28 shlokas
- 1
समाहर्तृप्रदेष्टारः पूर्वम् अध्यक्षाणाम् अध्यक्षपुरुषाणां च नियमनं कुर्युः
samāhartṛpradeṣṭāraḥ pūrvam adhyakṣāṇām adhyakṣapuruṣāṇāṃ ca niyamanaṃ kuryuḥ
- 2
खनिसारकर्मान्तेभ्यः सारं रत्नं वापहरतः शुद्धवधः
khanisārakarmāntebhyaḥ sāraṃ ratnaṃ vāpaharataḥ śuddhavadhaḥ
- 3
फल्गुद्रव्यकर्मान्तेभ्यः फल्गु द्रव्यम् उपस्करं वा पूर्वः साहसदण्डः
phalgudravyakarmāntebhyaḥ phalgu dravyam upaskaraṃ vā pūrvaḥ sāhasadaṇḍaḥ
- 4
पण्यभूमिभ्यो वा राजपण्यं माषमूल्याद् ऊर्ध्वम् आ पादमूल्याद् इत्यपहरतो द्वादशपणो दण्डः आ द्विपादमूल्याद् इति चतुर्विंशतिपणः आ त्रिपादमूल्याद् इति षट्त्रिंशत्पणः आ पणमूल्याद् इत्यष्टचत्वारिंशत्पणः आ द्विपणमूल्याद् इति पूर्वः साहसदण्डः आ चतुष्पणमूल्याद् इति मध्यमः आष्टपणमूल्याद् इत्युत्तमः आ दशपणमूल्याद् इति वधः
paṇyabhūmibhyo vā rājapaṇyaṃ māṣamūlyād ūrdhvam ā pādamūlyād ityapaharato dvādaśapaṇo daṇḍaḥ ā dvipādamūlyād iti caturviṃśatipaṇaḥ ā tripādamūlyād iti ṣaṭtriṃśatpaṇaḥ ā paṇamūlyād ityaṣṭacatvāriṃśatpaṇaḥ ā dvipaṇamūlyād iti pūrvaḥ sāhasadaṇḍaḥ ā catuṣpaṇamūlyād iti madhyamaḥ āṣṭapaṇamūlyād ityuttamaḥ ā daśapaṇamūlyād iti vadhaḥ
- 5
कोष्ठपण्यकुप्यायुधागारेभ्यः कुप्यभाण्डोपस्करापहारेष्वर्धमूल्येषु एत एव दण्डाः
koṣṭhapaṇyakupyāyudhāgārebhyaḥ kupyabhāṇḍopaskarāpahāreṣvardhamūlyeṣu eta eva daṇḍāḥ
- 6
कोशभाण्डागाराक्षशालाभ्यश्चतुर्भागमूल्येषु एत एव द्विगुणा दण्डाः
kośabhāṇḍāgārākṣaśālābhyaścaturbhāgamūlyeṣu eta eva dviguṇā daṇḍāḥ
- 7
चोराणाम् अभिप्रधर्षणे चित्रो घातः
corāṇām abhipradharṣaṇe citro ghātaḥ
- 8
इति राजपरिग्रहेषु व्याख्यातम्
iti rājaparigraheṣu vyākhyātam
- 9
बाह्येषु तु प्रच्छन्नम् अहनि क्षेत्रखलवेश्मापणेभ्यः कुप्यभाण्डम् उपस्करं वा माषमूल्याद् ऊर्ध्वम् आ पादमूल्याद् इत्यपहरतस्त्रिपणो दण्डः गोमयप्रदेहेन वा प्रलिप्यावघोषणम् आ द्विपादमूल्याद् इति षट्पणः गोमयभस्मना वा प्रलिप्यावघोषणम् आ त्रिपादमूल्याद् इति नवपणः गोमयभस्मना वा प्रलिप्यावघोषणम्शरावमेखलया वा आ पणमूल्याद् इति द्वादशपणः मुण्डनं प्रव्राजनं वा आ द्विपणमूल्याद् इति चतुर्विंशतिपणः मुण्डस्येष्टकाशकलेन प्रव्राजनं वा आ चतुष्पणमूल्याद् इति षट्त्रिंशत्पण आ पञ्चपणमूल्याद् इत्यष्टचत्वारिंशत्पणः आ दशपणमूल्याद् इति पूर्वः साहसदण्ड आ विंशतिपणमूल्याद् इति द्विशत आ त्रिंशत्पणमूल्याद् इति पञ्चशत आ चत्वारिंशत्पणमूल्याद् इति साहस्र आ पञ्चाशत्पणमूल्याद् इति वधः
