244 shlokas
- 1
एवं रत्नप्रभाख्यातकथाक्रमवशाद् अथ
नरवाहनदत्तं तं सचिवो गोमुखो ऽब्रवीत्
evaṃ ratnaprabhākhyātakathākramavaśād atha
naravāhanadattaṃ taṃ sacivo gomukho 'bravīt
- 2
सत्यं साध्व्यः प्रविरलाश्चपलास्तु सदा स्त्रियः
अविश्वास्यास्तथा चैताम् अपि देव कथां शृणु
satyaṃ sādhvyaḥ praviralāścapalāstu sadā striyaḥ
aviśvāsyāstathā caitām api deva kathāṃ śṛṇu
- 3
इहास्त्य् उज्जयिनी नाम नगरी विश्वविश्रुता
तस्यां निश्चयदत्ताख्यो वणिक्पुत्रो ऽभवत्पुरा
ihāsty ujjayinī nāma nagarī viśvaviśrutā
tasyāṃ niścayadattākhyo vaṇikputro 'bhavatpurā
- 4
स द्यूतकारो द्यूतेन धनं जित्वा दिने दिने
स्नात्वा सिप्राजले ऽभ्यर्च्य महाकालम् उदारधीः
sa dyūtakāro dyūtena dhanaṃ jitvā dine dine
snātvā siprājale 'bhyarcya mahākālam udāradhīḥ
- 5
दत्त्वा दानं द्विजातिभ्यो दीनानाथेभ्य एव च
व्यधाद्विलेपनाहारताम्बूलाद्य् अविशेषतः
dattvā dānaṃ dvijātibhyo dīnānāthebhya eva ca
vyadhādvilepanāhāratāmbūlādy aviśeṣataḥ
- 6
सदा स्नानार्चनाद्यन्ते महाकालालयान्तिके
गत्वा व्यलिम्पदात्मानं श्मशाने चन्दनादिना
sadā snānārcanādyante mahākālālayāntike
gatvā vyalimpadātmānaṃ śmaśāne candanādinā
- 7
तत्रस्थे च शिलास्तम्भे स विन्यस्य विलेपनम्
विलिलेप कषन्पृष्ठं युवा प्रत्यहम् एककः
tatrasthe ca śilāstambhe sa vinyasya vilepanam
vililepa kaṣanpṛṣṭhaṃ yuvā pratyaham ekakaḥ
- 8
तेन स्तम्भः स सुश्लक्ष्णः कालेनाभवदेकतः
अथागाच्चित्रकृत्तेन पथा रूपकृता सह
tena stambhaḥ sa suślakṣṇaḥ kālenābhavadekataḥ
athāgāccitrakṛttena pathā rūpakṛtā saha
- 9
स स्तम्भं वीक्ष्य सुश्लक्ष्णं तत्र गौरीं समालिखत्
रूपकारो ऽपि शस्त्रेण क्रीडयैवोल्लिलेख ताम्
sa stambhaṃ vīkṣya suślakṣṇaṃ tatra gaurīṃ samālikhat
rūpakāro 'pi śastreṇa krīḍayaivollilekha tām
- 10
ततस्तयोर्गतवतोर्महाकालार्चनागता
विद्याधरसुतैकात्र स्तम्भे देवीं ददर्श ताम्
tatastayorgatavatormahākālārcanāgatā
vidyādharasutaikātra stambhe devīṃ dadarśa tām
- 11
सुलक्षणत्वात्सांनिध्यं तस्यां मत्वा कृतार्चना
अदृश्या विश्रमायैतं शिलास्तम्भं विवेश सा
sulakṣaṇatvātsāṃnidhyaṃ tasyāṃ matvā kṛtārcanā
adṛśyā viśramāyaitaṃ śilāstambhaṃ viveśa sā
- 12
तावन्निश्चयदत्तः स तत्रागत्य वणिक्सुतः
साश्चर्यः स्तम्भमध्ये तां ददर्शोल्लिखितामुमाम्
tāvanniścayadattaḥ sa tatrāgatya vaṇiksutaḥ
sāścaryaḥ stambhamadhye tāṃ dadarśollikhitāmumām
- 13
विलिप्याङ्गानि तत्स्तम्भभागे ऽन्यत्रानुलेपनम्
न्यस्य पृष्ठं समालब्धुं प्रारेभे निकषंश्च सः
vilipyāṅgāni tatstambhabhāge 'nyatrānulepanam
nyasya pṛṣṭhaṃ samālabdhuṃ prārebhe nikaṣaṃśca saḥ
- 14
तद्विलोक्य विलोलाक्षी सा विद्याधरकन्यका
स्तम्भान्तरस्था तद्रूपहृतचित्ता व्यचिन्तयत्
tadvilokya vilolākṣī sā vidyādharakanyakā
stambhāntarasthā tadrūpahṛtacittā vyacintayat
- 15
ईदृशस्यापि को ऽप्य् अस्य नास्ति पृष्ठानुलेपकः
तदहं तावदद्यास्य पृष्ठमेषा समालभे
īdṛśasyāpi ko 'py asya nāsti pṛṣṭhānulepakaḥ
tadahaṃ tāvadadyāsya pṛṣṭhameṣā samālabhe
