179 shlokas
- 1
ततः प्रातः कृतावश्यकार्यः स सचिवैः सह
नरवाहनदत्तः स्वमुद्यानं विहरन्ययौ
tataḥ prātaḥ kṛtāvaśyakāryaḥ sa sacivaiḥ saha
naravāhanadattaḥ svamudyānaṃ viharanyayau
- 2
तत्रस्थश्च प्रभापुञ्जम् आदौ व्योम्नो ऽप्य् अनन्तरम्
ततो विद्याधरीर्बह्वीर् अवतीर्णा ददर्श सः
tatrasthaśca prabhāpuñjam ādau vyomno 'py anantaram
tato vidyādharīrbahvīr avatīrṇā dadarśa saḥ
- 3
तासां मध्ये च दीप्तानां ददर्शैकां स कन्यकाम्
ताराणाम् इव शीतांशुलेखां लोचनहारिनीम्
tāsāṃ madhye ca dīptānāṃ dadarśaikāṃ sa kanyakām
tārāṇām iva śītāṃśulekhāṃ locanahārinīm
- 4
विकसत्पद्मवदनां लोललोचनषट्पदाम्
सलीलहंसगमनां वहदुत्पलसौरभाम्
vikasatpadmavadanāṃ lolalocanaṣaṭpadām
salīlahaṃsagamanāṃ vahadutpalasaurabhām
- 5
तरङ्गहारित्रिवलीलतालंकृतमध्यमाम्
साक्षादिव स्मरोद्यानवापीशोभाधिदेवताम्
taraṅgahāritrivalīlatālaṃkṛtamadhyamām
sākṣādiva smarodyānavāpīśobhādhidevatām
- 6
स्मरसंजीवनीं तां च दृष्ट्वा सोत्कलिकामतः
चान्द्रीं मूर्तिमिवाम्भोधिश्चुक्षुभे स नृपात्मजः
smarasaṃjīvanīṃ tāṃ ca dṛṣṭvā sotkalikāmataḥ
cāndrīṃ mūrtimivāmbhodhiścukṣubhe sa nṛpātmajaḥ
- 7
अहो सुन्दरनिर्माणवैचित्री काप्य् असौ विधेः
इति शंसन्स सचिवैः सहितस्ताम् उपाययौ
aho sundaranirmāṇavaicitrī kāpy asau vidheḥ
iti śaṃsansa sacivaiḥ sahitastām upāyayau
- 8
तिर्यक्प्रेमार्द्रया दृष्ट्या पश्यन्तीं तां च स क्रमात्
पप्रच्छ का त्वं कल्याणि किमिहागमनं च ते
tiryakpremārdrayā dṛṣṭyā paśyantīṃ tāṃ ca sa kramāt
papraccha kā tvaṃ kalyāṇi kimihāgamanaṃ ca te
- 9
तच्छ्रुत्वा साब्रवीत्कन्या शृणुतैतद्वदामि वः
अस्ति काञ्चनशृङ्गाख्यं पुरं हैमं हिमाचले
tacchrutvā sābravītkanyā śṛṇutaitadvadāmi vaḥ
asti kāñcanaśṛṅgākhyaṃ puraṃ haimaṃ himācale
- 10
तत्रास्ति नाम्ना स्फटिकयशा विद्याधरेश्वरः
धार्मिकः कृपणानाथशरणागतवत्सलः
tatrāsti nāmnā sphaṭikayaśā vidyādhareśvaraḥ
dhārmikaḥ kṛpaṇānāthaśaraṇāgatavatsalaḥ
- 11
तस्य हेमप्रभादेव्यां जातां गौरीवरोद्भवाम्
मां शक्तियशसं नाम जानीहि तनयामिमाम्
tasya hemaprabhādevyāṃ jātāṃ gaurīvarodbhavām
māṃ śaktiyaśasaṃ nāma jānīhi tanayāmimām
- 12
पितुः प्राणप्रिया साहं पञ्चभ्रातृकनीयसी
अतोषयं तदादेशाद्व्रतैः स्तोत्रैश्च पार्वतीम्
pituḥ prāṇapriyā sāhaṃ pañcabhrātṛkanīyasī
atoṣayaṃ tadādeśādvrataiḥ stotraiśca pārvatīm
- 13
तुष्टा सा सकला विद्या दत्त्वा मामेवमादिशत्
पितुर्दशगुणं पुत्रि भावि विद्याबलं तव
tuṣṭā sā sakalā vidyā dattvā māmevamādiśat
piturdaśaguṇaṃ putri bhāvi vidyābalaṃ tava
- 14
नरवाहनदत्तश्च भर्ता तव भविष्यति
वत्सराजसुतो भाविचक्रवर्ती द्युचारिणाम्
naravāhanadattaśca bhartā tava bhaviṣyati
vatsarājasuto bhāvicakravartī dyucāriṇām
- 15
इत्य् उक्त्वा शर्वपत्नी मे तिरो ऽभूत्तत्प्रसादतः
लब्धविद्याबला चाहं सम्प्राप्ता यौवनं क्रमात्
ity uktvā śarvapatnī me tiro 'bhūttatprasādataḥ
labdhavidyābalā cāhaṃ samprāptā yauvanaṃ kramāt
