135 shlokas
- 1
एवं विद्याधरीं भार्यां भव्यां रत्नप्रभां नवाम्
तस्य प्राप्तवतो ऽन्येद्युस्तद्वेश्मनि तया सह
evaṃ vidyādharīṃ bhāryāṃ bhavyāṃ ratnaprabhāṃ navām
tasya prāptavato 'nyedyustadveśmani tayā saha
- 2
नरवाहनदत्तस्य स्थितस्य प्रातराययुः
दर्शनार्थमुपद्वारं सचिवा गोमुखादयः
naravāhanadattasya sthitasya prātarāyayuḥ
darśanārthamupadvāraṃ sacivā gomukhādayaḥ
- 3
द्वाःस्थया क्षणरुद्धेषु तेष्व् अत्रावेदितेष्व् अथ
प्रविष्टेष्व् आदृतेष्व् एतां द्वाःस्थां रत्नप्रभाभ्यधात्
dvāḥsthayā kṣaṇaruddheṣu teṣv atrāvediteṣv atha
praviṣṭeṣv ādṛteṣv etāṃ dvāḥsthāṃ ratnaprabhābhyadhāt
- 4
द्वारमेषां न रोद्धव्यम् इह प्रविशतां पुनः
आर्यपुत्रवयस्यानां स्वं शरीरममी हि नः
dvārameṣāṃ na roddhavyam iha praviśatāṃ punaḥ
āryaputravayasyānāṃ svaṃ śarīramamī hi naḥ
- 5
रक्षा चान्तःपुरेष्वीदृङ्नैवमेतन्मतं मम
इति द्वाःस्थामुदित्वा सा स्वपतिं तमथाब्रवीत्
rakṣā cāntaḥpureṣvīdṛṅnaivametanmataṃ mama
iti dvāḥsthāmuditvā sā svapatiṃ tamathābravīt
- 6
आर्यपुत्र प्रसङ्गेन वदामि तव तच्छृणु
नीतिमात्रमहं मन्ये स्त्रीणां रक्षानियन्त्रणम्
āryaputra prasaṅgena vadāmi tava tacchṛṇu
nītimātramahaṃ manye strīṇāṃ rakṣāniyantraṇam
- 7
ईर्ष्याकृतो ऽथवा मोहः कार्यं तेन न किंचन
महत्तरेण रक्ष्यन्ते शीलेनैव कुलस्त्रियः
īrṣyākṛto 'thavā mohaḥ kāryaṃ tena na kiṃcana
mahattareṇa rakṣyante śīlenaiva kulastriyaḥ
- 8
धातापि न प्रभुः प्रायश्चपलानां तु रक्षणे
मत्ता नदी च नारी च नियन्तुं केन पार्यते
dhātāpi na prabhuḥ prāyaścapalānāṃ tu rakṣaṇe
mattā nadī ca nārī ca niyantuṃ kena pāryate
- 9
तथा च श्रूयताम् अत्र कथां वः कथयाम्य् अहम्
अस्तीह रत्नकूटाख्यं द्वीपं मध्ये ऽम्बुधेर्महत्
tathā ca śrūyatām atra kathāṃ vaḥ kathayāmy aham
astīha ratnakūṭākhyaṃ dvīpaṃ madhye 'mbudhermahat
- 10
तत्र राजा महोत्साहः पुरा परमवैष्णवः
यथार्थेनाभिधानेन रत्नाधिपतिरित्यभूत्
tatra rājā mahotsāhaḥ purā paramavaiṣṇavaḥ
yathārthenābhidhānena ratnādhipatirityabhūt
- 11
स राजा विजयं पृथ्व्याः सर्वराजात्मजास्तथा
भार्याः प्राप्तुं तपस्तेपे विष्णोराराधनं महत्
sa rājā vijayaṃ pṛthvyāḥ sarvarājātmajāstathā
bhāryāḥ prāptuṃ tapastepe viṣṇorārādhanaṃ mahat
- 12
संतुष्टस्तपसा साक्षाद्भगवानादिदेश तम्
उत्तिष्ठ राजंस्तुष्टो ऽस्मि तदिदं वच्मि ते शृणु
saṃtuṣṭastapasā sākṣādbhagavānādideśa tam
uttiṣṭha rājaṃstuṣṭo 'smi tadidaṃ vacmi te śṛṇu
- 13
कलिङ्गविषये कोऽपि गन्धर्वो मुनिशापतः
समुत्पन्नो गजः श्वेतः श्वेतरश्मिरिति श्रुतः
kaliṅgaviṣaye ko'pi gandharvo muniśāpataḥ
samutpanno gajaḥ śvetaḥ śvetaraśmiriti śrutaḥ
- 14
पूर्वजन्मतपःसिद्धियोगान्मद्भक्तितस्तथा
ज्ञानी गगनगामी च गजो जातिस्मरश्च सः
pūrvajanmatapaḥsiddhiyogānmadbhaktitastathā
jñānī gaganagāmī ca gajo jātismaraśca saḥ
- 15
दत्तादेशो मया स्वप्ने स च हस्ती महांस्तव
एत्य स्वयं द्युमार्गेण वाहनत्वं प्रपत्स्यते
dattādeśo mayā svapne sa ca hastī mahāṃstava
etya svayaṃ dyumārgeṇa vāhanatvaṃ prapatsyate
