22 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
एवं प्रयतमानानां वृष्णीनाम् अन्धकैः सह
कालो गृहाणि सर्वेषां परिचक्राम नित्यशः
vaiśaṃpāyana uvāca
evaṃ prayatamānānāṃ vṛṣṇīnām andhakaiḥ saha
kālo gṛhāṇi sarveṣāṃ paricakrāma nityaśaḥ
- 2
करालो विकटो मुण्डः पुरुषः कृष्णपिङ्गलः
गृहाण्यवेक्ष्य वृष्णीनां नादृश्यत पुनः क्वचित्
karālo vikaṭo muṇḍaḥ puruṣaḥ kṛṣṇapiṅgalaḥ
gṛhāṇyavekṣya vṛṣṇīnāṃ nādṛśyata punaḥ kvacit
- 3
उत्पेदिरे महावाता दारुणाश्चा दिने दिने
वृष्ण्यन्धकविनाशाय बहवो रोमहर्षणाः
utpedire mahāvātā dāruṇāścā dine dine
vṛṣṇyandhakavināśāya bahavo romaharṣaṇāḥ
- 4
विवृद्धमूषका रथ्या विभिन्नमणिकास्तथा
चीचीकूचीति वाश्यन्त्यः सारिका वृष्णिवेश्मसु
नोपशाम्यति शब्दश्च स दिवारात्रम् एव हि
vivṛddhamūṣakā rathyā vibhinnamaṇikāstathā
cīcīkūcīti vāśyantyaḥ sārikā vṛṣṇiveśmasu
nopaśāmyati śabdaśca sa divārātram eva hi
- 5
अनुकुर्वन्न् उलूकानां सारसा विरुतं तथा
अजाः शिवानां च रुतम् अन्वकुर्वत भारत
anukurvann ulūkānāṃ sārasā virutaṃ tathā
ajāḥ śivānāṃ ca rutam anvakurvata bhārata
- 6
पाण्डुरा रक्तपादाश्च विहगाः कालचोदिताः
वृष्ण्यन्धकानां गेहेषु कपोता व्यचरंस्तदा
pāṇḍurā raktapādāśca vihagāḥ kālacoditāḥ
vṛṣṇyandhakānāṃ geheṣu kapotā vyacaraṃstadā
- 7
व्यजायन्त खरा गोषु करभाश्वतरीषु च
शुनीष्वपि बिडालाश्च मूषका नकुलीषु च
vyajāyanta kharā goṣu karabhāśvatarīṣu ca
śunīṣvapi biḍālāśca mūṣakā nakulīṣu ca
- 8
नापत्रपन्त पापानि कुर्वन्तो वृष्णयस्तदा
प्राद्विषन्ब्राह्मणांश्चापि पितॄन्देवांस्तथैव च
nāpatrapanta pāpāni kurvanto vṛṣṇayastadā
prādviṣanbrāhmaṇāṃścāpi pitṝndevāṃstathaiva ca
- 9
गुरूंश्चाप्यवमन्यन्त न तु रामजनार्दनौ
पत्न्यः पतीन्व्युच्चरन्त पत्नीश्च पतयस्तथा
gurūṃścāpyavamanyanta na tu rāmajanārdanau
patnyaḥ patīnvyuccaranta patnīśca patayastathā
- 10
विभावसुः प्रज्वलितो वामं विपरिवर्तते
नीललोहितमाञ्जिष्ठा विसृजन्न् अर्चिषः पृथक्
vibhāvasuḥ prajvalito vāmaṃ viparivartate
nīlalohitamāñjiṣṭhā visṛjann arciṣaḥ pṛthak
- 11
उदयास्तमने नित्यं पुर्यां तस्यां दिवाकरः
व्यदृश्यतासकृत्पुंभिः कबन्धैः परिवारितः
udayāstamane nityaṃ puryāṃ tasyāṃ divākaraḥ