- 16
अद्यादिशच्च सा रात्रौ देवी मां दत्तदर्शना
प्रातः पुत्रि त्वया गत्वा द्रष्टव्यः स निजः पतिः
adyādiśacca sā rātrau devī māṃ dattadarśanā
prātaḥ putri tvayā gatvā draṣṭavyaḥ sa nijaḥ patiḥ
- 17
आगन्तव्यम् इहैवाद्य मासेन हि पिता तव
चित्तस्थितैतत्संकल्पो विवाहं संविधास्यति
āgantavyam ihaivādya māsena hi pitā tava
cittasthitaitatsaṃkalpo vivāhaṃ saṃvidhāsyati
- 18
इत्यादिश्य तिरो ऽभूत्सा देवी याता च यामिनी
ततो ऽहम् आर्यपुत्रैषा त्वामिह द्रष्टुमागता
ityādiśya tiro 'bhūtsā devī yātā ca yāminī
tato 'ham āryaputraiṣā tvāmiha draṣṭumāgatā
- 19
तत्संप्रति व्रजामीति गदित्वा ससखीजना
उत्पत्य खं शक्तियशाः सा जगाम पुरं पितुः
tatsaṃprati vrajāmīti gaditvā sasakhījanā
utpatya khaṃ śaktiyaśāḥ sā jagāma puraṃ pituḥ
- 20
नरवाहनदत्तश्च तद्विवाहोत्सुकस्ततः
विवेशाभ्यन्तरं विग्नः पश्यन्मासम्युगोपमम्
naravāhanadattaśca tadvivāhotsukastataḥ
viveśābhyantaraṃ vignaḥ paśyanmāsamyugopamam
- 21
तत्र दृष्ट्वा विमनसं सो ऽथ तं गोमुखो ऽब्रवीत्
शृणु देव कथामेकां तवाख्यामि विनोदिनीम्
tatra dṛṣṭvā vimanasaṃ so 'tha taṃ gomukho 'bravīt
śṛṇu deva kathāmekāṃ tavākhyāmi vinodinīm
- 22
बभूव काञ्चनपुरीत्याख्यया नगरी पुरा
तस्यां च सुमना नाम महानासीन्महीपतिः
babhūva kāñcanapurītyākhyayā nagarī purā
tasyāṃ ca sumanā nāma mahānāsīnmahīpatiḥ
- 23
आक्रान्तदुर्गकान्तारभूमिना येन चक्रिरे
चित्रं विराजमानेन तादृशा अपि शत्रवः
ākrāntadurgakāntārabhūminā yena cakrire
citraṃ virājamānena tādṛśā api śatravaḥ
- 24
तमेकदास्थानगतं प्रतीहारो व्यजिज्ञपत्
देव मुक्तालता नाम निषादाधिपकन्यका
tamekadāsthānagataṃ pratīhāro vyajijñapat
deva muktālatā nāma niṣādādhipakanyakā
- 25
पञ्जरस्थितमादाय शुकं द्वारि बहिः स्थिता
वीरप्रभेणानुगता भ्रात्रा देवं दिदृक्षते
pañjarasthitamādāya śukaṃ dvāri bahiḥ sthitā
vīraprabheṇānugatā bhrātrā devaṃ didṛkṣate
- 26
प्रविशत्विति राज्ञोक्ते प्रतीहारनिदेशतः
भिल्लकन्या नृपास्थानप्राङ्गणं प्रविवेश सा
praviśatviti rājñokte pratīhāranideśataḥ
bhillakanyā nṛpāsthānaprāṅgaṇaṃ praviveśa sā
- 27
न मानुषीयं दिव्यस्त्री कापि नूनमसाविति
सर्वे ऽप्य् अचिन्तयंस्तत्र दृष्ट्वा तद्रूपमद्भुतम्
na mānuṣīyaṃ divyastrī kāpi nūnamasāviti
sarve 'py acintayaṃstatra dṛṣṭvā tadrūpamadbhutam
- 28
सा च प्रणम्य राजानमेवं व्यज्ञापयत्तदा
देवायं शास्त्रगञ्जाख्यश्चतुर्वेदधरः शुकः
sā ca praṇamya rājānamevaṃ vyajñāpayattadā
devāyaṃ śāstragañjākhyaścaturvedadharaḥ śukaḥ
- 29
कविः कृत्स्नासु विद्यासु कलासु च विचक्षणः
मयेश्वरोपयोगित्वाद् इहानीतो ऽद्य गृह्यताम्
kaviḥ kṛtsnāsu vidyāsu kalāsu ca vicakṣaṇaḥ
mayeśvaropayogitvād ihānīto 'dya gṛhyatām
- 30
इत्यर्पितस्तयादाय प्रतीहारेण कौतुकात्
नीतो ऽग्रे नृपतेरेतं शुकः श्लोकं पपाठ सः
ityarpitastayādāya pratīhāreṇa kautukāt
nīto 'gre nṛpateretaṃ śukaḥ ślokaṃ papāṭha saḥ

