23 shlokas
- 1
आह शून्यागारगुहाम् उत्सृज्य प्रयोजनाभावात्श्मशाने संक्रान्तिरयुक्तेति चेत्
āha śūnyāgāraguhām utsṛjya prayojanābhāvātśmaśāne saṃkrāntirayukteti cet
- 2
तदुच्यते न
taducyate na
- 3
योगव्यासङ्गपरिहारार्थत्वात्
yogavyāsaṅgaparihārārthatvāt
- 4
इहावस्थानाद् अवस्थानं प्राप्य ब्राह्मणस्य सर्वत्र वसत्यर्थवृत्तिबलक्रियालाभादयो ऽयुतसिद्धा वक्तव्याः
ihāvasthānād avasthānaṃ prāpya brāhmaṇasya sarvatra vasatyarthavṛttibalakriyālābhādayo 'yutasiddhā vaktavyāḥ
- 5
तत्रादिधर्मा अप्यस्य तावदायतने वसत्यर्थः वृत्तिर्भैक्ष्यं बलमष्टाङ्गं ब्रह्मचर्यं क्रियाः स्थानहसिताद्याः स्नानं कलुषापोहः शुद्धिः ज्ञानावाप्तिः अकलुषत्वं च लाभा इति
tatrādidharmā apyasya tāvadāyatane vasatyarthaḥ vṛttirbhaikṣyaṃ balamaṣṭāṅgaṃ brahmacaryaṃ kriyāḥ sthānahasitādyāḥ snānaṃ kaluṣāpohaḥ śuddhiḥ jñānāvāptiḥ akaluṣatvaṃ ca lābhā iti
- 6
तथा असन्मानपरिभवोपदेशाद् आयतने वसत्यर्थः वृत्तिरुत्सृष्टं बलमकलुषत्वम् इन्द्रियद्वारपिधानं च क्रिया इन्द्रियाणि पिधाय उन्मत्तवदवस्थानं पापक्षयाच्छुद्धिः लाभस्तु कृत्स्नो धर्मस्तुल्येन्द्रियजये वर्तते
tathā asanmānaparibhavopadeśād āyatane vasatyarthaḥ vṛttirutsṛṣṭaṃ balamakaluṣatvam indriyadvārapidhānaṃ ca kriyā indriyāṇi pidhāya unmattavadavasthānaṃ pāpakṣayācchuddhiḥ lābhastu kṛtsno dharmastulyendriyajaye vartate
- 7
तथा वसत्यर्थः शून्यागारगुहा वृत्तिर्भैक्ष्यं बलं गोमृगयोः सहधर्मित्वं क्रिया अध्ययनध्यानाद्या अजितेन्द्रियवृत्तितापोहः शुद्धिः लाभस्तु देवनित्यता जितेन्द्रियत्वं चेति
tathā vasatyarthaḥ śūnyāgāraguhā vṛttirbhaikṣyaṃ balaṃ gomṛgayoḥ sahadharmitvaṃ kriyā adhyayanadhyānādyā ajitendriyavṛttitāpohaḥ śuddhiḥ lābhastu devanityatā jitendriyatvaṃ ceti
- 8
तथेहापि श्मशाने वसत्यर्थः वसन्धर्मात्मा
tathehāpi śmaśāne vasatyarthaḥ vasandharmātmā
- 9
यथालब्धमिति वृत्तिः क्रिया स्मृतिः अस्मृत्यपोहः शुद्धिः लाभस्तु सायुज्यम्
yathālabdhamiti vṛttiḥ kriyā smṛtiḥ asmṛtyapohaḥ śuddhiḥ lābhastu sāyujyam
- 10
तथोत्तरत्र ऋषिर् इति वसत्यर्थः बलमप्रमादः प्रसाद उपायः दुःखापोहः शुद्धिः गुणावाप्तिश्च लाभ इति
tathottaratra ṛṣir iti vasatyarthaḥ balamapramādaḥ prasāda upāyaḥ duḥkhāpohaḥ śuddhiḥ guṇāvāptiśca lābha iti
- 11
तथोक्तं च
पञ्च लाभान्मलान्पञ्च पञ्चोपायान्विशेषतः
यस्तु बुध्यति पञ्चार्थे स विद्वान्नात्र संशयः
tathoktaṃ ca
pañca lābhānmalānpañca pañcopāyānviśeṣataḥ
yastu budhyati pañcārthe sa vidvānnātra saṃśayaḥ
- 12
प्रथमो विद्यालाभस्तपसो लाभोऽथ देवनित्यत्वम्
योगो गुणप्रवृत्तिर्लाभाः पञ्चेह विज्ञेयाः
prathamo vidyālābhastapaso lābho'tha devanityatvam
yogo guṇapravṛttirlābhāḥ pañceha vijñeyāḥ
- 13
अज्ञानमधर्मश्च विषयाभ्यासः स्थितेरलाभश्च
अनैश्वर्यं च मला विज्ञेयाः पञ्च पञ्चार्थे
ajñānamadharmaśca viṣayābhyāsaḥ sthiteralābhaśca
anaiśvaryaṃ ca malā vijñeyāḥ pañca pañcārthe
- 14
वासो ध्यानम् अखिलकरणनिरोधस्तथा स्मृतिश्चैव
प्रसाद इति चोपाया विज्ञेयाः पञ्च पञ्चार्थे
vāso dhyānam akhilakaraṇanirodhastathā smṛtiścaiva
prasāda iti copāyā vijñeyāḥ pañca pañcārthe
- 15
वासार्थो लोकश्च शून्यागारं तथा श्मशानं च
रुद्रश्च पञ्च देशा नियतं सिद्ध्यर्थमाख्याताः
vāsārtho lokaśca śūnyāgāraṃ tathā śmaśānaṃ ca
rudraśca pañca deśā niyataṃ siddhyarthamākhyātāḥ
- 16
तस्माद्युक्तमुक्तम्
tasmādyuktamuktam
- 17
स एव प्रागुक्तः सम्बन्धः श्मशानवासी इति
sa eva prāguktaḥ sambandhaḥ śmaśānavāsī iti
- 18
अत्र श्मशानं नाम यद् एतल्लोकादिप्रसिद्धं लौकिकानां मृतानि शवानि परित्यजन्ति तत्
atra śmaśānaṃ nāma yad etallokādiprasiddhaṃ laukikānāṃ mṛtāni śavāni parityajanti tat
- 19
शवसम्बन्धात्श्मशानम्तस्मिन्न् आकाशे वृक्षमूले यथानभिष्वङ्गमर्यादया जितद्वंद्वेन स्मृतिक्रियानिविष्टेन वस्तव्यम्
śavasambandhātśmaśānamtasminn ākāśe vṛkṣamūle yathānabhiṣvaṅgamaryādayā jitadvaṃdvena smṛtikriyāniviṣṭena vastavyam
- 20
वसतिसंयोगात्श्मशानवासी भवति पुलिनवासिवद् इत्यर्थः
vasatisaṃyogātśmaśānavāsī bhavati pulinavāsivad ityarthaḥ
- 21
आह किमस्य गोमृगयोः सहधर्मित्वमेव बलम्
āha kimasya gomṛgayoḥ sahadharmitvameva balam
- 22
तदुच्यते न
taducyate na
- 23
यस्मादाह
yasmādāha

