11 shlokas
- 1
घर्म या ते दिवि शुग् इति तिस्र आहुतीर्जुहोति
छन्दोभिर् एवास्यैभ्यो लोकेभ्यः शुचम् अवयजते
इयत्य् अग्रे जुहोति
अथेयत्य् अथेयति
त्रय इमे लोकाः
एभ्य एव लोकेभ्यः शुचम् अवयजते
अनु नो ऽद्यानुमतिर् इत्य् आहानुमत्यै
दिवस्त्वा परस्पाया इत्य् आह
दिव एवेमांल्लोकान्दाधार
ब्रह्मणस्त्वा परस्पाया इत्य् आह
gharma yā te divi śug iti tisra āhutīrjuhoti
chandobhir evāsyaibhyo lokebhyaḥ śucam avayajate
iyaty agre juhoti
atheyaty atheyati
traya ime lokāḥ
ebhya eva lokebhyaḥ śucam avayajate
anu no 'dyānumatir ity āhānumatyai
divastvā paraspāyā ity āha
diva evemāṃllokāndādhāra
brahmaṇastvā paraspāyā ity āha
- 2
एष्व् एव लोकेषु प्रजा दाधार
प्राणस्य त्वा परस्पाया इत्य् आह
प्रजास्व् एव प्राणान्दाधार
शिरो वा एतद्यज्ञस्य
यत्प्रवर्ग्यः
असौ खलु वा आदित्यः प्रवर्ग्यः
तं यद्दक्षिणा प्रत्यञ्चम् उदञ्चम् उद्वासयेत्
जिह्मं यज्ञस्य शिरो हरेत्
प्राञ्चम् उद्वासयति
पुरस्ताद् एव यज्ञस्य शिरः प्रतिदधाति
eṣv eva lokeṣu prajā dādhāra
prāṇasya tvā paraspāyā ity āha
prajāsv eva prāṇāndādhāra
śiro vā etadyajñasya
yatpravargyaḥ
asau khalu vā ādityaḥ pravargyaḥ
taṃ yaddakṣiṇā pratyañcam udañcam udvāsayet
jihmaṃ yajñasya śiro haret
prāñcam udvāsayati
purastād eva yajñasya śiraḥ pratidadhāti
- 3
प्राञ्चम् उद्वासयति
तस्माद् असाव् आदित्यः पुरस्ताद् उदेति
शफोपयमान्धवित्राणि धृष्टी इत्य् अन्ववहरन्ति
सात्मानम् एवैनं सतनुं करोति
सात्मा ऽमुष्मिंल्लोके भवति
य एवं वेद
औदुम्बराणि भवन्ति
ऊर्ग्वा उदुम्बरः
ऊर्जम् एवावरुन्द्धे
वर्त्मना वा अन्वित्य
prāñcam udvāsayati
tasmād asāv ādityaḥ purastād udeti
śaphopayamāndhavitrāṇi dhṛṣṭī ity anvavaharanti
sātmānam evainaṃ satanuṃ karoti
sātmā 'muṣmiṃlloke bhavati
ya evaṃ veda
audumbarāṇi bhavanti
ūrgvā udumbaraḥ
ūrjam evāvarunddhe
vartmanā vā anvitya
- 4
यज्ञं रक्षांसि जिघांसन्ति
साम्ना प्रस्तोतान्ववैति
साम वै रक्षोहा
रक्षसाम् अपहत्यै
त्रिर्निधनम् उपैति
त्रय इमे लोकाः
एभ्य एव लोकेभ्यो रक्षांस्य् अपहन्ति
पुरुषः पुरुषो निधनम् उपैति
पुरुषः पुरुषो हि रक्षस्वी
रक्षसाम् अपहत्यै
yajñaṃ rakṣāṃsi jighāṃsanti
sāmnā prastotānvavaiti
sāma vai rakṣohā
rakṣasām apahatyai
trirnidhanam upaiti
traya ime lokāḥ
ebhya eva lokebhyo rakṣāṃsy apahanti
puruṣaḥ puruṣo nidhanam upaiti
puruṣaḥ puruṣo hi rakṣasvī
rakṣasām apahatyai
- 5
यत्पृथिव्याम् उद्वासयेत्