bāhyeṣu tu pracchannam ahani kṣetrakhalaveśmāpaṇebhyaḥ kupyabhāṇḍam upaskaraṃ vā māṣamūlyād ūrdhvam ā pādamūlyād ityapaharatastripaṇo daṇḍaḥ gomayapradehena vā pralipyāvaghoṣaṇam ā dvipādamūlyād iti ṣaṭpaṇaḥ gomayabhasmanā vā pralipyāvaghoṣaṇam ā tripādamūlyād iti navapaṇaḥ gomayabhasmanā vā pralipyāvaghoṣaṇamśarāvamekhalayā vā ā paṇamūlyād iti dvādaśapaṇaḥ muṇḍanaṃ pravrājanaṃ vā ā dvipaṇamūlyād iti caturviṃśatipaṇaḥ muṇḍasyeṣṭakāśakalena pravrājanaṃ vā ā catuṣpaṇamūlyād iti ṣaṭtriṃśatpaṇa ā pañcapaṇamūlyād ityaṣṭacatvāriṃśatpaṇaḥ ā daśapaṇamūlyād iti pūrvaḥ sāhasadaṇḍa ā viṃśatipaṇamūlyād iti dviśata ā triṃśatpaṇamūlyād iti pañcaśata ā catvāriṃśatpaṇamūlyād iti sāhasra ā pañcāśatpaṇamūlyād iti vadhaḥ
- 10
प्रसह्य दिवा रात्रौ वान्तर्यामिकम् अपहरतो ऽर्धमूल्येषु एत एव दण्डाः
prasahya divā rātrau vāntaryāmikam apaharato 'rdhamūlyeṣu eta eva daṇḍāḥ
- 11
प्रसह्य दिवा रात्रौ वा सशस्त्रस्यापहरतश्चतुर्भागमूल्येषु एत एव द्विगुणा दण्डाः
prasahya divā rātrau vā saśastrasyāpaharataścaturbhāgamūlyeṣu eta eva dviguṇā daṇḍāḥ
- 12
कुटुंबिकाध्यक्षमुख्यस्वामिनां कूटशासनमुद्राकर्मसु पूर्वमध्योत्तमवधा दण्डाः यथापराधं वा
kuṭuṃbikādhyakṣamukhyasvāmināṃ kūṭaśāsanamudrākarmasu pūrvamadhyottamavadhā daṇḍāḥ yathāparādhaṃ vā
- 13
धर्मस्थश्चेद्विवदमानं पुरुषं तर्जयति भर्त्सयत्यपसारयत्यभिग्रसते वा पूर्वम् अस्मै साहसदण्डं कुर्यात्वाक्पारुष्ये द्विगुणम्
dharmasthaścedvivadamānaṃ puruṣaṃ tarjayati bhartsayatyapasārayatyabhigrasate vā pūrvam asmai sāhasadaṇḍaṃ kuryātvākpāruṣye dviguṇam
- 14
पृच्छ्यं न पृच्छति अपृच्छ्यं पृच्छति पृष्ट्वा वा विसृजति शिक्षयति स्मारयति पूर्वं ददाति वा इति मध्यमम् अस्मै साहसदण्डं कुर्यात्
pṛcchyaṃ na pṛcchati apṛcchyaṃ pṛcchati pṛṣṭvā vā visṛjati śikṣayati smārayati pūrvaṃ dadāti vā iti madhyamam asmai sāhasadaṇḍaṃ kuryāt
- 15
देयं देशं न पृच्छति अदेयं देशं पृच्छति कार्यम् अदेशेनातिवाहयति छलेनातिहरति कालहरणेन श्रान्तम् अपवाहयति मार्गापन्नं वाक्यम् उत्क्रमयति मतिसाहाय्यं साक्षिभ्यो ददाति तारितानुशिष्टं कार्यं पुनर् अपि गृह्णाति उत्तमम् अस्मै साहसदण्डं कुर्यात्
deyaṃ deśaṃ na pṛcchati adeyaṃ deśaṃ pṛcchati kāryam adeśenātivāhayati chalenātiharati kālaharaṇena śrāntam apavāhayati mārgāpannaṃ vākyam utkramayati matisāhāyyaṃ sākṣibhyo dadāti tāritānuśiṣṭaṃ kāryaṃ punar api gṛhṇāti uttamam asmai sāhasadaṇḍaṃ kuryāt
- 16
पुनरपराधे द्विगुणं स्थानाद्व्यवरोपणं च
punaraparādhe dviguṇaṃ sthānādvyavaropaṇaṃ ca
- 17
लेखकश्चेद् उक्तं न लिखति अनुक्तं लिखति दुरुक्तम् उपलिखति सूक्तम् उल्लिखति अर्थोत्पत्तिं वा विकल्पयति इति पूर्वम् अस्मै साहसदण्डं कुर्याद्यथापराधं वा
