16 shlokas
- 1
अत्र नित्यत्वविशेषणेनानित्यत्वं निवर्तते
atra nityatvaviśeṣaṇenānityatvaṃ nivartate
- 2
नित्यत्वं नाम सति विभुत्वे पुरुषेश्वरयोर्मनसा सह गतस्यात्मताभावस्य वृत्त्याकारस्य विषयं प्रति क्रमो ऽक्षोपो ऽवस्थानं वृक्षशकुनिवत्
nityatvaṃ nāma sati vibhutve puruṣeśvarayormanasā saha gatasyātmatābhāvasya vṛttyākārasya viṣayaṃ prati kramo 'kṣopo 'vasthānaṃ vṛkṣaśakunivat
- 3
तस्मिन्निर्वृत्ते महेश्वरे युक्तो नित्य इत्युच्यते
tasminnirvṛtte maheśvare yukto nitya ityucyate
- 4
आत्मा इति क्षेत्रज्ञमाह
ātmā iti kṣetrajñamāha
- 5
कथं गम्यते
kathaṃ gamyate
- 6
चित्तस्थित्युपदेशाद्योगार्थं विद्याचरणोपदेशाद् असङ्गयोगियुक्तात्माजमैत्रादीनां चेतने सम्भवात्न त्व् अचेतनेषु कार्यकरणप्रधानादिषु
cittasthityupadeśādyogārthaṃ vidyācaraṇopadeśād asaṅgayogiyuktātmājamaitrādīnāṃ cetane sambhavātna tv acetaneṣu kāryakaraṇapradhānādiṣu
- 7
तस्मिंश्चेतने आत्मशब्दः
tasmiṃścetane ātmaśabdaḥ
- 8
आत्मा च कस्मात्
ātmā ca kasmāt
- 9
अततीत्यात्मा
atatītyātmā
- 10
आपूर्य कार्यकरणं विषयांश्चेतयतीत्य् आत्मा
āpūrya kāryakaraṇaṃ viṣayāṃścetayatīty ātmā
- 11
उक्तं हि
यद् आप्नोति यद् आदत्ते यच्चात्ति विषयान्पुनः
यच्चास्य सततं भावः तस्मादात्मेति संज्ञितः
uktaṃ hi
yad āpnoti yad ādatte yaccātti viṣayānpunaḥ
yaccāsya satataṃ bhāvaḥ tasmādātmeti saṃjñitaḥ
- 12
स च श्रोता स्प्रष्टा द्रष्टा रसयिता घ्राता मन्ता वक्ता बोद्धा इत्येवमादिः
sa ca śrotā spraṣṭā draṣṭā rasayitā ghrātā mantā vaktā boddhā ityevamādiḥ
- 13
उक्तं हि
पुरुषश्चेतनो भोक्ता क्षेत्रज्ञः पुद्गलो जनः
अणुर्वेदो ऽमृतः साक्षी जीवात्मा परिभूः परः
uktaṃ hi
puruṣaścetano bhoktā kṣetrajñaḥ pudgalo janaḥ
aṇurvedo 'mṛtaḥ sākṣī jīvātmā paribhūḥ paraḥ
- 14
इति
तस्य सुखदुःखेच्छाद्वेषप्रयत्नचैतन्यादिभिर्लिङ्गैर् अधिगमः क्रियत इत्यर्थः
iti
tasya sukhaduḥkhecchādveṣaprayatnacaitanyādibhirliṅgair adhigamaḥ kriyata ityarthaḥ
- 15
आह किं लक्षणत्रयमेवास्य युक्तस्योच्यते
āha kiṃ lakṣaṇatrayamevāsya yuktasyocyate
- 16
न यस्मादाह
na yasmādāha

