46 shlokas
- 1
अथ मोहपरायणा सती विवशा कामवधूर्विबोधिता
विधिना प्रतिपादयिष्यता नववैधव्यम् असह्यवेदनम्
atha mohaparāyaṇā satī vivaśā kāmavadhūrvibodhitā
vidhinā pratipādayiṣyatā navavaidhavyam asahyavedanam
- 2
अवधानपरे चकार सा प्रलयान्तोन्मिषिते विलोचने
न विवेद तयोर् अतृप्तयोः प्रियम् अत्यन्तविलुप्तदर्शनम्
avadhānapare cakāra sā pralayāntonmiṣite vilocane
na viveda tayor atṛptayoḥ priyam atyantaviluptadarśanam
- 3
अयि जीवितनाथ जीवसीत्य् अभिधायोत्थितया तया पुरः
ददृशे पुरुषाकृति क्षितौ हरकोपानलभस्म केवलम्
ayi jīvitanātha jīvasīty abhidhāyotthitayā tayā puraḥ
dadṛśe puruṣākṛti kṣitau harakopānalabhasma kevalam
- 4
अथ सा पुनर् एव विह्वला वसुधालिङ्गनधूसरस्तनी
विललाप विकीर्णमूर्धजा समदुःखाम् इव कुर्वती स्थलीम्
atha sā punar eva vihvalā vasudhāliṅganadhūsarastanī
vilalāpa vikīrṇamūrdhajā samaduḥkhām iva kurvatī sthalīm
- 5
उपमानम् अभूद्विलासिनां करणं यत्तव कान्तिमत्तया
तद् इदं गतम् ईदृशीं दशां न विदीर्ये कठिनाः खलु स्त्रियः
upamānam abhūdvilāsināṃ karaṇaṃ yattava kāntimattayā
tad idaṃ gatam īdṛśīṃ daśāṃ na vidīrye kaṭhināḥ khalu striyaḥ
- 6
क्व नु मां त्वदधीनजीवितां विनिकीर्य क्षणभिन्नसौहृदः
नलिनीं क्षतसेतुबन्धनो जलसंघात इवासि विद्रुतः
kva nu māṃ tvadadhīnajīvitāṃ vinikīrya kṣaṇabhinnasauhṛdaḥ
nalinīṃ kṣatasetubandhano jalasaṃghāta ivāsi vidrutaḥ
- 7
कृतवान् असि विप्रियं न मे प्रतिकूलं न च ते मया कृतम्
किम् अकारणम् एव दर्शनं विलपन्त्यै रतये न दीयते
kṛtavān asi vipriyaṃ na me pratikūlaṃ na ca te mayā kṛtam
kim akāraṇam eva darśanaṃ vilapantyai rataye na dīyate
- 8
स्मरसि स्मर मेखलागुणैर् उत गोत्रस्खलितेषु बन्धनम्
च्युतकेशरदूषितेक्षणान्य् अवतंसोत्पलताडनानि वा
smarasi smara mekhalāguṇair uta gotraskhaliteṣu bandhanam
cyutakeśaradūṣitekṣaṇāny avataṃsotpalatāḍanāni vā
- 9
हृदये वससीति मत्प्रियं यद् अवोचस्तद् अवैमि कैतवम्
उपचारपदं न चेद् इदं त्वम् अनङ्गः कथम् अक्षता रतिः
hṛdaye vasasīti matpriyaṃ yad avocastad avaimi kaitavam
upacārapadaṃ na ced idaṃ tvam anaṅgaḥ katham akṣatā ratiḥ
- 10
परलोकनवप्रवासिनः प्रतिपत्स्ये पदवीम् अहं तव
विधिना जन एष वञ्चितस्त्वदधीनं खलु देहिनां सुखम्
paralokanavapravāsinaḥ pratipatsye padavīm ahaṃ tava
vidhinā jana eṣa vañcitastvadadhīnaṃ khalu dehināṃ sukham
- 11
