19 shlokas
- 1
अविशिष्टस्तु लोके प्रयुज्यमानानां वेदे च पदानाम् अर्थः
aviśiṣṭastu loke prayujyamānānāṃ vede ca padānām arthaḥ
- 2
स यथैव लोके विवक्षितस्तथैव वेदे ऽपि भवितुम् अर्हति
sa yathaiva loke vivakṣitastathaiva vede 'pi bhavitum arhati
- 3
नैवं लोके तैर् अर्थैर् अवबुद्धैः संव्यवहारः
naivaṃ loke tair arthair avabuddhaiḥ saṃvyavahāraḥ
- 4
इह देवताभिर् अप्रत्यक्षाभिर्यज्ञाङ्गैश्चाचेतनैः संलापे न कश्चिद्यज्ञस्योपकारः
iha devatābhir apratyakṣābhiryajñāṅgaiścācetanaiḥ saṃlāpe na kaścidyajñasyopakāraḥ
- 5
यद्य् अदृष्टं परिकल्प्येतोच्चारणाद् एव तद्भवितुम् अर्हति
yady adṛṣṭaṃ parikalpyetoccāraṇād eva tadbhavitum arhati
- 6
यद्धि कर्तव्यं तत्प्रयोजनवद् उच्चारणं च न कथंचित्न कर्तव्यं यद्य् अपूर्वाय यद्य् अर्थाय
yaddhi kartavyaṃ tatprayojanavad uccāraṇaṃ ca na kathaṃcitna kartavyaṃ yady apūrvāya yady arthāya
- 7
यद्य् अर्थो न प्रत्याय्यते न किंचिद् अनर्थकम्
yady artho na pratyāyyate na kiṃcid anarthakam
- 8
यदि न प्रयुज्यते समाम्नानानर्थक्यम्
yadi na prayujyate samāmnānānarthakyam
- 9
तस्माद् उच्चारणाद् अपूर्वम्
tasmād uccāraṇād apūrvam
- 10
तथा च तदर्थशास्त्राद् उक्तम्
tathā ca tadarthaśāstrād uktam
- 11
तद् उच्यते ऽर्थप्रत्यायनार्थम् एव यज्ञे मन्त्रोच्चारणम्
tad ucyate 'rthapratyāyanārtham eva yajñe mantroccāraṇam
- 12
यद् उक्तं न देवताभिर्यज्ञाङ्गैश्च संलापे प्रयोजनम् अस्तीति यज्ञे यज्ञाङ्गप्रकाशनम् एव प्रयोजनम्
yad uktaṃ na devatābhiryajñāṅgaiśca saṃlāpe prayojanam astīti yajñe yajñāṅgaprakāśanam eva prayojanam
- 13
कथं न ह्य् अप्रकाशिते यज्ञे यज्ञाङ्गे च यागः शक्यो ऽभिनिर्वर्तयितुम्
kathaṃ na hy aprakāśite yajñe yajñāṅge ca yāgaḥ śakyo 'bhinirvartayitum
- 14
तस्मात्तन्निर्वृत्त्यर्थम् अर्थप्रकाशनं महानुपकारः कर्मणस्तच्च करोतीत्य् अवगम्यते
tasmāttannirvṛttyartham arthaprakāśanaṃ mahānupakāraḥ karmaṇastacca karotīty avagamyate
- 15
तस्माद् अस्त्य् अस्य प्रयोजनम्
tasmād asty asya prayojanam
- 16
तच्च दृष्टं न शक्यम् अपवदितुं नार्थाभिधानं प्रयोजनम् इति
tacca dṛṣṭaṃ na śakyam apavadituṃ nārthābhidhānaṃ prayojanam iti
- 17
नन्व् अर्थाभिधानेनोपकुर्वत्सु तां चतुर्भिर् आदत्त इत्येवमाद्य् अनर्थकं भवतु न जातुचिद् अपजानीमहे दृष्टम् अर्थाभिधानस्योपकारकत्वम्
nanv arthābhidhānenopakurvatsu tāṃ caturbhir ādatta ityevamādy anarthakaṃ bhavatu na jātucid apajānīmahe dṛṣṭam arthābhidhānasyopakārakatvam
- 18
अथ किं तच्छास्त्रं अनर्थकम् एव
atha kiṃ tacchāstraṃ anarthakam eva
- 19
न हि
na hi