पृथिवीं शुचार्पयेत्
यद् अप्सु
अपः शुचार्पयेत्
यद् ओषधीषु
ओषधीः शुचार्पयेत्
यद्वनस्पतिषु
वनस्पतीञ्छुचार्पयेत्
हिरण्यं निधायोद्वासयति
अमृतं वै हिरण्यम्
yatpṛthivyām udvāsayet
pṛthivīṃ śucārpayet
yad apsu
apaḥ śucārpayet
yad oṣadhīṣu
oṣadhīḥ śucārpayet
yadvanaspatiṣu
vanaspatīñchucārpayet
hiraṇyaṃ nidhāyodvāsayati
amṛtaṃ vai hiraṇyam
- 6
अमृत एवैनं प्रतिष्ठापयति
वल्गुर् असि शंयुधाया इति त्रिः परिषिञ्चन्पर्येति
त्रिवृद्वा अग्निः
यावान् एवाग्निः
तस्य शुचं शमयति
त्रिः पुनः पर्येति
षट्सम्पद्यन्ते
षड्वा ऋतवः
ऋतुभिर् एवास्य शुचं शमयति
चतुःस्रक्तिर्नाभिर् ऋतस्येत्य् आह
amṛta evainaṃ pratiṣṭhāpayati
valgur asi śaṃyudhāyā iti triḥ pariṣiñcanparyeti
trivṛdvā agniḥ
yāvān evāgniḥ
tasya śucaṃ śamayati
triḥ punaḥ paryeti
ṣaṭsampadyante
ṣaḍvā ṛtavaḥ
ṛtubhir evāsya śucaṃ śamayati
catuḥsraktirnābhir ṛtasyety āha
- 7
इयं वा ऋतम्
तस्या एष एव नाभिः
यत्प्रवर्ग्यः
तस्माद् एवम् आह
सदो विश्वायुर् इत्य् आह
सदो हीयम्
अप द्वेषो अप ह्वर इत्य् आह भ्रातृव्यापनुत्त्यै
घर्मैतत्ते ऽन्नम् एतत्पुरीषम् इति दध्ना मधुमिश्रेण पूरयति
ऊर्ग्वा अन्नाद्यं दधि
ऊर्जैवैनम् अन्नाद्येन समर्धयति
iyaṃ vā ṛtam
tasyā eṣa eva nābhiḥ
yatpravargyaḥ
tasmād evam āha
sado viśvāyur ity āha
sado hīyam
apa dveṣo apa hvara ity āha bhrātṛvyāpanuttyai
gharmaitatte 'nnam etatpurīṣam iti dadhnā madhumiśreṇa pūrayati
ūrgvā annādyaṃ dadhi
ūrjaivainam annādyena samardhayati
- 8
अनशनायुको भवति
य एवं वेद
रन्तिर्नामासि दिव्यो गन्धर्व इत्य् आह
रूपम् एवास्यैतन्महिमानं रन्तिं बन्धुतां व्याचष्टे
सम् अहम् आयुषा सं प्राणेनेत्य् आह
आशिषम् एवैताम् आशास्ते
व्य् असौ यो ऽस्मान्द्वेष्टि यं च वयं द्विष्म इत्य् आह
अभिचार एवास्यैषः
अचिक्रदद्वृषा हरिर् इत्य् आह
वृषा ह्य् एषः
anaśanāyuko bhavati
ya evaṃ veda
rantirnāmāsi divyo gandharva ity āha
rūpam evāsyaitanmahimānaṃ rantiṃ bandhutāṃ vyācaṣṭe
sam aham āyuṣā saṃ prāṇenety āha
āśiṣam evaitām āśāste
vy asau yo 'smāndveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣma ity āha
abhicāra evāsyaiṣaḥ
acikradadvṛṣā harir ity āha
vṛṣā hy eṣaḥ
- 9
वृषा हरिः
महान्मित्रो न दर्शत इत्य् आह
स्तौत्य् एवैनम् एतत्
चिद् असि समुद्रयोनिर् इत्य् आह
स्वाम् एवैनं योनिं गमयति
नमस्ते अस्तु मा मा हिंसीर् इत्य् आहाहिंसायै
विश्वावसुं सोम गन्धर्वम् इत्य् आह
यद् एवास्य क्रियमाणस्यान्तर्यन्ति
