26 shlokas
- 1
अथेदानीं किम्विवक्षितवचना मन्त्रा उताविवक्षितवचनाः
athedānīṃ kimvivakṣitavacanā mantrā utāvivakṣitavacanāḥ
- 2
किम् अर्थप्रकाशनेन यागस्योपकुर्वन्त्य् उतोच्चारणमात्रेणेति
kim arthaprakāśanena yāgasyopakurvanty utoccāraṇamātreṇeti
- 3
यद्य् उच्चारणमात्रेण तदा न नियोगतो बर्हिर्देवसदनं दामीत्य् एष बर्हिर्लवने विनियुज्येत
yady uccāraṇamātreṇa tadā na niyogato barhirdevasadanaṃ dāmīty eṣa barhirlavane viniyujyeta
- 4
अभिधानेन चेत्प्रकरणेन विज्ञाताङ्गभावो नान्यत्रोपकर्तुं शक्नोतीत्य् अन्तरेणापि वचनं बर्हिर्लवन एव विनियुज्येतेति
abhidhānena cetprakaraṇena vijñātāṅgabhāvo nānyatropakartuṃ śaknotīty antareṇāpi vacanaṃ barhirlavana eva viniyujyeteti
- 5
तद् एवम् अवगच्छाम उच्चारणमात्रेणैवोपकुर्वन्तीति
tad evam avagacchāma uccāraṇamātreṇaivopakurvantīti
- 6
कुतस्तदर्थशास्त्रात्
kutastadarthaśāstrāt
- 7
यद् अभिधानसमर्थो मन्त्रस्तत्रैवैनं शास्त्रं निबध्नाति
yad abhidhānasamartho mantrastatraivainaṃ śāstraṃ nibadhnāti
- 8
उरुप्रथा उरु प्रथस्वेति पुरोडाशं प्रथयतीति वचनम् इदम् अनर्थकं यद्य् अर्थाभिधानेनोपकुर्वन्ति
uruprathā uru prathasveti puroḍāśaṃ prathayatīti vacanam idam anarthakaṃ yady arthābhidhānenopakurvanti
- 9
अथोच्चारणमात्रेण ततो वक्तव्यो विनियोग उक्तश्च
athoccāraṇamātreṇa tato vaktavyo viniyoga uktaśca
- 10
अतो नार्थाभिधानेन
ato nārthābhidhānena
- 11
यथा साक्षः पुरुषः परेण चेन्नीयते नूनम् अक्षिभ्यां न पश्यतीति गम्यते
yathā sākṣaḥ puruṣaḥ pareṇa cennīyate nūnam akṣibhyāṃ na paśyatīti gamyate
- 12
नन्व् अर्थवादार्थं भविष्यतीति चेत्
nanv arthavādārthaṃ bhaviṣyatīti cet
- 13
न हि येन विधीयते तस्य वाक्यशेषो ऽर्थवाद इत्य् उक्तम्
na hi yena vidhīyate tasya vākyaśeṣo 'rthavāda ity uktam
- 14
न च निरपेक्षेण विहिते ऽर्थवादेन किंचिद् अपि प्रयोजनं क्रियते
na ca nirapekṣeṇa vihite 'rthavādena kiṃcid api prayojanaṃ kriyate
- 15
अतो नार्थवादार्थं वचनम्
ato nārthavādārthaṃ vacanam
- 16
तथाभ्यादानसमर्था मन्त्रा उदाहरणम्
tathābhyādānasamarthā mantrā udāharaṇam
- 17
लिङ्गाद् एवादाने प्राप्ता वचनेन विधीयन्ते तां चतुर्भिर् आदत्त इति
liṅgād evādāne prāptā vacanena vidhīyante tāṃ caturbhir ādatta iti
- 18
चतुःसंख्यार्थम् इति चेन्न समुच्चयशब्दाभावात्
catuḥsaṃkhyārtham iti cenna samuccayaśabdābhāvāt
- 19
तथेमाम् अगृभ्णन्रशनामृतस्येत्य् अश्वाभिधानीम् आदत्त इत्य् उदाहरणम्
tathemām agṛbhṇanraśanāmṛtasyety aśvābhidhānīm ādatta ity udāharaṇam
- 20
रशनादाने प्राप्तस्य रशनादान एव शास्त्रं विनियोजकम्
raśanādāne prāptasya raśanādāna eva śāstraṃ viniyojakam
- 21
तद्विवक्षितार्थत्वे न घटेतेति
tadvivakṣitārthatve na ghaṭeteti
- 22
ननु गर्दभरशनां परिसंख्यास्यति
nanu gardabharaśanāṃ parisaṃkhyāsyati
- 23
न शक्नोति परिसंख्यातम्
na śaknoti parisaṃkhyātam
- 24
परिसंचक्षाणो हि स्वार्थं च जह्यात्परार्थं च कल्पेत प्राप्तं च बाधेत
parisaṃcakṣāṇo hi svārthaṃ ca jahyātparārthaṃ ca kalpeta prāptaṃ ca bādheta
- 25
तस्मान्न विवक्षितवचना मन्त्राः
tasmānna vivakṣitavacanā mantrāḥ
- 26
अतो न प्रमाणं बर्हिर्देवसदनं दामीत्य् अस्य रूपं बर्हिर्लवने विनियोगस्य
ato na pramāṇaṃ barhirdevasadanaṃ dāmīty asya rūpaṃ barhirlavane viniyogasya