रजनीतिमिरावगुण्ठिते पुरमार्गे घनशब्दविक्लवाः
वसतिं प्रिय कामिनां प्रियास्त्वद् ऋते प्रापयितुं क ईश्वरः
rajanītimirāvaguṇṭhite puramārge ghanaśabdaviklavāḥ
vasatiṃ priya kāmināṃ priyāstvad ṛte prāpayituṃ ka īśvaraḥ
- 12
नयनान्य् अरुणानि घूर्णयन्वचनानि स्खलयन्पदे पदे
असति त्वयि वारुणीमदः प्रमदानाम् अधुना विडम्बना
nayanāny aruṇāni ghūrṇayanvacanāni skhalayanpade pade
asati tvayi vāruṇīmadaḥ pramadānām adhunā viḍambanā
- 13
अवगम्य कथीकृतं वपुः प्रियबन्धोस्तव निष्फलोदयः
बहुले ऽपि गते निशाकरस्तनुतां दुःखम् अनङ्ग मोक्ष्यति
avagamya kathīkṛtaṃ vapuḥ priyabandhostava niṣphalodayaḥ
bahule 'pi gate niśākarastanutāṃ duḥkham anaṅga mokṣyati
- 14
हरितारुणचारुबन्धनः कलपुंस्कोकिलशब्दसूचितः
वद संप्रति कस्य बाणतां नवचूतप्रसवो गमिष्यति
haritāruṇacārubandhanaḥ kalapuṃskokilaśabdasūcitaḥ
vada saṃprati kasya bāṇatāṃ navacūtaprasavo gamiṣyati
- 15
अलिपङ्क्तिर् अनेकशस्त्वया गुणकृत्ये धनुषो नियोजिता
विरुतैः करुणस्वनैर् इयं गुरुशोकाम् अनुरोदितीव माम्
alipaṅktir anekaśastvayā guṇakṛtye dhanuṣo niyojitā
virutaiḥ karuṇasvanair iyaṃ guruśokām anuroditīva mām
- 16
प्रतिपद्य मनोहरं वपुः पुनर् अप्य् आदिश तावद् उत्थितः
रतिदूतिपदेषु कोकिलां मधुरालापनिसर्गपण्डिताम्
pratipadya manoharaṃ vapuḥ punar apy ādiśa tāvad utthitaḥ
ratidūtipadeṣu kokilāṃ madhurālāpanisargapaṇḍitām
- 17
शिरसा प्रणिपत्य याचितान्य् उपगूढानि सवेपथूनि च
सुरतानि च तानि ते रहः स्मर संस्मृत्य न शान्तिर् अस्ति मे
śirasā praṇipatya yācitāny upagūḍhāni savepathūni ca
suratāni ca tāni te rahaḥ smara saṃsmṛtya na śāntir asti me
- 18
रचितं रतिपण्डित त्वया स्वयम् अङ्गेषु ममेदम् आर्तवम्
ध्रियते कुसुमप्रसाधनं तव तच्चारु वपुर्न दृश्यते
racitaṃ ratipaṇḍita tvayā svayam aṅgeṣu mamedam ārtavam
dhriyate kusumaprasādhanaṃ tava taccāru vapurna dṛśyate
- 19
विबुधैर् असि यस्य दारुणैर् असमाप्ते परिकर्मणि स्मृतः
तम् इमं कुरु दक्षिणेतरं चरणं निर्मितरागम् एहि मे
vibudhair asi yasya dāruṇair asamāpte parikarmaṇi smṛtaḥ
tam imaṃ kuru dakṣiṇetaraṃ caraṇaṃ nirmitarāgam ehi me
- 20
अहम् एत्य पतङ्गवर्त्मना पुनर् अङ्काश्रयिणी भवामि ते
चतुरैः सुरकामिनीजनैः प्रिय यावन्न विलोभ्यसे दिवि
aham etya pataṅgavartmanā punar aṅkāśrayiṇī bhavāmi te
caturaiḥ surakāminījanaiḥ priya yāvanna vilobhyase divi
- 21