तद् एवास्यैतेनाप्याययति
विश्वावसुर् अभि तन्नो गृणात्व् इत्य् आह
vṛṣā hariḥ
mahānmitro na darśata ity āha
stauty evainam etat
cid asi samudrayonir ity āha
svām evainaṃ yoniṃ gamayati
namaste astu mā mā hiṃsīr ity āhāhiṃsāyai
viśvāvasuṃ soma gandharvam ity āha
yad evāsya kriyamāṇasyāntaryanti
tad evāsyaitenāpyāyayati
viśvāvasur abhi tanno gṛṇātv ity āha
- 10
पूर्वम् एवोदितम्
उत्तरेणाभिगृणाति
धियो हिन्वानो धिय इन्नो अव्याद् इत्य् आह
ऋतून् एवास्मै कल्पयति
प्रासां गन्धर्वो अमृतानि वोचद् इत्य् आह
प्राणा वा अमृताः
प्राणान् एवास्मै कल्पयति
एतत्त्वं देव घर्म देवो देवान् उपागा इत्य् आह
देवो ह्य् एष सन्देवान् उपैति
इदम् अहं मनुष्यो मनुष्यान् इत्य् आह
pūrvam evoditam
uttareṇābhigṛṇāti
dhiyo hinvāno dhiya inno avyād ity āha
ṛtūn evāsmai kalpayati
prāsāṃ gandharvo amṛtāni vocad ity āha
prāṇā vā amṛtāḥ
prāṇān evāsmai kalpayati
etattvaṃ deva gharma devo devān upāgā ity āha
devo hy eṣa sandevān upaiti
idam ahaṃ manuṣyo manuṣyān ity āha
- 11
मनुष्यो हि
एष सन्मनुष्यान् उपैति
ईश्वरो वै प्रवर्ग्यम् उद्वासयन्
प्रजां पशून्त्सोमपीथम् अनूद्वासः सोमपीथानु मेहि
सह प्रजया सह रायस्पोषेणेत्य् आह
प्रजाम् एव पशून्त्सोमपीथम् आत्मन्धत्ते
सुमित्रा न आप ओषधयः सन्त्व् इत्य् आह
आशिषम् एवैताम् आशास्ते
दुर्मित्रास्तस्मै भूयासुर्यो ऽस्मान्द्वेष्टि यं च वयं द्विष्म इत्य् आह
अभिचार एवास्यैषः
प्र वा एषो ऽस्माल्लोकाच्च्यवते
यः प्रवर्ग्यम् उद्वासयति
उद् उ त्यं चित्रम् इति सौरीभ्याम् ऋग्भ्यां पुनर् एत्य गार्हपत्ये जुहोति
अयं वै लोको गार्हपत्यः
अस्मिन्न् एव लोके प्रतितिष्ठति
असौ खलु वा आदित्यः सुवर्गो लोकः
यत्सौरी भवतः
तेनैव सुवर्गाल्लोकान्नैति
manuṣyo hi
eṣa sanmanuṣyān upaiti
īśvaro vai pravargyam udvāsayan
prajāṃ paśūntsomapītham anūdvāsaḥ somapīthānu mehi
saha prajayā saha rāyaspoṣeṇety āha
prajām eva paśūntsomapītham ātmandhatte
sumitrā na āpa oṣadhayaḥ santv ity āha
āśiṣam evaitām āśāste
durmitrāstasmai bhūyāsuryo 'smāndveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣma ity āha
abhicāra evāsyaiṣaḥ
pra vā eṣo 'smāllokāccyavate
yaḥ pravargyam udvāsayati
ud u tyaṃ citram iti saurībhyām ṛgbhyāṃ punar etya gārhapatye juhoti
ayaṃ vai loko gārhapatyaḥ
asminn eva loke pratitiṣṭhati
asau khalu vā ādityaḥ suvargo lokaḥ
yatsaurī bhavataḥ
tenaiva suvargāllokānnaiti

