22 shlokas
- 1
पाणिग्रहणादिर् अग्निस्तम् औपासनम् इत्य् आचक्षते
pāṇigrahaṇādir agnistam aupāsanam ity ācakṣate
- 2
तस्मिन्गृह्याणि कर्माणि क्रियन्ते
tasmingṛhyāṇi karmāṇi kriyante
- 3
तस्यौपासनेनाहिताग्नित्वं तथा पार्वणेन चरुणा दर्शपूर्णमासयाजित्वं चेति
tasyaupāsanenāhitāgnitvaṃ tathā pārvaṇena caruṇā darśapūrṇamāsayājitvaṃ ceti
- 4
द्वादशाहं विच्छिन्नः पुनराधेयः
dvādaśāhaṃ vicchinnaḥ punarādheyaḥ
- 5
प्रतिसंख्याय वा सर्वान्होमाञ्जुहुयात्
pratisaṃkhyāya vā sarvānhomāñjuhuyāt
- 6
परिश्रित उद्धते ऽवोक्षिते सिकतोपोप्ते
pariśrita uddhate 'vokṣite sikatopopte
- 7
उदुम्बरशाखाभिः प्लक्षशाखाभिर्वा प्रच्छाद्य यथालाभं तूष्णीं संभारान्संभृत्य याज्ञिकात्काष्ठाद् अग्निं मथित्वा लौकिकं वाहृत्य सते कृत्वा प्रज्वलयित्वाभ्यादधाति
udumbaraśākhābhiḥ plakṣaśākhābhirvā pracchādya yathālābhaṃ tūṣṇīṃ saṃbhārānsaṃbhṛtya yājñikātkāṣṭhād agniṃ mathitvā laukikaṃ vāhṛtya sate kṛtvā prajvalayitvābhyādadhāti
- 8
भूर्भुवः सुवर् ॐ प्रतिष्ठ
इति
bhūrbhuvaḥ suvar oṃ pratiṣṭha
iti
- 9
अथैनम् अग्निम् उपसमाधाय व्याहृतिपर्यन्तं कृत्वा द्वे मिन्दाहुती जुहोति
यन्म आत्मनो मिन्दाभूत्
पुनरग्निश्चक्षुर् अदाद् इति
athainam agnim upasamādhāya vyāhṛtiparyantaṃ kṛtvā dve mindāhutī juhoti
yanma ātmano mindābhūt
punaragniścakṣur adād iti
- 10
तिस्रस्तन्तुमतीर्जुहोति
तन्तुं तन्वन्
उद्बुध्यस्वाग्ने
त्रयस्त्रिंशत्तन्तवः
इति
tisrastantumatīrjuhoti
tantuṃ tanvan
udbudhyasvāgne
trayastriṃśattantavaḥ
iti
- 11
चतस्रो ऽभ्यावर्तिनीर्जुहोति
अग्ने ऽभ्यावर्तिन्
अग्ने अङ्गिरः
पुनरूर्जा
सह रय्या
इति
catasro 'bhyāvartinīrjuhoti
agne 'bhyāvartin
agne aṅgiraḥ
punarūrjā
saha rayyā
iti
- 12
एकैकशो व्याहृतीः समस्ताश्च
ekaikaśo vyāhṛtīḥ samastāśca
- 13
हुत्वा
अयाश्चाग्ने ऽस्य् अनभिशस्तीश्च सत्यमित्त्वमया असि
अयसा मनसा धृतो ऽयसा हव्यम् ऊहिषेया नो धेहि भेषजं स्वाहा
इत्येतां मनस्वतीम्
hutvā
ayāścāgne 'sy anabhiśastīśca satyamittvamayā asi
ayasā manasā dhṛto 'yasā havyam ūhiṣeyā no dhehi bheṣajaṃ svāhā
ityetāṃ manasvatīm
- 14
प्राजापत्यां सप्तवतीं च हुत्वा दशहोतारं मनसानुद्रुत्य सग्रहं हुत्वा
इमं मे वरुण
तत्त्वा यामि
त्वं नो अग्ने
स त्वं नो अग्ने
त्वमग्ने अयामि
प्रजापते
यद् अस्य कर्मणो ऽत्यरीरिचम्
इति चात्रैके जयाभ्यातानान्राष्ट्रभृत इत्युपजुह्वति यथा पुरस्तात्
prājāpatyāṃ saptavatīṃ ca hutvā daśahotāraṃ manasānudrutya sagrahaṃ hutvā
imaṃ me varuṇa
tattvā yāmi
tvaṃ no agne
sa tvaṃ no agne
tvamagne ayāmi
prajāpate
yad asya karmaṇo 'tyarīricam
iti cātraike jayābhyātānānrāṣṭrabhṛta ityupajuhvati yathā purastāt
- 15
ब्राह्मणानन्नेन परिविष्य पुण्याहं स्वस्त्ययनम् ऋद्धिम् इति वाचयित्वा प्रसिद्धम् आग्नेयेन स्थालीपाकेन यजते
brāhmaṇānannena pariviṣya puṇyāhaṃ svastyayanam ṛddhim iti vācayitvā prasiddham āgneyena sthālīpākena yajate
- 16
अत्र गुरवे वरं ददाति वाससी धेनुम् अनड्वाहं वा
atra gurave varaṃ dadāti vāsasī dhenum anaḍvāhaṃ vā
- 17
यदि प्रयायाद्व्याख्यातम् आत्मन्नरण्योर्वा समारोपणम्
yadi prayāyādvyākhyātam ātmannaraṇyorvā samāropaṇam
- 18
समिधि वा समारोपयेत्
samidhi vā samāropayet
- 19
अरणीकल्पेन खादिरः पालाश औदुम्बर आश्वत्थश्च
araṇīkalpena khādiraḥ pālāśa audumbara āśvatthaśca
- 20
अत्रैकतरस्मिन्यत्रावस्येत्तस्मिञ्छ्रोत्रियागाराद् अग्निम् आहृत्य
आजुह्वानः
उद्बुध्यस्व
इति द्वाभ्यां यस्यां समारूढस्ताम् आदधाति
atraikatarasminyatrāvasyettasmiñchrotriyāgārād agnim āhṛtya
ājuhvānaḥ
udbudhyasva
iti dvābhyāṃ yasyāṃ samārūḍhastām ādadhāti
- 21
व्याख्यातो होमकल्पः
vyākhyāto homakalpaḥ
- 22
यदि पार्वणो विच्छिद्येत तस्मिन्पाथिकृतेन याजयेत्
यदि द्वौ वैश्वानरपाथिकृतौ
यदि बहून्पुनराधेयः
यदि नाशे विनाशे वान्यैर् अग्निभिर् अग्नौ संसृष्टे वा पुनराधेयः
yadi pārvaṇo vicchidyeta tasminpāthikṛtena yājayet
yadi dvau vaiśvānarapāthikṛtau
yadi bahūnpunarādheyaḥ
yadi nāśe vināśe vānyair agnibhir agnau saṃsṛṣṭe vā punarādheyaḥ

