31 shlokas
- 1
रागवृद्धौ संघर्षात्मकं नखविलेखनम्
rāgavṛddhau saṃgharṣātmakaṃ nakhavilekhanam
- 2
तस्य प्रथमसमागमे प्रवासप्रत्यागमने प्रवासगमने क्रुद्धप्रसन्नायां मत्तायां च प्रयोगः
न नित्यम् अचण्डवेगयोः
tasya prathamasamāgame pravāsapratyāgamane pravāsagamane kruddhaprasannāyāṃ mattāyāṃ ca prayogaḥ
na nityam acaṇḍavegayoḥ
- 3
तथा दशनछेद्यस्य सात्म्यवशाद्वा
tathā daśanachedyasya sātmyavaśādvā
- 4
तदाच्छुरितकम् अर्धचन्द्रो मण्डलं रेखा व्याघ्रनखं मयूरपदकं शशप्लुतकम् उत्पलपत्रकम् इति रूपतो ऽष्टविकल्पम्
tadācchuritakam ardhacandro maṇḍalaṃ rekhā vyāghranakhaṃ mayūrapadakaṃ śaśaplutakam utpalapatrakam iti rūpato 'ṣṭavikalpam
- 5
कक्षौ स्तनौ गलः पृष्ठं जघनम् ऊरू च स्थानानि
kakṣau stanau galaḥ pṛṣṭhaṃ jaghanam ūrū ca sthānāni
- 6
प्रवृत्तरतिचक्राणां न स्थानम् अस्थानं वा विद्यत इति सुवर्णनाभः
pravṛttaraticakrāṇāṃ na sthānam asthānaṃ vā vidyata iti suvarṇanābhaḥ
- 7
तत्र सव्यहस्तानि प्रत्यग्रशिखराणि द्वित्रिशिखराणि चण्डवेगयोर्नखानि स्युः
tatra savyahastāni pratyagraśikharāṇi dvitriśikharāṇi caṇḍavegayornakhāni syuḥ
- 8
अनुगतराजि समम् उज्ज्वलम् अमलिनम् अविपाटितं विवर्धिष्णु मृदुस्निग्धदर्शनम् इति नखगुणाः
anugatarāji samam ujjvalam amalinam avipāṭitaṃ vivardhiṣṇu mṛdusnigdhadarśanam iti nakhaguṇāḥ
- 9
दीर्घाणि हस्तशोभीन्यालोके च योषितां चित्तग्राहीणि गौडानां नखानि स्युः
dīrghāṇi hastaśobhīnyāloke ca yoṣitāṃ cittagrāhīṇi gauḍānāṃ nakhāni syuḥ
- 10
ह्रस्वानि कर्मसहिष्णूनि विकल्पयोजनासु च स्वेच्छापातीनि दाक्षिणात्यानाम्
hrasvāni karmasahiṣṇūni vikalpayojanāsu ca svecchāpātīni dākṣiṇātyānām
- 11
मध्यमान्युभयभाञ्जि महाराष्ट्रकाणाम् इति
madhyamānyubhayabhāñji mahārāṣṭrakāṇām iti
- 12
तैः सुनियमितैर्हनुदेशे स्तनयोर् अधरे वा लघुकरणम् अनुद्गतलेखं स्पर्शमात्रजननाद्रोमाञ्चकरम् अन्ते संनिपातवर्धमानशब्दम् आच्छुरितकम्
taiḥ suniyamitairhanudeśe stanayor adhare vā laghukaraṇam anudgatalekhaṃ sparśamātrajananādromāñcakaram ante saṃnipātavardhamānaśabdam ācchuritakam
- 13
प्रयोज्यायां च तस्याङ्गसंवाहने शिरसः कण्डूयने पिटकभेदने व्याकुलीकरणे भीषणेन प्रयोगः
prayojyāyāṃ ca tasyāṅgasaṃvāhane śirasaḥ kaṇḍūyane piṭakabhedane vyākulīkaraṇe bhīṣaṇena prayogaḥ
- 14
ग्रीवायां स्तनपृष्ठे च वक्रो नखपदनिवेशो ऽर्धचन्द्रकः
grīvāyāṃ stanapṛṣṭhe ca vakro nakhapadaniveśo 'rdhacandrakaḥ
- 15
तावेव द्वौ परस्पराभिमुखौ मण्डलम्
tāveva dvau parasparābhimukhau maṇḍalam
- 16
नाभिमूलककुन्दरवङ्क्षणेषु तस्य प्रयोगः
nābhimūlakakundaravaṅkṣaṇeṣu tasya prayogaḥ
- 17
सर्वस्थानेषु नातिदीर्घा लेखा
sarvasthāneṣu nātidīrghā lekhā