lekhakaśced uktaṃ na likhati anuktaṃ likhati duruktam upalikhati sūktam ullikhati arthotpattiṃ vā vikalpayati iti pūrvam asmai sāhasadaṇḍaṃ kuryādyathāparādhaṃ vā
- 18
धर्मस्थः प्रदेष्टा वा हैरण्यदण्डम् अदण्ड्ये क्षिपति क्षेपद्विगुणम् अस्मै दण्डं कुर्यात्हीनातिरिक्ताष्टगुणं वा
dharmasthaḥ pradeṣṭā vā hairaṇyadaṇḍam adaṇḍye kṣipati kṣepadviguṇam asmai daṇḍaṃ kuryāthīnātiriktāṣṭaguṇaṃ vā
- 19
शरीरदण्डं क्षिपति शारीरम् एव दण्डं भजेत निष्क्रयद्विगुणं वा
śarīradaṇḍaṃ kṣipati śārīram eva daṇḍaṃ bhajeta niṣkrayadviguṇaṃ vā
- 20
यं वा भूतम् अर्थं नाशयति अभूतम् अर्थं करोति तदष्टगुणं दण्डं दद्यात्
yaṃ vā bhūtam arthaṃ nāśayati abhūtam arthaṃ karoti tadaṣṭaguṇaṃ daṇḍaṃ dadyāt
- 21
धर्मस्थीये चारके बन्धनागारे वा शय्यासनभोजनोच्चारसंचाररोधबन्धनेषु त्रिपणोत्तरा दण्डाः कर्तुः कारयितुश्च
dharmasthīye cārake bandhanāgāre vā śayyāsanabhojanoccārasaṃcārarodhabandhaneṣu tripaṇottarā daṇḍāḥ kartuḥ kārayituśca
- 22
चारकाद् अभियुक्तं मुञ्चतो निष्पातयतो वा मध्यमः साहसदण्डः अभियोगदानं च बन्धनागारात्सर्वस्वं वधश्च
cārakād abhiyuktaṃ muñcato niṣpātayato vā madhyamaḥ sāhasadaṇḍaḥ abhiyogadānaṃ ca bandhanāgārātsarvasvaṃ vadhaśca
- 23
बन्धनागाराध्यक्षस्य संरुद्धकम् अनाख्याय चारयतश्चतुर्विंशतिपणो दण्डः कर्म कारयतो द्विगुणः स्थानान्यत्वं गमयतो ऽन्नपानं वा रुन्धतः षण्णवतिर्दण्डः परिक्लेशयत उत्कोटयतो वा मध्यमः साहसदण्डः घ्नतः साहस्रः
bandhanāgārādhyakṣasya saṃruddhakam anākhyāya cārayataścaturviṃśatipaṇo daṇḍaḥ karma kārayato dviguṇaḥ sthānānyatvaṃ gamayato 'nnapānaṃ vā rundhataḥ ṣaṇṇavatirdaṇḍaḥ parikleśayata utkoṭayato vā madhyamaḥ sāhasadaṇḍaḥ ghnataḥ sāhasraḥ
- 24
परिगृहीतां दासीम् आहितिकां वा संरुद्धिकाम् अधिचरतः पूर्वः साहसदण्डश्चोरडामरिकभार्यां मध्यमः संरुद्धिकाम् आर्याम् उत्तमः
parigṛhītāṃ dāsīm āhitikāṃ vā saṃruddhikām adhicarataḥ pūrvaḥ sāhasadaṇḍaścoraḍāmarikabhāryāṃ madhyamaḥ saṃruddhikām āryām uttamaḥ
- 25
संरुद्धस्य वा तत्रैव घातः
saṃruddhasya vā tatraiva ghātaḥ
- 26
तद् एवाक्षणगृहीतायाम् आर्यायां विद्याद्दास्यां पूर्वः साहसदण्डः
tad evākṣaṇagṛhītāyām āryāyāṃ vidyāddāsyāṃ pūrvaḥ sāhasadaṇḍaḥ
- 27
चारकम् अभित्त्वा निष्पातयतो मध्यमः भित्त्वा वधः बन्धनागारात्सर्वस्वं वधश्च
cārakam abhittvā niṣpātayato madhyamaḥ bhittvā vadhaḥ bandhanāgārātsarvasvaṃ vadhaśca
- 28
एवम् अर्थचरान्पूर्वं राजा दण्डेन शोधयेत्
शोधयेयुश्च शुद्धास्ते पौरजानपदान्दमैः
evam arthacarānpūrvaṃ rājā daṇḍena śodhayet
śodhayeyuśca śuddhāste paurajānapadāndamaiḥ