- 16
इत्य् आलोच्य प्रसार्यैव करं स्तम्भान्तरात्ततः
व्यलिपत्तस्य सा पृष्ठं स्नेहाद्विद्याधरी तदा
ity ālocya prasāryaiva karaṃ stambhāntarāttataḥ
vyalipattasya sā pṛṣṭhaṃ snehādvidyādharī tadā
- 17
तत्क्षणं लब्धसंस्पर्शः श्रुतकङ्कणनिःस्वनः
जग्राह हस्तं हस्तेन स तस्यास्तं वणिक्सुतः
tatkṣaṇaṃ labdhasaṃsparśaḥ śrutakaṅkaṇaniḥsvanaḥ
jagrāha hastaṃ hastena sa tasyāstaṃ vaṇiksutaḥ
- 18
महाभागापराद्धं ते किं मया मुञ्च मे करम्
इत्य् अदृश्यैव तं विद्याधरी स्तम्भाद् उवाच सा
mahābhāgāparāddhaṃ te kiṃ mayā muñca me karam
ity adṛśyaiva taṃ vidyādharī stambhād uvāca sā
- 19
प्रत्यक्षा ब्रूहि मे का त्वं ततो मोक्ष्यामि ते करम्
इति निश्चयदत्तो ऽपि प्रत्युवाच स तां ततः
pratyakṣā brūhi me kā tvaṃ tato mokṣyāmi te karam
iti niścayadatto 'pi pratyuvāca sa tāṃ tataḥ
- 20
प्रत्यक्षदृश्या सर्वं ते वच्मीति शपथोत्तरम्
विद्याधर्या तयोक्तो ऽथ करं तस्या मुमोच सः
pratyakṣadṛśyā sarvaṃ te vacmīti śapathottaram
vidyādharyā tayokto 'tha karaṃ tasyā mumoca saḥ
- 21
अथ स्तम्भाद्विनिर्गत्य साक्षात्सर्वाङ्गसुन्दरी
तन्मुखासक्तनयना तं जगादोपविश्य सा
atha stambhādvinirgatya sākṣātsarvāṅgasundarī
tanmukhāsaktanayanā taṃ jagādopaviśya sā
- 22
अस्ति प्रालेयशैलाग्रे नगरी पुष्करावती
नाम्ना विन्ध्यपरस्तस्यामास्ते विद्याधराधिपः
asti prāleyaśailāgre nagarī puṣkarāvatī
nāmnā vindhyaparastasyāmāste vidyādharādhipaḥ
- 23
अनुरागपरा नाम तस्याहं कन्यका सुता
महाकालार्चनायाता विश्रान्तास्मीह संप्रति
anurāgaparā nāma tasyāhaṃ kanyakā sutā
mahākālārcanāyātā viśrāntāsmīha saṃprati
- 24
तावच्च त्वम् इहागत्य कुर्वन्पृष्ठविलेपनम्
दृष्टः स्तम्भे ऽत्र मारीयमोहनास्त्रोपमो मया
tāvacca tvam ihāgatya kurvanpṛṣṭhavilepanam
dṛṣṭaḥ stambhe 'tra mārīyamohanāstropamo mayā
- 25
ततः प्रागनुरागेण रञ्जितः स्वान्तवान्मम
पश्चात्पृष्ठविलेपिन्या अङ्गरागेण ते करः
tataḥ prāganurāgeṇa rañjitaḥ svāntavānmama
paścātpṛṣṭhavilepinyā aṅgarāgeṇa te karaḥ
- 26
अतः परं ते विदितं तत्पितुर्धाम संप्रति
गच्छामीति तयोक्तो ऽथ वणिक्पुत्रो जगाद सः
ataḥ paraṃ te viditaṃ tatpiturdhāma saṃprati
gacchāmīti tayokto 'tha vaṇikputro jagāda saḥ
- 27
स्वीकृतं तन्मया चण्डि न स्वान्तं भवतीहृतम्
अमुक्तस्वीकृतस्वान्ता कथम् एवं तु गच्छसि
svīkṛtaṃ tanmayā caṇḍi na svāntaṃ bhavatīhṛtam
amuktasvīkṛtasvāntā katham evaṃ tu gacchasi
- 28
इति तेनोदिता सा च लघुरागवशीकृता
संगमिष्ये त्वया कामम् एष्यस्य् अस्मत्पुरीं यदि
iti tenoditā sā ca laghurāgavaśīkṛtā
saṃgamiṣye tvayā kāmam eṣyasy asmatpurīṃ yadi
- 29
दुर्गमा सा न ते नाथ सेत्स्यते ते समीहितम्
न हि दुष्करमस्तीह किंचिदध्यवसायिनाम्
durgamā sā na te nātha setsyate te samīhitam
na hi duṣkaramastīha kiṃcidadhyavasāyinām
- 30
इत्य् उदीर्य खमुत्पत्य सानुरागपरा ययौ
अगान्निश्चयदत्तो ऽपि स तद्गतमना गृहम्
ity udīrya khamutpatya sānurāgaparā yayau
agānniścayadatto 'pi sa tadgatamanā gṛham