मदनेन विनाकृता रतिः क्षणमात्रं किल जीवितेति मे
वचनीयम् इदं व्यवस्थितं रमण त्वाम् अनुयामि यद्य् अपि
madanena vinākṛtā ratiḥ kṣaṇamātraṃ kila jīviteti me
vacanīyam idaṃ vyavasthitaṃ ramaṇa tvām anuyāmi yady api
- 22
क्रियतां कथम् अन्त्यमण्डनं परलोकान्तरितस्य ते मया
समम् एव गतो ऽस्य् अतर्कितां गतिम् अङ्गेन च जीवितेन च
kriyatāṃ katham antyamaṇḍanaṃ paralokāntaritasya te mayā
samam eva gato 'sy atarkitāṃ gatim aṅgena ca jīvitena ca
- 23
ऋजुतां नयतः स्मरामि ते शरम् उत्सङ्गनिषण्णधन्वनः
मधुना सह सस्मितं कथां नयनोपान्तविलोकितं च यत्
ṛjutāṃ nayataḥ smarāmi te śaram utsaṅganiṣaṇṇadhanvanaḥ
madhunā saha sasmitaṃ kathāṃ nayanopāntavilokitaṃ ca yat
- 24
क्व नु ते हृदयंगमः सखा कुसुमायोजितकार्मुको मधुः
न खलूग्ररुषा पिनाकिना गमितः सो ऽपि सुहृद्गतां गतिम्
kva nu te hṛdayaṃgamaḥ sakhā kusumāyojitakārmuko madhuḥ
na khalūgraruṣā pinākinā gamitaḥ so 'pi suhṛdgatāṃ gatim
- 25
अथ तैः परिदेविताक्षरैर्हृदये दिग्धशरैर् इवार्दितः
रतिम् अभ्युपपत्तुम् आतुरां मधुर् आत्मानम् अदर्शयत्पुरः
atha taiḥ paridevitākṣarairhṛdaye digdhaśarair ivārditaḥ
ratim abhyupapattum āturāṃ madhur ātmānam adarśayatpuraḥ
- 26
तम् अवेक्ष्य रुरोद सा भृशं स्तनसंबाधम् उरो जघान च
स्वजनस्य हि दुःखम् अग्रतो विवृतद्वारम् इवोपजायते
tam avekṣya ruroda sā bhṛśaṃ stanasaṃbādham uro jaghāna ca
svajanasya hi duḥkham agrato vivṛtadvāram ivopajāyate
- 27
इति चैनम् उवाच दुःखिता सुहृदः पश्य वसन्त किं स्थितम्
यद् इदं कणशः प्रकीर्यते पवनैर्भस्म कपोतकर्बुरम्
iti cainam uvāca duḥkhitā suhṛdaḥ paśya vasanta kiṃ sthitam
yad idaṃ kaṇaśaḥ prakīryate pavanairbhasma kapotakarburam
- 28
अयि संप्रति देहि दर्शनं स्मर पर्युत्सुक एष माधवः
दयितास्व् अनवस्थितं नृणां न खलु प्रेम चलं सुहृज्जने
ayi saṃprati dehi darśanaṃ smara paryutsuka eṣa mādhavaḥ
dayitāsv anavasthitaṃ nṛṇāṃ na khalu prema calaṃ suhṛjjane
- 29
अमुना ननु पार्श्ववर्तिना जगद् आज्ञां ससुरासुरं तव
बिसतन्तुगुणस्य कारितं धनुषः पेलवपुष्पपत्रिणः
amunā nanu pārśvavartinā jagad ājñāṃ sasurāsuraṃ tava
bisatantuguṇasya kāritaṃ dhanuṣaḥ pelavapuṣpapatriṇaḥ
- 30
गत एव न ते निवर्तते स सखा दीप इवानिलाहतः
अहम् अस्य दशेव पश्य माम् अविषह्यव्यसनप्रदूषिताम्
gata eva na te nivartate sa sakhā dīpa ivānilāhataḥ
aham asya daśeva paśya mām aviṣahyavyasanapradūṣitām