vyadṛśyatāsakṛtpuṃbhiḥ kabandhaiḥ parivāritaḥ
- 12
महानसेषु सिद्धे ऽन्ने संस्कृते ऽतीव भारत
आहार्यमाणे कृमयो व्यदृश्यन्त नराधिप
mahānaseṣu siddhe 'nne saṃskṛte 'tīva bhārata
āhāryamāṇe kṛmayo vyadṛśyanta narādhipa
- 13
पुण्याहे वाच्यमाने च जपत्सु च महात्मसु
अभिधावन्तः श्रूयन्ते न चादृश्यत कश्चन
puṇyāhe vācyamāne ca japatsu ca mahātmasu
abhidhāvantaḥ śrūyante na cādṛśyata kaścana
- 14
परस्परं च नक्षत्रं हन्यमानं पुनः पुनः
ग्रहैर् अपश्यन्सर्वे ते नात्मनस्तु कथंचन
parasparaṃ ca nakṣatraṃ hanyamānaṃ punaḥ punaḥ
grahair apaśyansarve te nātmanastu kathaṃcana
- 15
नदन्तं पाञ्चजन्यं च वृष्ण्यन्धकनिवेशने
समन्तात्प्रत्यवाश्यन्त रासभा दारुणस्वराः
nadantaṃ pāñcajanyaṃ ca vṛṣṇyandhakaniveśane
samantātpratyavāśyanta rāsabhā dāruṇasvarāḥ
- 16
एवं पश्यन्हृषीकेशः सम्प्राप्तं कालपर्ययम्
त्रयोदश्याम् अमावास्यां तां दृष्ट्वा प्राब्रवीद् इदम्
evaṃ paśyanhṛṣīkeśaḥ samprāptaṃ kālaparyayam
trayodaśyām amāvāsyāṃ tāṃ dṛṣṭvā prābravīd idam
- 17
चतुर्दशी पञ्चदशी कृतेयं राहुणा पुनः
तदा च भारते युद्धे प्राप्ता चाद्य क्षयाय नः
caturdaśī pañcadaśī kṛteyaṃ rāhuṇā punaḥ
tadā ca bhārate yuddhe prāptā cādya kṣayāya naḥ
- 18
विमृशन्न् एव कालं तं परिचिन्त्य जनार्दनः
मेने प्राप्तं स षट्त्रिंशं वर्षं वै केशिसूदनः
vimṛśann eva kālaṃ taṃ paricintya janārdanaḥ
mene prāptaṃ sa ṣaṭtriṃśaṃ varṣaṃ vai keśisūdanaḥ
- 19
पुत्रशोकाभिसंतप्ता गान्धारी हतबान्धवा
यद् अनुव्याजहारार्ता तद् इदं समुपागतम्
putraśokābhisaṃtaptā gāndhārī hatabāndhavā
yad anuvyājahārārtā tad idaṃ samupāgatam
- 20
इदं च तद् अनुप्राप्तम् अब्रवीद्यद्युधिष्ठिरः
पुरा व्यूढेष्वनीकेषु दृष्ट्वोत्पातान्सुदारुणान्
idaṃ ca tad anuprāptam abravīdyadyudhiṣṭhiraḥ
purā vyūḍheṣvanīkeṣu dṛṣṭvotpātānsudāruṇān
- 21
इत्युक्त्वा वासुदेवस्तु चिकीर्षन्सत्यम् एव तत्
आज्ञापयामास तदा तीर्थयात्राम् अरिंदम
ityuktvā vāsudevastu cikīrṣansatyam eva tat
ājñāpayāmāsa tadā tīrthayātrām ariṃdama
- 22
अघोषयन्त पुरुषास्तत्र केशवशासनात्
तीर्थयात्रा समुद्रे वः कार्येति पुरुषर्षभाः
aghoṣayanta puruṣāstatra keśavaśāsanāt
tīrthayātrā samudre vaḥ kāryeti puruṣarṣabhāḥ

