्ध्वधामप्रवेशसस्पन्दजातसंक्षोभम्
क्षुभ्नात्य् अनुचक्राण्य् अपि तानि तदा तन्मयानि न पृथक्तु
tadyugalamūrdhvadhāmapraveśasaspandajātasaṃkṣobham
kṣubhnāty anucakrāṇy api tāni tadā tanmayāni na pṛthaktu
- 24
इत्थं यामलम् एतद्गलितभिदासंकथं यदैव तदा
क्रमतारतम्ययोगात्सैव हि संविद्विसर्गसंघट्टः
itthaṃ yāmalam etadgalitabhidāsaṃkathaṃ yadaiva tadā
kramatāratamyayogātsaiva hi saṃvidvisargasaṃghaṭṭaḥ
- 25
तद्ध्रुवधामानुत्तरम् उभयात्मकजगद् उदारम् आनन्दम्
नो शान्तं नाप्य् उदितं शान्तोदितसूतिकारणं परं कौलम्
taddhruvadhāmānuttaram ubhayātmakajagad udāram ānandam
no śāntaṃ nāpy uditaṃ śāntoditasūtikāraṇaṃ paraṃ kaulam
- 26
अनवच्छिन्नपदेप्सुस्तां संविदम् आत्मसात्कुर्यात्
शान्तोदितात्मकद्वयम् अथ युगपद् उदेति शक्तिशक्तिमतोः
anavacchinnapadepsustāṃ saṃvidam ātmasātkuryāt
śāntoditātmakadvayam atha yugapad udeti śaktiśaktimatoḥ
- 27
स्वात्मान्योन्यावेशात्शान्तान्यत्वे द्वयोर्द्वयात्मत्वात्
शक्तिस्तु तद्वद् उदितां सृष्टिं पुष्णाति नो तद्वान्
svātmānyonyāveśātśāntānyatve dvayordvayātmatvāt
śaktistu tadvad uditāṃ sṛṣṭiṃ puṣṇāti no tadvān
- 28
तस्यां चार्यं कुलम् अथ तया नृषु प्रोक्तयोगसंघट्टान्
अथ सृष्टे द्वितये ऽस्मिन्शान्तोदितधाम्नि ये ऽनुसंदधते
tasyāṃ cāryaṃ kulam atha tayā nṛṣu proktayogasaṃghaṭṭān
atha sṛṣṭe dvitaye 'sminśāntoditadhāmni ye 'nusaṃdadhate
- 29
प्राच्यां विसर्गसत्ताम् अनवच्छिदिते पदे रूढाः
उदितं च मिथो वक्त्रान्मुख्याद्वक्त्रे प्रगृह्यते च बहिः
prācyāṃ visargasattām anavacchidite pade rūḍhāḥ
uditaṃ ca mitho vaktrānmukhyādvaktre pragṛhyate ca bahiḥ
- 30
तृप्तं देवीचक्रं सिद्धिज्ञानापवर्गदं भवति
शान्ताभ्यासे शान्तं शिवम् एति यद् अत्र देवताचक्रम्
tṛptaṃ devīcakraṃ siddhijñānāpavargadaṃ bhavati
śāntābhyāse śāntaṃ śivam eti yad atra devatācakram