- 16
तमारुह्य गजं श्वेतं सुरेभम् इव वज्रभृत्
व्योममार्गेण यं यं त्वं राजानमभियास्यसि
tamāruhya gajaṃ śvetaṃ surebham iva vajrabhṛt
vyomamārgeṇa yaṃ yaṃ tvaṃ rājānamabhiyāsyasi
- 17
स स दिव्यानुभावाय भीतस्तुभ्यं प्रदास्यति
स्वप्ने मयैव दत्ताज्ञः कन्यादाननिभात्करम्
sa sa divyānubhāvāya bhītastubhyaṃ pradāsyati
svapne mayaiva dattājñaḥ kanyādānanibhātkaram
- 18
एवं विजेष्यसे कृत्स्नां पृथ्वीमन्तःपुराणि च
राजपुत्रीसहस्राणि त्वम् अशीतिम् अवाप्स्यसि
evaṃ vijeṣyase kṛtsnāṃ pṛthvīmantaḥpurāṇi ca
rājaputrīsahasrāṇi tvam aśītim avāpsyasi
- 19
इत्य् उक्त्वान्तर्हिते विष्णौ स राजा कृतपारणः
अन्येद्युरागतं व्योम्ना तं ददर्श गजं शुभम्
ity uktvāntarhite viṣṇau sa rājā kṛtapāraṇaḥ
anyedyurāgataṃ vyomnā taṃ dadarśa gajaṃ śubham
- 20
आरुह्योपनतं तं च यथादिष्टः स विष्णुना
तथा विजित्य पृथिवीमाजह्रे राजकन्यकाः
āruhyopanataṃ taṃ ca yathādiṣṭaḥ sa viṣṇunā
tathā vijitya pṛthivīmājahre rājakanyakāḥ
- 21
सहस्राशीतिसंख्याभिस्ततस्ताभिः समं च सः
उवास रत्नकूटे ऽत्र यथेच्छं विहरन्नृपः
sahasrāśītisaṃkhyābhistatastābhiḥ samaṃ ca saḥ
uvāsa ratnakūṭe 'tra yathecchaṃ viharannṛpaḥ
- 22
शान्त्यर्थं शीतरश्मेश्च तस्य दिव्यस्य दन्तिनः
प्रत्यहं भोजयामास विप्राणां शतपञ्चकम्
śāntyarthaṃ śītaraśmeśca tasya divyasya dantinaḥ
pratyahaṃ bhojayāmāsa viprāṇāṃ śatapañcakam
- 23
कदाचिच्च तमारुह्य परिभ्रम्य स भूपतिः
द्वीपान्तराणि स्वं द्वीपं रत्नाधिपतिराययौ
kadācicca tamāruhya paribhramya sa bhūpatiḥ
dvīpāntarāṇi svaṃ dvīpaṃ ratnādhipatirāyayau
- 24
तत्रावतरतस्तस्य गगनात्तु गजोत्तमम्
चञ्च्वा तार्क्ष्योद्भवः पक्षी मूर्ध्नि दैवाद् अताडयत्
tatrāvataratastasya gaganāttu gajottamam
cañcvā tārkṣyodbhavaḥ pakṣī mūrdhni daivād atāḍayat
- 25
स च पक्षी प्रदुद्राव राज्ञा तीक्ष्णाङ्कुशाहतः
हस्ती तु भूमाव् अपतच्चञ्च्वाघातेन मूर्छितः
sa ca pakṣī pradudrāva rājñā tīkṣṇāṅkuśāhataḥ
hastī tu bhūmāv apataccañcvāghātena mūrchitaḥ
- 26
नृपे ऽवतीर्णे स गजो लब्धसंज्ञो ऽपि नाशकत्
उत्थाप्यमानो ऽप्य् उत्थातुं निरस्तकवलग्रहः
nṛpe 'vatīrṇe sa gajo labdhasaṃjño 'pi nāśakat
utthāpyamāno 'py utthātuṃ nirastakavalagrahaḥ
- 27
पञ्चाहानि तथैवास्मिन्वारणे पतितस्थिते
दुःखितः स निराहारो राजा चाप्य् एवम् अब्रवीत्
pañcāhāni tathaivāsminvāraṇe patitasthite
duḥkhitaḥ sa nirāhāro rājā cāpy evam abravīt
- 28
भो लोकपाला ब्रूतास्मिन्न् उपायं संकटे मम
अन्यथोपहरिष्यामि छित्त्वाहं स्वशिरो ऽद्य वः
bho lokapālā brūtāsminn upāyaṃ saṃkaṭe mama
anyathopahariṣyāmi chittvāhaṃ svaśiro 'dya vaḥ
- 29
इत्य् उक्त्वैवात्तखड्गं तं स्वशिरश्छेत्तुमुद्यतम्
अशरीरा जगादैवं वाणी तत्क्षणमम्बरात्
ity uktvaivāttakhaḍgaṃ taṃ svaśiraśchettumudyatam
aśarīrā jagādaivaṃ vāṇī tatkṣaṇamambarāt
- 30
मा साहसं कृथा राजन्साध्वी काचित्करोति चेत्
हस्तस्पर्शं गजस्यास्य तदुत्तिष्ठति नान्यथा
mā sāhasaṃ kṛthā rājansādhvī kācitkaroti cet
hastasparśaṃ gajasyāsya taduttiṣṭhati nānyathā