- 18
सैव वक्रा व्याघ्रनखकम् आ स्तनमुखम्
saiva vakrā vyāghranakhakam ā stanamukham
- 19
पञ्चभिर् अभिमुखैर्लेखा चूचुकाभिमुखी मयूरपदकम्
pañcabhir abhimukhairlekhā cūcukābhimukhī mayūrapadakam
- 20
तत्संप्रयोगश्लाघायाः स्तनचूचुके संनिकृष्टानि पञ्चनखपदानि शशप्लुतकम्
tatsaṃprayogaślāghāyāḥ stanacūcuke saṃnikṛṣṭāni pañcanakhapadāni śaśaplutakam
- 21
स्तनपृष्ठे मेखलापथे चोत्पलपत्त्राकृतीत्युत्पलपत्रकम्
stanapṛṣṭhe mekhalāpathe cotpalapattrākṛtītyutpalapatrakam
- 22
ऊर्वोः स्तनपृष्ठे च प्रवासं गच्छतः स्मारणीयकं संहताश्चतस्रस्तिस्रो वा लेखाः
इति नखकर्माणि
ūrvoḥ stanapṛṣṭhe ca pravāsaṃ gacchataḥ smāraṇīyakaṃ saṃhatāścatasrastisro vā lekhāḥ
iti nakhakarmāṇi
- 23
आकृतिविकारयुक्तानि चान्यान्यपि कुर्वीत
ākṛtivikārayuktāni cānyānyapi kurvīta
- 24
विकल्पानाम् अनन्तत्वाद् आनन्त्याच्च कौशलविधेर् अभ्यासस्य च सर्वगामित्वाद्रागात्मकत्वाच्छेद्यस्य प्रकारान्को ऽभिसमीक्षितुम् अर्हतीत्याचार्याः
vikalpānām anantatvād ānantyācca kauśalavidher abhyāsasya ca sarvagāmitvādrāgātmakatvācchedyasya prakārānko 'bhisamīkṣitum arhatītyācāryāḥ
- 25
भवति हि रागे अपि चित्रापेक्षा
वैचित्र्याच्च परस्परं रागो जनयितव्यः
वैचक्षण्ययुक्ताश्च गणिकास्तत्कामिनश्च परस्परं प्रार्थनीया भवन्ति
धनुर्वेदादिष्वपि हि शस्त्रकर्मशास्त्रेषु वैचित्र्यम् एवापेक्ष्यते किं पुनर् इहेति वात्स्यायनः
bhavati hi rāge api citrāpekṣā
vaicitryācca parasparaṃ rāgo janayitavyaḥ
vaicakṣaṇyayuktāśca gaṇikāstatkāminaśca parasparaṃ prārthanīyā bhavanti
dhanurvedādiṣvapi hi śastrakarmaśāstreṣu vaicitryam evāpekṣyate kiṃ punar iheti vātsyāyanaḥ
- 26
न तु परपरिगृहीतास्व् एवं कुर्यात्
प्रच्छन्नेषु प्रदेशेषु तासाम् अनुस्मरणार्थं रागवर्धनाच्च विशेषान्दर्शयेत्
na tu paraparigṛhītāsv evaṃ kuryāt
pracchanneṣu pradeśeṣu tāsām anusmaraṇārthaṃ rāgavardhanācca viśeṣāndarśayet
- 27
नखक्षतानि पश्यन्त्या गूढस्थानेषु योषितः
चिरोत्सृष्टाप्यभिनवा प्रीतिर्भवति पेशला
nakhakṣatāni paśyantyā gūḍhasthāneṣu yoṣitaḥ
cirotsṛṣṭāpyabhinavā prītirbhavati peśalā
- 28
चिरोत्सृष्टेषु रागेषु प्रीतिर्गच्छेत्पराभवम्
रागायतनसंस्मारि यदि न स्यान्नखक्षतम्
cirotsṛṣṭeṣu rāgeṣu prītirgacchetparābhavam
rāgāyatanasaṃsmāri yadi na syānnakhakṣatam
- 29
पश्यतो युवतिं दूरान्नखोच्छिष्टपयोधराम्
बहुमानः परस्यापि रागयोगश्च जायते
paśyato yuvatiṃ dūrānnakhocchiṣṭapayodharām
bahumānaḥ parasyāpi rāgayogaśca jāyate
- 30
पुरुषश्च प्रदेशेषु नखचिह्नैर्विचिह्नितः
चित्तं स्थिरम् अपि प्रायश्चलयत्येव योषितः
puruṣaśca pradeśeṣu nakhacihnairvicihnitaḥ
cittaṃ sthiram api prāyaścalayatyeva yoṣitaḥ

